Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Krzemionki Opatowskie

Kod obszaru:

PLH260024

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

691,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar położony jest w obrębie mezoregionu Przedgórze Iłżeckie. Są to tereny głównie zajęte przez zbiorowiska leśne, w tym bory sosnowe i mieszane, grądy, a także świetliste dąbrowy. Niewielkie powierzchnie zajmują także murawy kserotermiczne. W Ostoi znajduje się rez. Krzemionki Opatowskie, neolityczna kopalnia krzemienia pasiastego, eksploatowana 3500-1800 lat p.n.e. Na powierzchni pola górniczego występuje ok. 1000 szybów, część z nich udostępniona jest zwiedzającym. Murawy kserotermiczne mają charakter wtórny i wykształcają się na dawnych polach pogórniczych lub w okolicy nieczynnych wyrobisk wapienia. Obszar położony jest na mniej więcej płaskiej równinie denudacyjnej, w dużej mierze zbudowanej z wapieni jurajskich, pokrytych cienką powłoką piaszczystych i piaszczysto-gliniastych osadów plejstoceńskich. W południowej części rez. Krzemionki Opatowskie występują leje krasowe, doliny erozyjne oraz antropogeniczne deformacje powierzchni w postaci wyrobisk dawnych kamieniołomów. Cały teren jest suchy, pozbawiony zbiorników i cieków wodnych.
Na obszarze utrzymują się dosyć duże powierzchnie zajęte przez świetliste dąbrowy i zbiorowiska grądowe. Pozostałe drzewostany mają charakter głównie gospodarczy i stanowią podstawowe fitocenozy obszaru, są to m.in. bór subkontynentalny oraz bór suboceaniczny. Łącznie stwierdzono tu występowanie 3 typów siedlisk z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej, pokrywających ponad 16 % obszaru. We florze roślin naczyniowych wyróżnia się duża grupa gatunków reliktowych oraz rzadkich i zagrożonych. Występują tu gatunki zamieszczone w Polskiej Czerwonej Księdze roślin: wawrzynek główkowy, wiśnia karłowata, kostrzewa ametystowa, buławnik czerwony. Stwierdzono występowanie 2 gatunków roślin z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej, są to obuwik pospolity i dzwonecznik wonny.
Ostoja zabezpieczy wśród wyróżnionych siedlisk przede wszystkim priorytetowe ciepłolubne dąbrowy, które są tu dobrze zachowane, bardzo cenne pod względem składu gatunkowego, co wpływa na bioróżnorodność biologiczną na poziomie gatunków w skali regionu i kraju, oraz w tej części kraju kresowe. Z tego typu siedliskami związane są również gatunki naturowe, tu występujące - kilka licznych i utrzymujących się od kilkudziesięciu lat populacji dzwonecznika wonnego oraz mniej liczne, ale stabilne populacje obuwika pospolitego.
Obszar ten jest ważny dla ochrony pachnicy dębowej (stanowisko w Krzemionkach Opatowskich).
Na terenie wyznaczanej ostoi swoje stanowiska mają gatunki reliktowe oraz rzadkie i zagrożone: gniewosz plamisty (wąż), modliszka zwyczajna (owad), smukwa okazała (owad), motyle: paź żeglarz, paź królowej, mieniak strużnik, chrząszcz: biegacz pomarszczony, mięczak: wałówka trójzębna, szklarka zielonawa.
W obszarze występują gatunki ptaków z I Załącznika Dyrektywy Rady 79/409.EWG: dzięcioł białoszyi, dzięcioł średni, dzierzba gąsiorek (gąsiorek), lerka (skowronek borowy) i jarzębatka.

Dane wprowadzono w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Dojazd PKS i PKP do Ostrowca Świętokrzyskiego.
Ostrowiec Św. ma bezpośrednie połączenie PKS z wieloma miastami w Polsce, autobusy z Ostrowca docierają m.in. do: Częstochowy, Gdańska, Katowic, Kielc, Krakowa, Krosna, Krynicy-Zdroju, Lublina, Łodzi, Opola, Poznania, Przemyśla, Rzeszowa, Warszawy, Wrocławia, Zakopanego. Jak również do Brna, Wiednia i miast włoskich: Galatina, Mestre (Wenecja), Bolonia, Foggia, Taranto, Brindisi, Lecce, Racale.
Przez Ostrowiec Świętokrzyski przebiega linia kolejowa nr 25, łącząca Łódź Kaliską ze stacją Dębica.
Noclegi w hotelach w pobliskim Ostrowcu Świętokrzyskim oraz w kwaterach prywatnych we wsiach w pobliżu i na terenie obszaru.
Ostrowiec Świętokrzyski jest punktem początkowym  niebieskiego szlaku rowerowego prowadzącego do Skarżyska-Kamiennej. Na terenie miasta znajduje się  czerwony szlak rowerowy im. Mieczysława Radwana.
Przez Ostrowiec przebiegają szlaki komunikacyjne:
droga krajowa 9E371 Radom - Ostrowiec - Barwinek (granica państwa)
linia kolejowa nr 25 Łódź Kaliska - Ostrowiec - Dębica
droga wojewódzka 751 Suchedniów - Nowa Słupia - Ostrowiec
droga wojewódzka 754 Ostrowiec - Solec nad Wisłą - Gołębiów
droga wojewódzka 755 Ostrowiec - Ożarów - Kosin.
W Ostrowcu warto zobaczyć następujące zabytki:
• Kolegiata pw. św. Michała Archanioła - z początku XVII w., w latach 1924-1938 rozbudowana i przebudowana w stylu neobarokowym
• Kościół pw. św. Stanisława Biskupa w dzielnicy Denków - wybudowany w 1700 r. w stylu barokowym, a następnie rozbudowany w 1904 r.; obok dzwonnica z 1806 r.
• Zespół Pałacowo-Parkowy w dzielnicy Częstocice z dawnym pałacem hrabiów Wielopolskich z lat 1887-1899 - obecnie Muzeum Historyczno-Archeologiczne
• Pałac myśliwski hrabiów Wielopolskich przy ulicy Kuźni, obecnie "Pałac Tarnowskich"
• Drewniany kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego przy ulicy Sandomierskiej, wybudowany w stylu zakopiańskim, w 1932 r. według projektu Tadeusza Rekwirowicza
• Dawny zajazd pocztowy z przełomu XVIII i XIX w. na ulicy Szerokiej
• Pozostałości cmentarza żydowskiego na wzgórzu parkowym, pomiędzy początkowymi odcinkami ulic Iłżeckiej i Sienkiewicza.
• Gmach poczty na Alei 3 Maja, wybudowany w latach 1925-1927
• Budynek dawnej ubezpieczalni społecznej z 1931 na ulicy Focha
• Dworzec kolejowy z końca XIX w.
• Figura św. Floriana z 1776 r. na placu św. Floriana
Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego mieści się przy ul. Ściegiennego 2 p. 32 w Kielcach. Można zapoznać się ze stroną internetową Organizacji: http://www.rot.swietokrzyskie.pl lub skontaktować drogą mailową: rot@swietokrzyskie.travel. Można również odwiedzić Lokalną Organizację Turystyczną Ziemi Pińczowskiej (mieszczącą się przy ul. Zacisze 5, w Pińczowie, tel.: (41) 357 60 01, e-mail: promocja@pinczow.pl) lub  Lokalną Organizację Turystyczną „Ziemi Sandomierskiej” (ul. Mickiewicza 34, 27-600 Sandomierz, tel.: (15) 831 27 80, fax: (15) 831 21 97, e-mail: biuro@zgoda.org.pl, strona internetowa: http://www.zgoda.org.pl).

Zagrożenia:

Największym zagrożeniem dla siedlisk i rzadkich gatunków jest sukcesja wtórna. Działania konserwatorskie powinny zmierzać dopowiększenia i zabezpieczenia areału muraw, widnych zarośli oraz lasów typu świetlistej dąbrowy. Wyraźnym zagrożeniem jest także niewłaściwa gospodarka leśna, chodzi tu zwłaszcza o podsadzanie gatunków iglastych na siedliskach grądowych i zakwaszanie runa.
Zagrożeniem są zmiany w środowisku prowadzące do utraty siedlisk (np. usuwanie starych, próchniejących drzew w przypadku pachnicy dębowej; odtworzenie jej siedlisk będzie niemożliwe w zbyt młodym drzewostanie utrzymywanym na tym terenie).

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Dolina Kamiennej - rezerwat leśny
• Krzemionki Opatowskie - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• dzięcioł średni - ptak
• lerka - ptak
• jarzębatka - ptak
• gąsiorek - ptak
• dzięcioł białoszyi - ptak
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• obuwik pospolity
• dzwonecznik wonny

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Jednostki administracyjne:

• Bałtów (ostrowiecki, woj. świętokrzyskie)
• Bodzechów (ostrowiecki, woj. świętokrzyskie)
• Ćmielów (ostrowiecki, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska