Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Biebrzy

Kod obszaru:

PLH200008

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

121206,2 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja położona jest na obszarze województwa podlaskiego.

Dolina Biebrzy stanowi szerokie, płaskie obniżenie terenu wypełnione torfem: położone od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów poniżej wysoczyzn: Grodzieńskiej, Sokólskiej, Goniądzkiej, Wysokomazowieckiej i Kolneńskiej. Od północy i północnego-wschodu wchodzą do niej sandry: Augustowski, Rajgrodzki i Ełcki. Wyróżnia się trzy jednostki geomorfologiczne zwane basenami: północny obejmujący dolinę na wschód od Sztabina, środkowy od Sztabina do Osowca i południowy od Osowca do Ujścia Biebrzy do Narwi. Baseny rozdzielone są przewężeniami doliny o szerokości ok. 1 km. Obszar obejmuje także Basen Wizny.

Dolina Biebrzy charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem siedlisk. Dominującymi są siedliska mokradłowe: zalewane wodami rzecznymi lub podtapiane wodami podziemnymi torfowiska niskie ze zbiorowiskami turzycowymi i turzycowo-mszystymi, corocznie zalewane wodami rzecznymi mułowiska i torfowiska porośnięte szuwarami właściwymi, bagienne olsy, okresowo zalewane przyrzeczne równiny madowe oraz odwodnione i zagospodarowane torfowiska ze zbiorowiskami łąkowymi. Naturalnymi zbiorowiskami roślinnymi doliny Biebrzy są zbiorowiska leśne: bory bagienne, bór bagienny mechowiskowy, olsy a także mszary i niektóre zbiorowiska szuwarowe.

Torfowiska doliny Biebrzy są największym, prawie nie zmienionym kompleksem torfowisk dolinowych w Europie Środkowej i Zachodniej. Koryto rzeki Biebrzy z licznymi meandrami i starorzeczami w różnym stadium zarastania ma naturalny charakter. Rezultatem są rozległe, coroczne zalewy. Długo utrzymujące się zalewy, jak też zasilanie wodami podziemnymi sprawia, że duże obszary torfowisk objęte są czynnym procesem torfotwórczym, a zbiorowiska torfotwórcze są bardzo rozległe. Z powodu silnego uwilgotnienia, a tym samym trudnego dostępu, były one przez stulecia użytkowane w sposób ekstensywny jako łąki i pastwiska. Jednak od kilkudziesięciu lat postępuje tu proces wycofywania się rolnictwa z obszarów podmokłych i niedostępnych, które wskutek sukcesji roślinnej w coraz większym stopniu zarastają krzewami i młodym lasem.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Ostoja położona jest w pobliżu Białegostoku. Dojazd do miasta możliwy jest częstymi połączeniami PKP oraz autobusowymi z całą Polską. Stamtąd autobusem lub pociągiem możemy dojechać do miejscowości Mońki, która znajduje się blisko środkowego centrum ostoi. Dojazd samochodem możliwy drogą krajowa numer 8 (Augustów-Białystok) do Suchowoli lub drogą numer 65 (Grajewo- Białystok) do Moniek. Jadąc tą ostatnią przecina się obszar ostoi. Kierując się nią dojedziemy także do siedziby Biebrzańskiego Parku Narodowego znajdującej się w Osowcu. Baza noclegowa i gastronomiczna jest rozbudowana. Na stronie parku można znaleźć dedykowane noclegi, a także adresy do pensjonatów, hoteli, schronisk, które nie są związane z parkiem.

W gminach na terenie, których leży ostoja znajduje się wiele zabytków. Są to m.in.:

  • Zespół poczty w stylu klasycystycznym z 1830 roku w Szczuczynie
  • Układ przestrzenny Lipska z drugiej połowy XVI wieku
  • Drewniany wiatrak holender z początku XX wieku w Suchowoli.

W Suchowoli znajduje się także głaz i tablica informująca o nadaniu miana „środka Europy”.

Na terenie ostoi znajdują się szlaki turystyczne piesze, rowerowe, kajakowe, konne oraz ścieżki edukacyjne.

Zagrożenia:

  • Odwodnienie terenu (trwające od XIX wieku oraz przez prawie cały wiek XX), a co za tym idzie obniżenie poziomu wód gruntowych prowadzące do przesuszenia i odwodnienia torfowisk, i ich mineralizacją, a co za tym idzie wkraczanie roślinności charakterystycznej dla zbiorowisk bardziej suchych,
  • Rozległe i długotrwałe pożary spowodowane odwodnieniem,
  • Odchodzenie ludności od kośnego użytkowania łąk i wypasu zwierząt (niezbędna ochrona czynna),
  • Brak uregulowań gospodarki wodno – ściekowej, co prowadzi do eutrofizacji wód podziemnych i powierzchniowych,
  • Rozbudowa drogi numer 8 i włączenie jej do europejskiego korytarza „Via Baltica”,
  • Kłusownictwo w otulinie Biebrzańskiego Parku Narodowego,
  • Osuszanie lub likwidacja małych zbiorników wodnych ,
  • Rabunkowe pozyskiwanie surowców zielarskich w otulinie i na gruntach prywatnych,
  • Eksploatacja torfu w otulinie BPN.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Biebrzański Park Narodowy - rezerwat leśny
• Szelągówka - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• przeplatka maturna - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• wydra - ssak
• mopek - ssak
• nocek łydkowłosy - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• wodniczka - ptak
• podróżniczek - ptak
• lerka - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• kraska - ptak
• lelek - ptak
• sowa błotna - ptak
• puchacz - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• batalion - ptak
• biegus zmienny - ptak
• dubelt - ptak
• derkacz - ptak
• zielonka - ptak
• kropiatka - ptak
• żuraw - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• kania czarna - ptak
• kania ruda - ptak
• trzmielojad - ptak
• bielik - ptak
• orzełek włochaty - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• orlik grubodzioby - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• czapla biała - ptak
• orzeł przedni - ptak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba
• minóg rzeczny - ryba
• gadożer - ptak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sierpowiec błyszczący
• leniec bezpodkwiatowy
• sasanka otwarta
• skalnica torfowiskowa
• obuwik pospolity
• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku, Tel: 85 7406981 wew. 10, 85 7403380 wew. 10, http://www.rdos.eu

Informacja turystyczna:

  • Gmina Goniądz - serwis turystyczny http://www.goniadz.org.pl/
  • Biebrzański Park Narodowy, http://www.biebrza.org.pl/

Jednostki administracyjne:

• Lipsk (augustowski, woj. podlaskie)
• Sztabin (augustowski, woj. podlaskie)
• Tykocin (białostocki, woj. podlaskie)
• Goniądz (moniecki, woj. podlaskie)
• Mońki (moniecki, woj. podlaskie)
• Dąbrowa Białostocka (sokólski, woj. podlaskie)
• Suchowola (sokólski, woj. podlaskie)
• Szczuczyn (grajewski, woj. podlaskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska