Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Torfowiska Gór Izerskich

Kod obszaru:

PLH020047

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

4765 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

W granicach obszaru znajduje się cała "wewnętrzna" część Gór Izerskich, od Wysokiego Grzbietu na południe, do Izery stanowiącej granicę państwową, opierając się na wschodzie o drogę E65 (droga krajowa nr 3) i tor nieczynnej linii kolejowej. Jest to granitowa część Gór Izerskich, która na większości obszaru stanowi geomorfologicznie starą powierzchnią zrównania. Cechuje ją łagodna rzeźba, wraz z bardzo wilgotnym klimatem sprzyjająca tworzeniu się torfowisk.

Stąd ten położony w Górach Izerskich obszar obejmuje największy w naszym kraju kompleks torfowisk wysokich i przejściowych. Jest to największa w Polsce koncentracja torfowisk górskich różnych typów. Ogółem odnotowano tutaj występowanie sześciu siedlisk wymienionych w załączniku I Dyrektywy Siedliskowej, zajmujących prawie dziewięćdziesiąt procent omawianego terenu, w tym większość z nich została oceniona jako doskonale zachowane. Najcenniejszymi elementami ostoi są bory bagienne oraz torfowiska wysokie pokryte sosną. Wysoką wartość przyrodniczą stanowi również naturalny charakter rzeki Izery (unikat w Sudetach).

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd: Dojazd do Świerdowa Zdroju możliwy jest od strony Szklarskiej Poręby przez Rozdroże Izerskie (droga nr 362); z Leśnej przez Czerniawę Zdrój, a także drogą główną z Gryfowa Śląskiego przez Mirsk (droga nr 361). W Czerniawie Zdroju znajduje się drogowe przejście graniczne do Novego Mesta pod Smrkem. Dawna linia kolejowa z Gryfowa Śląskiego przez Mirsk i kończąca bieg w Świeradowie, obecnie nie działa. Połaczenia autobusowe prowadzą w więszości do Jeleniej Góry.

Góry Izerskie stanowią najdalej na zachód wysuniętą polską część Sudetów. Obszar od południa graniczy z Republiką Czeską. Ostoja położona jest na terenie gminy Świeradów Zdrój w powiecie lubańskim, województwie dolnośląskim. Ostoja położona jest zaledwie kilka kilometrów od Świeradowa Zdroju.

Świeradów Zdrój to niewielkie, jednak urocze uzdrowisko. Unikalny, podgórski klimat, usytuowanie u zbiegu granicy polsko-czeskiej oraz polsko-niemieckiej, rozwinięta baza noclegowa, gastronomiczna i sportowa to tylko niektóre walory tej miejscowości. Jest to doskonałe miejsce dla osób pragnących odpocząć od wielkomiejskiego zgiełku – w ciszy spokoju, oddychając czystym górskim powietrzem. Nieprzypadkowo określone jako kraina świętych żab nazywany jest również perłą uzdrowisk dolnośląskich. Dzięki występującym na tym terenie źródłom wód radoczynnych, złożom borowiny, leczone są tu choroby narządów ruchu, reumatyczne, układu krążenia i kobiece.

W mieście odbywa się przez cały rok szereg imprez kulturalnych i sportowych: m.in. Puchar Sudetów w Narciarstwie Alpejskim i Biegowym, Majówka, Święto miasta - Dni Kwitnących Rododendronów, Bike Maraton, Europejskie Spotkania Młodych Muzyków, Międzynarodowe Spotkania z Muzyką Dawną.

Do miejsc wartych zwiedzenia należy Dom Zdrojowy, powstały w miejscu mieszczącego się tam niegdyś Domu Źródlanego (zniszczonego w wyniku pożaru) oraz Czarci Młyn w Czerniawie Zdroju. Podstawowe wyposażenie pochodzi jeszcze z czasów jego budowy (ok. 1890 r.). Oryginalne maszyny i urządzenia z przełomu XIX i XX w., funkcjonujące do dziś, są typowym wyposażeniem młynów gospodarczych, budowanych w systemie amerykańskim. Transport zboża był wtedy całkowicie zmechanizowany. Dziś w “Czarcim Młynie” zmęczony turysta może zasiąść i ogrzać zmarznięte kości przy 100-letnim piecu chlebowym, zjeść wypiekany sposobem naszych pradziadków chleb, a świeżo zmieloną mąkę zabrać ze sobą do domu. Wspomnienia tajemniczej atmosfery “Czarciego Młyna” pozostaną na długo.

Istotnym elementem w krajobrazie tego terenu są wznoszące się tam wzgórz: Stog Izerski i Sępia Góra. Na Stogu Izerskim znajduje się zabytkowe Schronisko na “Stogu Izerskim” powstałe w 1924 r., wybudowane w charakterystycznym stylu śląsko-łużyckim. Jest to doskonałe miejsce do podziwiania pięknych widoków na Świeradów Zdrój, Pogórze Izerskie i Grzbiet Kamienicki, które latem najlepiej oglądać z otwartego tarasu z drewnianymi ławkami i stolikami. Docierają tam dwie drogi: dużo krótszy, lecz dość stromy szlak (najczęściej uczęszczany) i jego skróty oraz droga asfaltowa, z nieco łagodniejszym podjazdem - w sam raz dla turystyki rowerowej. Drugim obok Izerskiego Stogu punktem widokowym wartym wspinaczki jest wznosząca się tuż nad Świeradowem Sępia Góra, będąca jednym z wyższych szczytów zachodniej części Kamienickiego Grzbietu (829 m). Dotrzeć tu można wspinając się od stacji kolejowej wyasfaltowaną, leśną drogą. Przemierzając szlak widzimy jak stopniowo ukazuje się cała przepiękna (szczególnie jesienią) panorama Gór Izerskich i Pogórza Izerskiego, Gór Łużyckich, Karkonoszy i Kotliny Jeleniogórskiej. Na szczycie, przez który prowadzi niebieski szlak znajduje się Biały Kamień. Tajemniczą nazwą określa się grupę granitognejsowych skałek, z których zbudowany jest praktycznie cały szczyt.

Dla turystów przygotowano kilka szlaków turystycznych przebiegających przez teren ostoi.

  • Południowo-wschodnią granicą rezerwatu „Torfowisko Izerskie” wiedzie szlak żółty ze schroniska "Na Stogu Izerskim" (przez Łącznik) do Rozdroża Izerskiego (przez Rozdroże pod Kopą).
  • Przez południowo-wschodni teren rezerwatu biegnie szlak czerwony ze schroniska "Chatka Górzystów" do Przełęczy Szklarskiej (przez Orle),
  • szlak niebieski z Polany Izerskiej do Rozdroża pod Cichą Równiną.

Obszar Torfowiska Izerskiego wraz z otoczeniem i częścią po czeskiej stronie stanowi najcenniejszy przyrodniczo zespół całych Gór Izerskich. Tu swój początek ma również ciągnący się przez całe Sudety Główny Szlak Sudecki im. Orłowicza. Ponadto wychodzą stąd trasy w stronę: Szklarskiej Poręby i Karkonoszy; Karłowa i Gór Stołowych. Turyści preferujący krótkie górskie wypady, z przyjemnością wybiorą się trasami spacerowymi, w stronę górujących nad Świeradowem Stogu Izerskiego lub Sępiej Góry, na której według legend znajdować się miała pogańska świątynia. Ciekawymi miejscami turystycznymi, w których notabene również znajdować się miały pogańskie świątynie, są Babia Przełęcz, zwana inaczej Polaną Czarownic oraz (znajdujące się bliżej wsi Kopaniec) Ciemny Wądół i Sowi Kamień na zachodnim zboczu Ciemniaka.

Miejsca równie godne zwiedzenia takie jak m.in. Szklarska Poręba z dwoma wodospadami, Karpacz z kościółkiem Wang, Zamek Czocha w Leśnej, ruiny zamku Gryf w Gryfowie, czeska strona Gór Izerskich (Nové Město pod Smrkem, Jizerka, Frydlant, Horni Tanvald, Hejnice, Lázně Libverda, Tesařov), Karkonosze czy stosunkowo niewielka odległość od dużych miast (Wrocław: 110 km, Praga: 140 km, Berlin: 280 km) znacznie wydłużają liczbę atrakcji wartych zaproponowania przebywającym w Świeradowie turystom.

Noclegi:

Świeradów Zdrój, ze względu na swój charakter miejscowości uzdrowiskowo-wypoczynkowej dysponuje bogatą bazą gastronomiczno-noclegową o różnym standardzie. Noclegu szukać można również w „Chatce Górzystów”, położonej na Hali Izerskiej. Jest to budynek, który ocalał jako jedyny jako pozostałość po istniejącej tam niegdyś osadzie Gross-Iser. Jest to miejsce o niskim standardzie więc i ceny są przystępne. Chatka dysponuje czterdziestoma miejscami noclegowymi. Dotrzeć można tutaj szlakiem czerwonym (który prowadzi z Jakuszyc do schroniska "Orle” i dalej do Chatki Górzystów), szlakiem żółtym (z Rozdroża Izerskiego przez Rozdroże Pod Kopą) lub szlakiem niebieskim (który wiedzie ze Świeradowa Zdroju przez Polanę Izerską do Chatki).

Zagrożenia:

Najcenniejsze torfowiska, położone wzdłuż Izery, objęte ochroną rezerwatową, nie są w chwili obecnej zagrożone bezpośrednimi negatywnym działaniami. Problemem natomiast pozostaje cała część znajdująca się poza rezerwatem. Głównym zagrożeniem jest przede wszystkim prowadzenie normalnej gospodarki leśnej, dlatego konieczne są regulacje w Planach Urządzania (częściowo już realizowane) oraz edukacja gospodarzy terenu co do sposobów gospodarowania w obrębie siedlisk przyrodniczych różnych typów, włącznie z borami na torfie. Konieczne także jest opracowanie planu poprawy warunków wodnych oraz stanu roślinności dla torfowisk położonych poza rezerwatem. Pojawia się także problem presji inwestorskiej związanej z rozbudową bazy turystycznej, oraz zwiększająca się penetracja ludzka (turystyka piesza, rowerowa, narciarska, grzybiarze, jagodziarze) dlatego konieczne są regulacje ogólne dla zasad, jakimi powinien rządzić się ruch turystyczny w obszarze. WSZYSTKIE inwestycje nie służące ochronie przyrody, jak: turystyczne oraz remonty dróg, linii kolejowej, itp. wymagają zastosowania procedury OOŚ.

Ponadto wśród zagrożeń długofalowo działających, nie powstających bezpośrednio w obszarze, należy przypomnieć o zanieczyszczeniach powietrza. To one były główną przyczyną klęskowego zamierania lasu w Górach Izerskich i Karkonoszach. Nie zbadano do tej pory, jaki wpływ miały one na torfowiska. Ponadto charakter zanieczyszczeń może się zmieniać. Jednym z aspektów zmian wywołanych przez nie może być eutrofizacja siedlisk. Ewentualne stosowanie środków chemicznych w hodowli lasu (wapnowanie, środki owadobójcze, itp.) jest niedopuszczalne.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Torfowiska doliny Izery - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• zarośla kosodrzewiny (Pinetum mugo) *
• górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• górskie bory świerkowe (Piceion abietis część - zbiorowiska górskie)
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• wydra - ssak
• bielik - ptak
• sokół wędrowny - ptak
• sóweczka - ptak
• włochatka - ptak
• żuraw - ptak
• lelek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• gąsiorek - ptak
• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• wilk * - ssak
• ryś - ssak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• parzęchlin długoszczecinowy
• sierpowiec błyszczący

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław, tel. (71) 340-68-07, fax. (71) 340-68-06, e-mail: sekretariat@rdos.wroclaw.pl, www.wroclaw.rdos.gov.pl

Dolnośląska Informacja Turystyczna, Sukiennice 12, 50-107 Wrocław, tel. (71) 342-01-85, fax (71) 342-28-98, e-mail: wroclaw-info@itwroclaw.pl, www.dot.org.pl

Jednostki administracyjne:

• Szklarska Poręba (jeleniogórski, woj. dolnośląskie)
• Mirsk (lwówecki, woj. dolnośląskie)
• Świeradów-Zdrój (lubański, woj. dolnośląskie)