Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Tatry

Kod obszaru:

PLC120001

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

oso + soo (na mocy obu dyrektyw)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

21018,1 ha

Status formalny:
Obszar wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Środowiska

Propozycje zmian:

Obszar wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Środowiska jako obszar specjalnej ochrony ptaków oraz zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej jako specjalny obszar ochrony siedlisk - ta sama powierzchnia, ten sam kod obszaru.

Opis przyrodniczy:

Tatry, centralna część Karpat Zachodnich stanowią najwyższy łańcuch górski w łuku Karpat. Obszar obejmuje polską, północną część Tatr, z najwyższym szczytem Rysy 2499 m n.p.m. Ze względu na budowę geologiczną, Tatry dzielą się na dwie części: Tatry Wysokie zbudowane ze skał magmowych głębinowych (granitu) oraz Tatry Zachodnie, zbudowane głównie ze skał metamorficznych i osadowych. Lodowce, które ustąpiły ok. 5-10 tys. lat temu, pozostawiły po sobie widoczne ślady w postaci różnych form geomorfologicznych, charakterystycznych dla rzeźby postglacjalnej. Tatry odznaczają się zróżnicowaną hydrologią. Występują tu liczne źródła, w tym wywierzyska, potoki, wodospady i ponad 40 jezior oraz obfite wody podziemne. Na terenie ostoi znajduje się około 800 jaskiń; korytarze najdłuższej z nich liczą ponad 20 km. W Tatrach wyróżnia się 5 pięter klimatyczno-roślinnych: piętro niższych położeń górskich (regiel dolny: lasy bukowe i bukowo-świerkowe), piętro wyższych położeń górskich (regiel górny: bór świerkowy), piętro subalpejskie (zarośla kosodrzewiny), piętro alpejskie (hale), piętro turniowe (uboga roślinność naskalna). Lasy zajmują 71% powierzchni obszaru, zdecydowanie panuje tu bór świerkowy.

Polsko-słowacki Tatrzański Rezerwat Biosfery jest również ostoją ptasią o randze europejskiej. Występuje tu co najmniej 17 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 14 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). W okresie lęgowym obszar zasiedla 100% populacji krajowej mornela (PCK), do 90% krajowej populacji płochacza halnego (PCK) i pomurnika ( PCK), ok. 30% krajowej populacji drozda obrożnego, powyżej 5% krajowej populacji czeczotki (PCK), około 3%-5% populacji krajowej głuszca (PCK), około 2%-5% populacji krajowej orła przedniego (PCK), 0%-20% populacji krajowej sokoła wędrownego (PCK), powyżej 1% populacji krajowej cietrzewia (PCK), puchacza (PCK) i sóweczki (PCK) oraz co najmniej 1% populacji krajowej dzięcioła trójpalczastego (PCK) i podróżniczka (PCK).

Tatry, mimo że niewielkie, stanowią najwyższy i najcenniejszy masyw pomiędzy Alpami i Kaukazem, z charakterystycznym, alpejskim krajobrazem i typowym układem stref klimatyczno-roślinnych. Jest to obszar o wyjątkowym znaczeniu dla ochrony bioróżnorodności. Zidentyfikowano tu 33 typy siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej oraz 15 gatunków zwierząt i 7 gatunków roślin z Załącznika II tej Dyrektywy (w tym 6 gatunków priorytetowych). W ostoi żyją jedyne w Polsce, izolowane populacje kozicy Rupicapra rupicapra i świstaka Marmota marmota. Jest to również najważniejsza w Polsce ostoja darniówki tatrzańskiej Microtus tatricus i ważna ostoja traszki karpackiej (karpackich endemitów).

Zróżnicowana, bogata flora (ok. 1000 gat. roślin naczyniowych) i fauna obejmują wiele gatunków zagrożonych i rzadkich w Polsce oraz objętych ochroną prawną. Wiele z nich ma w Tatrach swoje jedyne stanowiska na terenie Polski, m. in. Cochlearia tatrae i Pulsatilla slavica oraz znajduje się tu 1 z 4 w Polsce, mocna populacja Campanula serrata (gatunki z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej). Tatry to także centrum endemizmu w tej części Europy. Stwierdzono tu występowanie 32 taksonów roślin naczyniowych, zaliczanych do endemitów karpackich, a także 4 endemiczne zespoły roślinne oraz 3 dalsze znane ponadto tylko z Niżnich Tatr. Kilka innych, mimo że nieco szerzej rozprzestrzenionych, ma swoje centrum występowania w Tatrach.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Tatry stanowią również jeden z ważniejszych regionów turystycznych w Polsce z niepowtarzalną kulturą góralską, atrakcyjną we wszystkich przejawach życia.

Obszar jest łatwo dostępny samochodem. Można tam dojechać drogą Kraków – Zakopane i dalej, drogami lokalnymi do wybranych fragmentów ostoi. Dojazd pociągami do Krakowa i Zakopanego, a następnie lokalnymi połączeniami autobusowymi.

Turystyka ekologiczna: O atrakcyjności ostoi stanowią jej walory przyrodnicze.

Turystyka kwalifikowana: piesza górska, rowerowa, konna, wspinaczka, speleologia, narciarstwo.

Turystyka krajoznawcza: Wszystkie elementy góralszczyzny są atrakcyjne turystycznie począwszy od gwary góralskiej, pieśni po charakterystyczne budownictwo.

Teren ten jest licznie odwiedzany przez turystów, dlatego baza noclegowa i gastronomiczna jest bardzo rozbudowana. Nocleg można znaleźć w schroniskach górskich, polach namiotowych, kwaterach prywatnych, pensjonatach, ośrodkach wczasowo – wypoczynkowych.

Zagrożenia:

Tatry pozostają pod silną presją turystyczną. Każdego roku, ten niewielki stosunkowo obszar odwiedza, głównie latem i zimą, ok. 4 miliony osób. Penetracja terenu poza szlakami, przyczynia się do niepokojenia zwierząt. Negatywny wpływ wywiera także rozwój infrastruktury narciarskiej w rejonie Kasprowego Wierchu; nadmierna eksploracja speleologiczna niszczy naturalne warunki mikroklimatyczne jaskiń oraz ich szatę naciekową. Zagrożeniem jest także gospodarka leśna prowadzona na gruntach będących własnością Wspólnot Leśnych w zachodniej części Parku.

Znaczne ograniczenie wypasu przyczynia się do uruchomienia procesów sukcesji naturalnej na halach.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Tatrzański Park Narodowy - rezerwat leśny
• Tatrzański Park Narodowy - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• wysokogórskie borówczyska bażynowe (Empetro-Vaccinietum)
• zarośla kosodrzewiny (Pinetum mugo) *
• wysokogórskie murawy acidofilne (Juncion trifidi) i bezwapienne wyleżyska śnieżne (Salicion herbaceae)
• nawapienne murawy wysokogórskie (Seslerion tatrae) i wyleżyska śnieżne (Arabidion coeruleae)
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• źródliska wapienne ze zbiorowiskami Cratoneurion commutati *
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• piargi i gołoborza krzemianowe
• piargi i gołoborza wapienne ze zbiorowiskami Papaverion tatrici lub Arabidion alpinae
• podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis *
• wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis
• ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
• jaskinie nieudostępnione do zwiedzania
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• górskie jaworzyny ziołoroślowe (Aceri-Fagetum)
• jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• górskie bory świerkowe (Piceion abietis część - zbiorowiska górskie)
• górski bór limbowo-świerkowy (Pino cembrae-Piceetum)
• zarośla wierzby siwej na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część - z przewagą wierzby)
• górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion)
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero-Fagenion)
• górskie reliktowe laski sosnowe (Erico-Pinion)
• pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków
• formacje z jałowcem pospolitym Juniperus communis na wrzosowiskach lub nawapiennych murawach

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• biegacz urozmaicony - bezkręgowiec
• wydra - ssak
• ryś - ssak
• kozica tatrzańska * - ssak
• darniówka tatrzańska - ssak
• świstak tatrzański * - ssak
• mopek - ssak
• nocek Bechsteina - ssak
• nocek duży - ssak
• wilk * - ssak
• niedźwiedź brunatny * - ssak
• muchołówka mała - ptak
• podróżniczek - ptak
• dzięcioł trójpalczasty - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• włochatka - ptak
• sóweczka - ptak
• puchacz - ptak
• derkacz - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• głuszec - ptak
• jarząbek - ptak
• sokół wędrowny - ptak
• bocian czarny - ptak
• orzeł przedni - ptak
• mornel - ptak
• kumak górski - płaz
• traszka karpacka - płaz
• sichrawa karpacka * - bezkręgowiec
• nocek orzęsiony - ssak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bezlist okrywkowy
• sierpowiec błyszczący
• sasanka słowacka*
• obuwik pospolity
• dzwonek piłkowany*
• warzucha tatrzańska*

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie, tel.: (12) 61-98-120, fax.: (12) 61-98-122, sekretariat@rdos.krakow.pl, http://bip.krakow.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Małopolska Organizacja Turystyczna, tel./fax.: 12 421-16-04, biuro@mot.krakow.pl

Jednostki administracyjne:

• Zakopane (tatrzański, woj. małopolskie)
• Bukowina Tatrzańska (tatrzański, woj. małopolskie)
• Kościelisko (tatrzański, woj. małopolskie)
• Poronin (tatrzański, woj. małopolskie)

Źródła danych:

• wikipedia - wikipedia