Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Podkowce w Szczawnicy

Kod obszaru:

PLH120037

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

569,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja położona jest w Pieninach. Obszar obejmuje dwa zabytkowe obiekty w których schronienie znalazła kolonia rozrodcza podkowca małego (240 osobników) oraz ich żerowisko położone w Szczawnicy nad Dunajcem.
Kościół położony w centrum Szczawnicy, w otoczeniu zwartej niskiej zabudowy miejskiej, licznych zadrzewień i kęp krzewów. W pobliżu potok Grajcarek, ruchliwa jezdnia i park miejski. Kościół kryty blachą strych murowanego kościoła z 1892 roku. Strop ocieplony wełną mineralną nie zabezpieczoną folią. Wlot na strych przez okienka w wieży. Willa położona na granicy lasu mieszanego i parku miejskiego, w pobliżu niewielkiego stawu. Duży, niski strych zabytkowej willi, kryty blachą na goncie. Dostęp do schronienia przez pojedynczy, duży otwór wlotowy.
Schronieniem dla tego gatunku ssaka jest pochodzący z 1892 r. murowany kryty blachą kościół położony w centrum miasta oraz willa na granicy lasu mieszanego i parku miejskiego w pobliżu niewielkiego stawu. Podkowce zamieszkują strychy tych budynków. Podkowiec mały to nietoperz należący do rzadko reprezentowanej w naszym kraju rodziny podkowcowatych (jedyny z przedstawicieli tej rodziny stale u nas występujący), jest jednocześnie jednym z najmniejszych nietoperzy występujących w Polsce (oraz najmniejszym europejskim podkowcem). Jego futerko na grzbiecie ma kolor jasnobrązowy, na stronie brzusznej natomiast jaśniejsze (szarawe), szpiczaste uszy i pyszczek są jasne. Cechą charakterystyczną (od której pochodzi nazwa rodzajowa podkowców) jest narośl w kształcie podkowy wokół nozdrzy. W Polsce zarejestrowano jedynie kilkadziesiąt stanowisk podkowca małego. Nietoperze należące do tej rodziny odróżnia sposób wydawania ultradźwięków. Ultradźwięki wydają one przez nos, co sprawia że ta część ich ciała przyjmuje charakterystyczny wygląd. Podczas snu i odpoczynku nietoperze te otulają ciało skrzydłami tak szczelnie, że ma zewnątrz mogą wystawać mu tylko wąsy (jest to cecha charakterystyczna dla podkowcowatych; sporadycznie niektóre osobniki gacka i nocka dużego mogą również w trakcie hibernacji owijać ciało skrzydłami, jednak zakrywają błonami jedynie brzuszną część ciała). W odróżnieniu od pozostałych polskich nietoperzy, odpoczywających przyciśnięte do podłoża (lub wzajemnie do siebie), nietoperze te śpią podwieszone do stropu lub na występach ścian, zazwyczaj w pewnej odległości od siebie (za wyjątkiem okresu gdy samice skupiają się w ciasne grupy podczas przychodzenia na świat młodych). Nietoperze te jednak nigdy nie wciskają się w szczeliny. Siedliskiem tych ssaków są głównie tereny skaliste i leśne. Pożywienie stanowią dla niego głównie drobne owady i pająki. Żeruje wśród zarośli, często blisko zbiorników wodnych, chwytając pożywnie w podczas lotu, lub zbierając pokarm z pni drzew lub powierzchni skał. Gatunek ten chroniony jest zarówno prawem krajowym jak i konwencjami międzynarodowymi: Konwencją Berneńską, Bońską, Dyrektywą Siedliskową. Umieszczony został on ponadto w czerwonej księdze zwierząt jako gatunek o statusie zagrożony oraz na czerwonej liście IUCN – kat. VU (ang. vulnerable – narażony).

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Ostoja obejmuje obszar miasta Szczawnica i jego okolice. Szczawnica znajduje się w województwie małopolskim, powiecie nowotarskim, gminie Szczawnica. Miasto to położone jest w dolinie potoku Grajcarka (prawy dopływ Dunajca), pomiędzy Pieninami a pasmem Radziejowej (Beskid Sądecki). Jest to przygraniczne miasto sąsiadujące ze Słowacją. Od 1996 r. udostępniono, usytuowane w rejonie zakończenia Spływu Dunajcem, przejście graniczne turystyczne: Szczawnica-Leśnica (na Słowację). Przejście udostępnione zostało dla turystów pieszych, rowerzystów, narciarzy, oraz wózków inwalidzkich (napędzanych paliwem ekologicznym). Ponadto od 1999 r. granicę przekraczać można na kolejnych trzech punktach granicznych: Jaworki – Limanowa Jaworki – Stráňany Szlachtowa - Velký Lipnik Szczawnica to doskonałe miejsce dla ludzi pragnących uciec od wielkomiejskiego zgiełku, gdzie odetchnąć można czystym, górskim powietrzem, zanurzyć się w czystych górskich rzekach a oko nacieszyć przepięknym krajobrazem (góry pokryte lasami, bogata fauna i flora). Jest to również doskonałe miejsce dla amatorów pieszych wędrówek.

Największą atrakcją turystyczną obszaru Pienin, jest spływ tratwami przełomem Dunajca (odcinek 20 km). Władze Szczawnicy kładą bardzo duży nacisk na rozwój sportu, turystyki i wypoczynku, dlatego Szczawnica oferuje bogaty wybór możliwości aktywnego spędzania wolnego czasu. Dla miłośników sportów zimowych przygotowano wiele stras narciarskich, w tym najdłuższa dwukilometrowa na Palenicę. W Szczawnicy znajdują się liczne wypożyczalnie sprzętu narciarskiego i snowboardowego. Na stokach narciarskich swoje usługi oferują fachowi instruktorzy narciarstwa .Na Palenicę dotrzeć można również kolejką krzesełkową (wyciąg znajduje się w samym centrum miasta). Palenica jest doskonałym miejscem widokowym – rozpościera się stąd przepiękny widok na panoramę Tatr, Pienin, Beskidu Sądeckiego i całej Szczawnicy. Ponadto, przygotowano liczne różnego stopnia trudności trasy rowerowe i konne. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru górskiego, jak również wynajęcia konia do jazdy wierzchem. Z Szczawnicy wiedzie ponadto wiele szlaków turystycznych, prowadzących między innymi na najwyższe szczyty Pienin. Będąc w mieście koniecznie należy odwiedzić rezerwat Białej Wody – jest to jeden z najpiękniejszych rezerwatów, w którym zobaczyć można malownicze skałki, progi skalne, tworzące przełomy i wodospady. Miejscowość jest również doskonałym miejscem dla uprawiania sportów wodnych. Istnieje możliwość wypożyczenia kajaka i pokonania toru slalomowego (wzdłuż trasy spływu Dunajca).

Na terenie schroniska „Pod Durbaszką” organizowane są kursy latania na paralotniach. Ponadto na terenie miasta organizowane są: przejażdżki konne, rajdy, przejażdżki bryczkami, saniami, hipoterapia, Jest to ponadto doskonałe miejsce dla wędkarzy. Dunajec wraz z dopływami stanowi największe i jednocześnie najpopularniejsze łowisko muchowe w naszym kraju. Złowić tutaj można pstrąga potokowego, lipienia i głowacicę. Jednak Szczawnica znana jest przede wszystkim jako jedna z najpopularniejszych miejscowości uzdrowiskowych. Występują tutaj źródła wód mineralnych (szczawy alkaliczne słone) oraz korzystne warunki klimatyczne (specyficzny mikroklimat). Kuracjusze przyjeżdżają tutaj leczyć choroby układu oddechowego i pokarmowego oraz dróg moczowych. Leczone są tutaj ponadto schorzenia narządów ruchu. Pobyt w Szczawnicy to również doskonała okazja do poznania uroków Pienińskiego Parku Narodowego, zapoznania się z jego unikatową roślinnością i bogactwem świata zwierzęcego, zwiedzenia pobliskich zamków w Niedzicy i Czorsztynie, podróży statkiem po Jeziorze Czorsztyńskim, przepłynięcia łodzią lub kajakiem po Dunajcu. Największym świętem lokalnego folkloru, przybliżającym zwyczaje i tradycje góralsko-pasterskie, jest organizowane w lipcu przez Miejski Ośrodek Kultury "Lato Pienińskie". Ponadto, w Muzeum Pienińskim znajduje się stała ekspozycja etnograficzno-historyczna, poświęcona kulturze górali pienińskich i tradycji zdrojowej.

Dojazd: Do Szczawnicy istnieje połączenie drogowe z głównymi węzłami komunikacyjnymi na obszarze województwa. Dojazd do miejscowości możliwy jest drogą powiatową łączącą Szczawnicę z Krośnieńskiem, przez które to Krośnieńsko przebiega droga wojewódzka Nowy-Targ-Kościensko-Łącko-Nowy Sącz.
Dojazd możliwy jest:
PKS-em z Gorlic, Katowic, Krakowa, Lublina, Rzeszowa, Sanoka, Tarnowa, Warszawy i Zakopanego. Dojechać można również z pobliskiego Nowego Targu, Nowego Sącza, Czorsztyna, Grywałd, Jaworek, Szachtowej, Kościeńska, Łapszy Niżnych, Ochotnicy Górnej, oraz z miejscowości Sromowce Niżne. Więcej informacji i szczegółowy rozkład jazdy autobusów dostępny w oddziale PPKS w Nowym Targu)
Minibusami (kursującymi na popularniejszych trasach: do Jaworek, Niedzicy, Sromowiec Niżnych oraz na Spływ Przełomem Dunajca) Noclegi: Miasto Szczawnica posiada bogatą bazę turystyczną (pomieścić może jednocześnie kilka tysięcy gości) o zróżnicowanym standardzie. Skorzystać można tutaj zarówno z apartamentów zlokalizowanych w budynkach sanatoryjnych, pensjonatach, hotelach, domach wczasowych, kwaterach prywatnych, schroniskach jak i miejsc na polach namiotowych.

Zagrożenia:

Zagrożenie stanowić mogą drapieżniki, głównie kuny. Ponadto niekorzystny wpływ dla istnienia ostoi mieć mogą działania człowieka związane z wycinaniem zadrzewień osłaniających wlot jak również drzew na trasie przelotu.

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• podkowiec mały - ssak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie tel. (12) 619 81 20, (12) 619 81 21, fax (12) 619 81 22 e-mail: sekretariat@rdos.krakow.pl, http://krakow.rdos.gov.pl/

Jednostki administracyjne:

• Szczawnica (nowotarski, woj. małopolskie)