Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Wzgórza Kunowskie

Kod obszaru:

PLH260039

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1868,7 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar położony jest w obrębie Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej na granicy czterech mezoregionów: Płaskowyżu Suchedniowskiego, Gór Świętokrzyskich, Wyżyny Sandomierskiej oraz Przedgórza Iłżeckiego. Dominującymi elementami rzeźby są szerokie, łagodne garby i wierzchowiny, które przeważają na obszarze, oraz płaskodenne doliny rzeczne. Ostoja leży na obrzeżeniu mezozoicznym paleozoicznego trzonu Gór Świętokrzyskich, na zboczach dolin rzecznych występują piaskowce, wapienie triasowe i jurajskie, przykryte utworami czwartorzędowymi, gliną zwałową i piaskami bądź miejscami grubą pokrywą lessową. Grubsza pokrywa lessowa występuje w południowo zachodniej części obszaru. Występują tu liczne odsłonięcia skalne, a wśród nich nieczynne kamieniołomy dolomitu w Dołach Opacich i piaskowca w Dołach Biskupich a także kamieniołomy piaskowców triasowych i jurajskich oraz dolomitów dewońskich i wapiennych. Zbocza dolin rzecznych są często silnie rozczłonkowane wąwozami lessowymi i jarami oraz noszą ślady zjawisk krasowych. Na obszarze dwóch najatrakcyjniejszych wąwozów koło Kunowa zaprojektowano rezerwaty przyrody "Bukowska Góra" i "Udziców". Zbocza dolin często są bardzo wysokie i strome. Obszar leży w obrębie zlewni rzeki Kamiennej, lewobrzeżnego dopływu Wisły, wraz z dopływami. Największym dopływem Kamiennej jest Świślina z dopływem Pokrzywianki i Psarki oraz z szeregiem bezimiennych cieków. Naturalnych zbiorników wodnych jest niewiele. Tworzą się one głównie w dolinach rzecznych i nie posiadają dużej powierzchni. W miejscowości Wióry koło Dołów Biskupich utworzono rozległy zbiornik retencyjny. Największym kompleksem leśnym jest Las Krynecki z wieloma malowniczymi dolinkami rzecznymi, a w swojej północno-zachodniej części zawiera naturalne odsłonięcia piaskowców dolno-triasowych występujących w formie monumentalnych bloków objętych ochroną rezerwatową. W dolinie Kamiennej przebiegał niegdyś Staropolski Okręg Przemysłowy. Ogółem stwierdzono tu występowanie 11 typów siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG, zajmujących łącznie ponad 34 % obszaru. Do najcenniejszych należą murawy kserotermiczne położone na zboczach dolin rzecznych, na ścianach wąwozów i skarpach sródpolnych, łąki o różnym stopniu wilgotności oraz starorzecza. Na różnego typu murawach kserotermicznych występuje wiele rzadkich i zagrożonych w skali kraju gatunków, np. liczne populacje Cerasus fruticosa, a także Potentilla rupestris, Gentiana cruciata, Clematis recta, Orobanche elatior. Stwierdzono wystąpienie jednego gatunku z II załącznika Dyrektywy Rady 92/43/EWG - Adenophora liliifolia. W obszarze zlokalizowanych jest także wiele rozproszonych płatów grądów, głównie na zboczach dolin rzecznych, a także w obrębie często głębokich wąwozów lessowych. W dolinach rzecznych spotyka się płaty łęgów, głównie wierzbowych, wierzbowo-topolowych i olszowych. Niewielkie powierzchnie zajmują także murawy napiaskowe. Ostoja jest ważna zwłaszcza dla zachowania następujących siedlisk: dobrze zachowanych w skali kraju muraw kserotermicznych, z wieloma rzadkimi gatunkami, płatów łąk, zwłaszcza świeżych, ekstensywnie użytkowanych, fragmentów łąk trzęślicowych, oraz fragmentów zbiorowisk łęgowych oraz grądów.

Obszar ma bardzo duże znaczenie dla zachowania gatunków motyli z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG, związanych ze środowiskiem wilgotnych łąk: Lycaena helle i Maculinea teleius. Obydwa gatunki mają na terenie omawianej ostoi silne populacje występujące w na dobrze zachowanych siedliskach. Stanowisko modraszka telejusa zabezpiecza ciągłość występowania tego gatunku w Dolinie rzeki Kamiennej i chroni gatunek występujący na granicy zasięgu. Natomiast dla czerwończyka fioletka obszar ten stanowi jedyne w promieniu kilkudziesięciu kilometrów miejsce występowania. Remiz pendulinus i Merops apiaster, mający w granicach Wzgórz Kunowskich największą w kraju kolonię lęgową liczącą w 2008r. 38par. Dolina Kamiennej wraz z dopływami, a zwłaszcza rzeką Świśliną stanowi ważny korytarz ekologiczny o randze ogólnokrajowej. Ostoja posiada także znaczne walory krajobrazowe.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd drogą krajową numer 9 do Kunowa a stamtąd na teren ostoi można dojść. Dogodne są także połączenia autobusowe do Ostrowca Świętokrzyskiego a stamtąd komunikacją lokalną do Kunowa lub w dalsze tereny obszaru. W Ostrowcu Świętokrzyskim znajdziemy zróżnicowaną bazę noclegową i gastronomiczną. W gminach na terenie, których położony jest obszar, znajdują się gospodarstwa agroturystyczne.

Gmina Brody:

Szlaki turystyczne: piesze (czerwony, żółty:Starachowice – Iłża; czarny: Lipie – Ruda; zielony „Wokół Zalewu Brodzkiego”), rowerowe (czarny „Pętla rowerowa gminy Brody” , żółty „Leśne dukty”, czerwony „Wokół Starachowic” ) oraz niebieski szlak „Śladami zabytków techniki Doliny Rzeki Kamiennej”. Zabytki: przelew wodny w Brodach, kościół parafialny w Krynkach, modrzewiowy dom w Brodach, linia kolejki wąskotorowej, dawne młyny, przydrożne kapliczki.

Gmina Pawłów:

Szlaki turystyczne: piesze (szlak niebieski: Cedzyna – Wąchock, szlak niebieski: Pętkowice - Święty Krzyż, szlak zielony: Łączna – Starachowice), rowerowe ("Szlakiem zabytkowych obiektów sakralnych"; "Szlakiem dawnych dworów i parków podworskich").

Zagrożenia:

  • Naturalna sukcesja roślinności krzewiastej i drzewiastej
  • Eutrofizacja
  • Antropopresja
  • Melioracja
  • Eksploatacja kruszców
  • Zmiany zagospodarowania terenów łąkowych, lessowych wzgórz i wąwozów
  • Brak działań ochronnych

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Doliny Kamiennej - rezerwat leśny
• Skały w Krynkach - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• lerka - ptak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• brzanka - ryba
• minóg strumieniowy - ryba
• minóg ukraiński - ryba
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• trzmielojad - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• jarzębatka - ptak
• gąsiorek - ptak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• dzwonecznik wonny

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: sekretariat@kielce.uw.gov.pl, fax: (41) 34 35 343, tel.: (41) 34 35 340, WYDZIAŁ OCHRONY PRZYRODY I OBSZARÓW NATURA 2000 telefon: (41) 34 35 365

Informacja turystyczna:

  • Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego, ul. Ściegiennego 2 p. 32, 25-033 Kielce, tel.: (41) 361 80 57, 348 00 60, fax.: (41) 361 80 57, e-mail: rot@swietokrzyskie.travel,
  • Strona gminy Brody, http://www.brody.info.pl
  • Strona gminy Pawłów, http://gmina-pawlow.pl

Jednostki administracyjne:

• Pawłów (starachowicki, woj. świętokrzyskie)
• Brody (starachowicki, woj. świętokrzyskie)
• Kunów (ostrowiecki, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska