Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Środkowy Dunajec z dopływami

Kod obszaru:

PLH120088

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

755,8 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoję Środkowego Dunajca z dopływami tworzą:

  • rzeka Dunajec na odcinku od północnej granicy Ostoi Pieniny do ujścia lewobrzeżnego dopływu Smolnik,
  • dolna część potoku Ochotnica od mostu w miejscowości Ochotnica Górna do ujścia do Dunajca,
  • dolna część potoku Kamienica Gorczańska (Łącka) od mostu w miejscowości Szczawa do mostu na trasie Krościenko - Stary Sącz w miejscowości Zabrzeż oraz
  • dolna część potoku Słomka od mostu w miejscowości Przyszowa do ujścia do Dunajca.

Rzeka Dunajec w granicach ostoi zaliczana jest jako średnia rzeka wyżynna - wschodnia, zaś jej dopływy Ochotnica, Kamienica Gorczańska i Słomka zaliczane są do małych rzek fliszowych. Dolina jest częściowo pokryta lasem, a częściowo wykorzystywana rolniczo (użytki zielone, pola uprawne). Wzdłuż rzeki biegnie droga krajowa łącząca Szczawnicę-Krościenko i Nowy Sącz. Koryto rzeki jest z jednej strony ograniczone wałem drogowym (niekiedy umocnione ścianami betonowym lub ostrogami) z drugiej nadbrzeżnymi wzniesieniami. Koryto rzeki tworzą pojedyncze głazy, otoczone kamienie lub żwir, rzadziej piasek. Nurt rzeki słabo zacieniony, zróżnicowany, z wyraźnie widocznymi bystrzami i plosami. Liczne odsypy z roślinnością pionierską, a w dolinach Ochotnicy i Kamienicy - rozległe kamieńce nadrzeczne. Dunajec w granicach ostoi nie ma przegród blokujących wędrówki ryb. Jedynie w miejscowości Świniarsko znajduje się przegroda denna, która może sprawiać trudności słabiej pływającym przedstawicielom ichtiofauny.

Dopływy Dunajca mają charakter podgórski, dno kamieniste, żwirowe, rzadko piaszczyste. W większości przypadków są silnie wcięte i zacienione, jednak Kamienica Gorczańska, kamienica Sądecka i Ochotnica wykształciły rozległe obszary kamieńcowe.

Dopływy Dunajca stanowią niezbędne zaplecze tarliskowe dla gatunków ryb chronionych.

Ostoja jest ważna dla gatunków ryb cennych z przyrodniczego i gospodarczego punktu widzenia. Aktualnie w środkowym Dunajcu i w jego dopływach bytuje 19 gatunków ryb. Poza pstrągiem potokowym i lipieniem, licznie reprezentowane są karpiowate ryby reofilne takie jak: świnka, brzana, brzanka, kleń, jelec i certa oraz ryby stagnofilne (płoć, leszcz) i drapieżne (szczupak, okoń) podchodzące ze zbiornika Rożnów, lub zrzucane z kaskady zbiorników Czorsztyn - Sromowce Wyżnie. Dodatkowo środkowy Dunajec jest ważnym miejscem bytowania dla objętej ochroną ex situ głowacicy. W dolinach Ochotnicy, Kamienicy Sądeckiej i Kamienicy Gorczańskiej występują rozległe kamieńce nadrzeczne. Obok doliny Białki, podobnie jak w powyżej wymienionych dopływach, znajduje się najważniejszy w Polsce obszar występowania siedlisk kamieńcowych.

Dane zaktualizowano w 2011 roku.

Opis turystyczny:

Do ostoi można dojechać autobusami PKS, komunikacją prywatną lub koleją do Nowego Sącza i dalej drogą krajową nr 969, która biegnie wzdłuż rzeki Dunajec do Szczawnicy-Krościenka.

Teren gminy jest bardzo atrakcyjny pod względem walorów przyrodniczo-turystycznych, dlatego znajduje się tu rozbudowana i zróżnicowana baza noclegowa i gastronomiczna. Jest to bardzo popularny podgórski rejon wypoczynkowy oferujący wycieczki piesze, konne i rowerowe, doskonałe warunki do uprawiania narciarstwa, wędkarstwa czy zbierania grzybów oraz kontakt z bogatym folklorem i ciekawą historią (np.dwa duże grodziska kultury łużyckiej: na Górze Zyndrama w Maszkowicach i na Babiej Górze w Zabrzeży nad Dunajcem i jedno z najstarszych miast w Polsce - Stary Sącz - lokowane w 1292 r.), tradycyjną kulturą i sztuką. Odbywa się tu wiele imprez regionalnych np. w Podegrodziu - stolicy Lachów - mieści się Muzeum Lachów Sądeckich im. Zofii i Stanisława Chrząstowskich majowe Święto Kwitnącej Jabłoni w Łącku. Łącko słynie z nowoczesnego sadownictwa, także z oryginalnej śliwowicy.

W Nowym Sączu można zwiedzić układ urbanistyczny Starego Miasta i zabytki architektury, takie jak: ruiny zamku królewskiego z XIV w. z zachowanym fragmentem fortyfikacji miejskich, kościoły i klasztory, zabudowania i cmentarze, a także Sądecki Park Etnograficzny.

Szlaki turystyczne w Nowym Sączu to:

  • Szlaki spacerowe w mieście;
  • Szlaki rowerowe (czarny, zielony, niebieski, czerwony);
  • Ścieżka przyrodnicza „Las Falkowski”;
  • Szlaki narciarskie (4 niebieskie, 4 czarne, 2 żółte, 2 czerwone);
  • Szlaki piesze górskie (9 żółtych, 8 zielonych, 11 niebieskich, 7 czerwonych);
  • Szlaki spacerowe w okolicach Nowego Sącza (czerwony „Zachodni”, czerwony „Południowy”, zielony „Wschodni”, zielony „Chełmiec – Szcząb”, niebieski „Dąbrówka Polska – Majdan”).

Zagrożenia:

Do głównych zagrożeń obszaru należą:

  • intensywna eksploatacja żwiru rzecznego powodująca zanikanie kamienistych tarlisk litofilnych gatunków ryb,
  • realizacja programów ochrony przeciwpowodziowej, wynikających z nadmiernej zabudowy terenów zalewowych, które polegają na szybkim odprowadzeniu wód powodziowych z obszaru zagrożonego,
  • prace wykonywane w korycie rzeki, związane z zabudową hydrotechniczną (utrzymaniem i regulacją wód),.
  • rolnicze i przemysłowe zagospodarowanie terasy zalewowej jako "ziemi niczyjej",
  • zabudowa terenów zalewowych połączona z ubezpieczaniem i nadsypywaniem brzegów prowadząca do stopniowego zmniejszania szerokości koryta rzecznego,
  • zanieczyszczenia obszarowe i punktowe (komunalne, mały biznes),
  • zaśmiecanie koryta rzecznego obcym materiałem skalnym (gruzem) użytym do ubezpieczania brzegów,
  • zaburzenie naturalnego reżimu przepływów wód Dunajca związane z kaskadą zbiorników kaskadą zbiorników Czorsztyn - Sromowce Wyżnie powodujące przesuszenie siedlisk nadbrzeżnych w dolinie rzeki,
  • wycinka lasów łęgowych oraz inwazja obcych gatunków roślin,
  • realizacja programów energetycznego wykorzystania wód (zarówno na istniejących jak i nowo budowanych przegrodach energetycznych) powodujący fragmentację rzeki oraz dużą śmiertelność ryb dostających się do turbin (np. plany budowy kaskady piętrzeń energetycznych).

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków
• zarośla wrześni na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część - z przewagą wrześni)
• zarośla wierzby siwej na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część - z przewagą wierzby)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• kumak górski - płaz
• boleń - ryba
• brzanka - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie, tel.: (12) 61-98-120, fax.: (12) 61-98-122, sekretariat@rdos.krakow.pl, http://bip.krakow.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Małopolska Organizacja Turystyczna, tel./fax.: 12 421-16-04, biuro@mot.krakow.pl
  • Informacja turystyczna ul. Szwedzka 2,33-300 Nowy Sącz, www.cit.com.pl

Jednostki administracyjne:

• Nowy Sącz (Nowy Sącz, woj. małopolskie)
• Stary Sącz (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Łącko (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Podegrodzie (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Chełmiec (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Łukowica (limanowski, woj. małopolskie)
• Kamienica (limanowski, woj. małopolskie)
• Ochotnica Dolna (nowotarski, woj. małopolskie)
• Krościenko nad Dunajcem (nowotarski, woj. małopolskie)
• Szczawnica (nowotarski, woj. małopolskie)