Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Grądy nad Jeziorami Zduńskim i Szpęgawskim

Kod obszaru:

PLH220067

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

236,3 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Wyznaczony obszar odznacza się urozmaiconą rzeźbą terenu. Obejmuje on zbocza rynny szpęgawsko-rywałdzkiej, o zróżnicowanym nachyleniu (miejscami bardzo strome) oraz fragmenty falistej wierzchowiny morenowej z dolinami kilku niedużych cieków, uchodzących do Jez. Zduńskiego oraz kilka małych, zabagnionych zagłębień wytopiskowych.

Obszar ma kształt pasa (o zróżnicowanej szerokości) otaczającego bezpośrednio całe Jez. Zduńskie oraz dużą część zachodniego i wschodniego obrzeża Jez. Szpęgawskiego Północnego. Granice obszaru są jasne i czytelne. Przebiegają drogami leśnymi i widocznymi w terenie liniami oddziałowymi oraz miejscami granicą własności gruntów. Około 90% całego obszaru zajmuje siedlisko subatlanyckiego grądu. Blisko 14% ostoi zajmuje postać grądowego siedliska, którą uznać można za doskonałą i około 70% - o dobrym stanie zachowania funkcji i struktury.

Na prawie całym obszarze występują drzewostany dojrzałe i stare w wieku 90-160 lat, jakie obecnie nie są notowane na tak dużych powierzchniach na obszarze Pomorza Gdańskiego. Mimo obecności sosny - gatunku siedliskowo obcego w grądzie, drzewostan jest wielogatunkowy, o pełnoskładowej strukturze wiekowej, o dynamicznie odnawiających się składnikach. Runo cechuje się bogatym zestawem gatunków lasów liściastych. W granicach obszaru występują też płaty siedliska łęgu jesionowo-olszowego nad ciekami uchodzącymi do jeziora oraz fragment łąki ziołoroślowej nad Szpęgawą wypływającą z Jez. Zduńskiego. Znajduje się tu również wyżynne grodzisko średniowieczne, pokryte lasem, z zestawem interesujących gatunków roślin naczyniowych.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar leży w niedalekim sąsiedztwie ważnych szlaków komunikacyjnych jakimi są autostrada A1 oraz droga krajowej numer 22. Jadąc autostradą, należy zjechać na węźle Swarożyn w kierunku Stargardu Gdańskiego na drogę numer 22, która po kilku kilometrach doprowadza do wsi Zduny, z której maszerując na północ można rozpocząć wędrówkę pieszą po obszarze. Alternatywnie można wykorzystać linie PKS kursujące drogą 22 pomiędzy Chojnicami i Starogardem Gdańskim a Tczewem i skorzystać z przystanku w Swarożynie, Szpęgawsku lub o ile to będzie możliwe w we wsi Zduny. Podróżujący koleją mogą dotrzeć do wymienionych miejscowości pobliskich obszarowi wykorzystując linię PKP kursującą między Tczewem a Starogardem Gdańskim.

Baza noclegowa i gastronomiczna jest bardzo rozbudowana oraz zróżnicowana.

Miasto Starogard Gdański jest jedną z najstarszych miejscowości Polski Północnej, wykształconą prawdopodobnie z osady neolitycznej (4-5 tysięcy lat p.n.e.) i leżącą w pobliżu lub nawet na samym tzw. szlaku bursztynowym.

Zabytki miasta:

  • Fragmenty murów obronnych
  • Baszta Książęca (Narożna) - największa z obecnie zachowanych w Starogardzie i zapewne najstarsza. Fundamenty mogą pamiętać wcześniejszą strażnicę książąt gdańsko-pomorskich lub starszą jeszcze czatownię, co tłumaczyło jej historyczną nazwę.
  • Baszta Gdańska (Szewska) - powstała około 1325 roku. Najlepiej zachowany obiekt gotyckiej architektury obronnej miasta, stojąca nad kanałem Wierzycy – dawniej fosy.
  • Fara p.w. św. Mateusza - najstarszy zachowany kościół w mieście, jej początki sięgają, gdy powstała osada nad Wierzycą (XIV w.).
  • Baszta Młyńska (Tczewska) - jest rekonstrukcją dawnych umocnień. Na kamiennych fundamentach osadzona została w pierwszej ćwierci XIV wieku.
  • Kościół św. Katarzyny
  • Rynek - ta część dzisiejszego Starogardu stanowi najstarszy fragment miasta. Po tej stronie Wierzycy istniał ongiś folwark i wieś należąca do Piotra Święcy. Odkąd w 1305 roku ten teren wykupili Krzyżacy, wkrótce przystąpili do wytyczenia obszaru pod zabudowę osady warownej.
  • Ratusz - posadowiony został na fundamentach gotyckich, pozostałości dawnego ratusza zniszczonego w pożarze 1484 roku i przebudowanego w XVIII wieku po zniszczeniach wojny szwedzkiej. Obecny pochodzący z początków XIX wieku, na fundamentach gotyckich, przebudowany ostatecznie w 1893 roku.
  • Młyn i pałac Wiecherta
  • Stado Ogierów - zwarty kompleks zabudowań składający się z blisko 50 budynków zajmujących obszar 23 ha, wzniesionych w latach 1890-1896 z czerwonej cegły w neogotyckim stylu. Organizowane są tutaj aukcje hodowlane oraz zawody hippiczne. Możliwość obejrzenia kolekcji unikalnych powozów i uprzęży końskich, czy uprawiania jazdy konnej.
  • Kościół św. Wojciecha
  • Biblioteka Miejska im. Bernarda Sychty - neogotycki budynek zbudowany pod koniec XIX w. Przed I wojną światową kasyno oficerskie pułku artylerii polowej. W latach 1926-1939 siedziba kasyna oficerskiego 2. pułku Szwoleżerów Rokitniańskich.
  • Koszary - zespół budynków koszarowych z lat 1778-1781, wniesiony na polecenie króla pruskiego Fryderyka II z materiału budowlanego pozyskanego z rozbiórki starościńskich zamków w Borzechowie i Osieku.
  • Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych - kompleks budynków wniesionych w latach 1894-1898 na obszarze blisko 300 ha. Wokół zabudowań szpitalnych rozpościera się piękny stuletni park z interesującymi, rzadkimi nasadzeniami, wśród których występują nietypowe odmiany buka, jodły białe, klony srebrzyste i tuje.

Zabytki na terenie gminy:

  • Kościół św. Barbary w Kokoszkowach Parafia założona została w połowie XIV wieku przez Joannitów, którzy wyłączyli ją z parafii starogardzkiej. W połowie XVI wieku wkładali nią Luteranie, jednak już pod koniec stulecia powróciła do rąk katolickich.
  • Dwór w Rokocinie - dwór wchodzi w skład zespołu dworsko-parkowego i swoimi tradycjami rezydencji ziemskiej sięga XVI wieku. Budynek, który obecnie się tam znajduje powstał w pierwszej połowie XIX wieku.
  • Dwór w Suminie - budowę dworu murowanego, w kształcie, w jakim możemy dzisiaj oglądać rozpoczęto w 1863 roku. Dużo wcześniej jednak istniał tam dwór drewniany wraz z kaplicą.
  • Kościół św. Katarzyny w Klonówce - wybudowano w drugiej połowie XIV wieku i jest to świątynia typowo gotycka, charakterystyczna dla budowli tego typu prowadzonych przez Krzyżaków na Pomorzu. Podobnie jak w świątyniach starogardzkiej i pelplińskiej jej największą ozdobą jest ażurowy, bogato zdobiony szczyt.

Turystyka aktywna:

  • Jezioro Płaczewo (Płaczewskie) położone jest w południowej części gminy Starogard przy trasie na Lubichowo. Powierzchnia całkowita zbiornika wynosi 44,8 ha, a głębokość maksymalna 4,9 m. Jest to jedno z najczęściej wybieranych przez starogardzian miejsc rekreacyjno-turystycznych w sezonie letnim. Nad jeziorem powstała infrastruktura gastronomiczna, a do dyspozycji wczasowiczów są kajaki, rowery wodne i łodzie. Kilka lat temu rozbudowano pomost, który jest jednym z większych w okolicach.

Szlaki turystyczne:

  • Szlak Kociewski
  • Szlak tzw. Pierścień Kociewski

Zagrożenia:

Potencjalnym zagrożeniem może być niezgodny z potrzebami renaturalizacji dobór rodzaju rębni w użytkowaniu lasu; zaśmiecanie, wydeptywanie runa leśnego i inne formy dewastacji lasu związane z budową bazy i urządzeń dla rekreacji na przesmyku między jeziorami oraz użytkowaniem kempingu i parkingów.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• zimorodek - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku, ul. Chmielna 54/57, 80-748 Gdańsk, tel.: (58) 68 36 800, http://www.gdansk.rdos.gov.pl, e-mail: wsr@gdansk.uw.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Informator turystyczny http://www.turysta.com.pl/
  • Informacja turystyczna http://www.it-pomorze.pl/
  • Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna, ul. Długi Targ 8/10, 80-958 Gdańsk, www.prot.gda.pl; e-mail: it@prot.gda.pl

Jednostki administracyjne:

• Starogard Gdański (starogardzki, woj. pomorskie)
• Tczew (tczewski, woj. pomorskie)