Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Bieszczady

Kod obszaru:

PLC180001

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

oso + soo (na mocy obu dyrektyw)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

111519,5 ha

Status formalny:
Obszar wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Środowiska

Propozycje zmian:

Obszar wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Środowiska jako obszar specjalnej ochrony ptaków oraz zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej jako specjalny obszar ochrony siedlisk - ta sama powierzchnia, ten sam kod obszaru.

Opis przyrodniczy:

Ostoja obejmuje obszar Bieszczad Zachodnich. Leży na wysokości 710–1346 m n.p.m. Góry o charakterystycznych równoległych grzbietach o kierunku NW-SE rozciętych rozległymi obniżeniami dolin rzecznych, gdzie od 50 lat zachodzą procesy sukcesji. Różnice wysokości pomiędzy dnem dolin a szczytami wahają się od 300 do 600 m. Najwyższe szczyty Bieszczad to Tarnica (1346 m n.p.m.), Halicz (1333 m n.p.m.) i Krzemień (1335 m n.p.m.). Szczytowe partie gór, powyżej 1000 m n.p.m. porastają unikatowe w Polsce połoniny, z łanami śmiałka darniowego i borówczyskami (6% powierzchni ostoi). Poniżej połonin rozciągają się lasy reglowe.

Na terenie ostoi stwierdzono występowanie 23 typów siedlisk cennych dla ochrony przyrody w UE - wśród nich endemiczne. Największą powierzchnię zajmują buczyny żyzne i kwaśne oraz jaworzyny i łąki użytkowane ekstensywnie i zbiorowiska połonin.

W ostoi występuje bogata flora roślin naczyniowych (1100 gatunków) z 7 endemitami wschodniokarpackimi, np. najliczniejsza w Polsce populacja dzwonka piłkowanego i tocji karpackiej, a także wyjątkowo bogata bryoflora (ok. 1000 gatunków mchów) choć jeszcze nie dokładnie zbadana.

Bieszczady to jedna z najcenniejszych w Europie ostoi fauny leśnej ze wszystkimi wielkimi drapieżnikami (niedźwiedź, wilk, ryś). W Bieszczadach występuje około 700 gatunków zwierząt wodnych i około 300 gatunków ziemnowodnych. Wśród nich 24 to endemity karpackie. Bardzo silne są miejscowe populacje wydry, węża Eskulapa, traszki karpackiej (endemit karpacki) oraz jedna z 5 populacji żubrów w Polsce żyjących na swobodzie. Bieszczady są ostoją ptasią o randze europejskiej, częścią polsko-ukraińsko-słowackiego Rezerwatu Biosfery "Karpaty Wschodnie". Gniazduje tu ok. 150 gatunków ptaków, w tym co najmniej 38 gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej i 13 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). Są to np: bocian czarny, dzierzba czarnoczelna (PCK), dzięcioł białogrzbiety (PCK), muchołówka białoszyja, orlik krzykliwy (PCK), orzeł przedni (PCK), puchacz (PCK), trzmielojad, dzięcioł trójpalczasty (PCK), dzięcioł zielonosiwy, gadożer (PCK), głuszec (PCK), orzełek włochaty (PCK), puszczyk uralski (PCK), sóweczka (PCK), włochatka (PCK), płochacz halny (PCK); w stosunkowo wysokim zagęszczeniu występują: bocian biały i derkacz.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar jest stosunkowo łatwo dostępny komunikacyjnie. Najpierw należy dotrzeć do Sanoka, Zagórza lub Ustrzyk Dolnych, a następnie lokalną komunikacją PKS do wybranych miejscowości położonych w głębi ostoi. Do Sanoka możemy dojechać komunikacją PKS z Warszawy, Rzeszowa i Krakowa. Najbliższe stacje PKP znajdują się w Zagórzu, Lesku i Ustrzykach Dolnych. Na terenie ostoi i w jej okolicach (m.in. Wetlina, Cisna, Ustrzycki Górne i Dolne, Solina i Komańcza) znajduje się bardzo bogata oferta noclegowo - gastronomiczna, począwszy od hoteli, ośrodków wypoczynkowych, poprzez pensjonaty i pokoje gościnne do pól namiotowych turystyczno - wypoczynkowych i kwater agroturystycznych m.in. w Wetlinie, Cisnej, Smerku, Lutowiskach i Baligrodzie. Na terenie ostoi znajduje się również kilka schronisk młodzieżowych m.in. w Wetlinie, Cisnej, Komańczy, na Połoninie Wetlińskiej - "Chatka Puchatka” lub Bacówka "Pod Małą Rawką".

W okolicy ostoi organizowane są licznie atrakcyjne imprezy regionalne. W okresie zimowym warto zobaczyć Wyścigi Psich Zaprzęgów z Lutowisk do Wołosatego oraz Ogólnopolski Bieszczadzki Rajd Narciarski z Wołosatego do Ustrzyk Górnych. Latem zaś miłośnicy piosenek z Krainy Łagodności nie ominą na pewno Festiwalu Sztuk Różnych "Bieszczadzkie Anioły" w Wetlince Górnej.

Turystyka ekologiczna: walory przyrodnicze Bieszczad stanowią atrakcyjności o obszaru. Na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego wyznaczono kilka ścieżek przyrodniczych m.in. ścieżka "Połonina Wetlińska" i "W dolinie Górnego Sanu". Przyrodę tego terenu przybliżają ekspozycje w muzeum przyrodniczym Bieszczadzkiego Parku Narodowego w Ustrzykach Dolnych i Ekomuzeum „Hołe” w Dzwiniaczu Dolnym.

 

Turystyka krajoznawcza: W rejonie ostoi warto zwiedzić drewniane cerkwie m.in. w Chmielu, Równi, Hoszowie, Michniowcu czy Smolniku nad Sanem i Czarnej oraz stare młyny i tartaki wodne. Warto również odwiedzić największy w Polsce skansen budownictwa ludowego w Sanoku. W pobliskich Myczkowcach, w ośrodku Caritas można zobaczyć wystawę miniaturowych świątyń.

Smak prawdziwej bieszczadzkiej przygody oferują rzadziej odwiedzane przez turystów miejsca, takie jak Grób Hrabiny w Siankach, Sine Wiry czy Jeziorka Duszatyńskie i grota w Rosolinie. Warto również wybrać się w podróż leśną kolejką wąskotorową, której stacja początkowa znajduje się w Majdanie koło Cisnej lub przejechać koleją na Słowację przez ponad stuletni tunel łupkowski.

 

Turystyka kwalifikowana: górska piesza, rowerowa, konna, narciarstwo biegowe i zjazdowe.

Coraz bardziej popularne staje się latanie szybowcem, lotnią, paralotnią, motolotniami oraz loty widokowe nad Bieszczadami.

Teren ostoi poprzecinany jest wieloma szlakami pieszymi i rowerowymi o różnym stopniu trudności. Wyznaczono tu również kilka szlaków dla turystyki konnej. W Wołosatem w stadninie koni Bieszczadzkiego Parku Narodowego można dosiąść konia huculskiego. Zimą można skorzystać z tras narciarskich m.in. z wyciągów w Ustrzykach Dolnych.

Zagrożenia:

Główne zagrożenia dla przyrody ostoi stanowią: transgraniczne zanieczyszczenie powietrza, niewłaściwa gospodarka wodno-ściekowa, eksploatacja surowców mineralnych bez rekultywacji; sukcesja naturalna roślinności, dzikie wysypiska śmieci, dzika zabudowa korytarzy ekologicznych oraz kłusownictwo.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Bieszczadzki Park Narodowy - rezerwat leśny
• Cisy na Górze Jawor - rezerwat leśny
• Gołoborze - rezerwat leśny
• Hulskie im. Stefana Myczkowskiego - rezerwat leśny
• Krywe - rezerwat leśny
• Olszyna Łęgowa w Kalnicy - rezerwat leśny
• Przełom Osławy pod Duszatynem - rezerwat leśny
• Sine Wiry - rezerwat leśny
• Śnieżyca wiosenna w Dwerniczku - rezerwat leśny
• Tarnawa - rezerwat leśny
• Woronikówka - rezerwat leśny
• Zakole - rezerwat leśny
• Zwiezło - rezerwat leśny
• Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Park Krajobrazowy Doliny Sanu - rezerwat leśny
• Beskidu Niskiego - rezerwat leśny
• Wschodniobeskidzki Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Karpaty Wschodnie - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wysokogórskie borówczyska bażynowe (Empetro-Vaccinietum)
• wysokogórskie murawy acidofilne (Juncion trifidi) i bezwapienne wyleżyska śnieżne (Salicion herbaceae)
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• piargi i gołoborza krzemianowe
• ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• górskie jaworzyny ziołoroślowe (Aceri-Fagetum)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• górskie bory świerkowe (Piceion abietis część - zbiorowiska górskie)
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• subalpejskie zarośla wierzbowe wierzby lapońskiej lub śląskiej (Salicetum lapponum, Salicetum silesiacae)
• środkowoeuropejskie wyżynne rumowiska krzemianowe
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• krasopani hera * - bezkręgowiec
• biegacz urozmaicony - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• wydra - ssak
• ryś - ssak
• żubr * - ssak
• podkowiec mały - ssak
• nocek orzęsiony - ssak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• niedźwiedź brunatny * - ssak
• gąsiorek - ptak
• dzierzba czarnoczelna - ptak
• muchołówka mała - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• jarzębatka - ptak
• lerka - ptak
• dzięcioł trójpalczasty - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• kraska - ptak
• zimorodek - ptak
• lelek - ptak
• włochatka - ptak
• sóweczka - ptak
• puszczyk uralski - ptak
• puchacz - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• derkacz - ptak
• żuraw - ptak
• głuszec - ptak
• jarząbek - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• trzmielojad - ptak
• gadożer - ptak
• orzełek włochaty - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• łęczak - ptak
• orzeł przedni - ptak
• mornel - ptak
• kumak górski - płaz
• traszka grzebieniasta - płaz
• traszka karpacka - płaz
• brzanka - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• minóg strumieniowy - ryba
• nadobnica alpejska * - bezkręgowiec
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec
• zagłębek bruzdkowany - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• widłoząb zielony
• sierpowiec błyszczący
• rzepik szczeciniasty
• tocja karpacka
• dzwonek piłkowany*
• ponikło kraińskie

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie, 35-959 Rzeszów, ul. Grunwaldzka 15 tel 17 867 19 83 http://esp.tbd.rzeszow.pl/rdos-rzeszow/index.jsp
  • Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie
  • Bieszczadzki Park Narodowy
  • Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie,
  • Zarząd Zespołu Karpackich PK w Krośnie

Informacji turystycznej udzieli:

  • Podkarpacka Regionalna Organizacja Turystyczna, Rzeszów, www.podkarpackie-turystyka.pl, www.podkarpackie.travel.pl
  • Bieszczadzkie Centrum Informacji Turystycznej
  • Sanocko-Bieszczadzkie Centrum Informacji w Sanoku
  • Lokalna Organizacja Turystyczna „Bieszczady”, Sanok, umsanok@ks.onet.pl

Jednostki administracyjne:

• Czarna (łańcucki, woj. podkarpackie)
• Lutowiska (bieszczadzki, woj. podkarpackie)
• Komańcza (sanocki, woj. podkarpackie)
• Zagórz (sanocki, woj. podkarpackie)
• Baligród (leski, woj. podkarpackie)
• Cisna (leski, woj. podkarpackie)
• Solina (leski, woj. podkarpackie)