Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Rymanów

Kod obszaru:

PLH180016

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Powierzchnia:

5241 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar leży na wysokości 315–673 m n.p.m. i obejmuje zalesione (81% powierzchni obszaru) pasmo górskie z uzdrowiskiem Rymanów Zdrój. Na strychach kościołów: w Rymanowie Zdroju pw. św. Stanisława biskupa męczennika i w Sieniawie pw. MB Częstochowskiej bytują kolonie rozrodcze nietoperzy. W granicach obszaru mieszczą się również żerowiska tych kolonii. Strych kościoła w Rymanowie Zdroju zabezpieczony jest podestem chroniącym strop kościoła przed guanem nietoperzy ale w nocy jest oświetlony, natomiast strop i dach kościoła w Sieniawie wymagają pilnego remontu.

Podkowiec mały jest jedynym nietoperzem z rodziny podkowcowatych występującym stale w Polsce ale jedynie na kilkudziesięciu stanowiskach. Jest najmniejszym europejskim podkowcem i jednym z najmniejszych nietoperzy występujących w Polsce. Siedliskiem tych ssaków są głównie tereny skaliste i leśne. Można je poznać po charakterystycznej budowie nosa ponieważ przez nos wydają one ultradźwięki. Pożywienie stanowią dla niego drobne owady i pająki. Żerują wśród zarośli, często blisko zbiorników wodnych, chwytając pożywnie w podczas lotu, lub zbierając pokarm z pni drzew lub powierzchni skał. W odróżnieniu od pozostałych polskich nietoperzy, podkowce śpią podwieszone do stropu zazwyczaj w pewnej odległości od siebie (za wyjątkiem okresu gdy samice skupiają się w ciasne grupy podczas przychodzenia na świat młodych). Nietoperze te jednak nigdy nie wciskają się w szczeliny. Podczas snu i odpoczynku nietoperze te otulają ciało skrzydłami tak szczelnie, że ma zewnątrz mogą wystawać mu tylko wąsy (jest to cecha charakterystyczna dla podkowcowatych).

Jednym z największych nietoperzy polskich jest drugi gatunek występujący na terenie ostoi - nocek duży z rodziny mroczkowatych. Na grzbiecie ma futerko szarobrązowe, na brzuchu zaś białe. Nietoperz ten zamieszkuje rejony skaliste oraz osiedla ludzkie. W Polsce granica zwartego zasięgu nocka dużego przebiega wzdłuż linii Przemyśl-Koszalin. Na północ od tej granicy znane są tylko nieliczne stanowiska, najczęściej są to pojedyncze osobniki (wyjątek stanowią kolenie rozrodcze w Gdańsku i jego okolicach). W okresie letnim (od kwietnia do września), samice grupują się w koloniach rozrodczych. Kolonie takie często zlokalizowane są na strychach domów, zamków i kościołów (o dużej powierzchni i nieodwiedzanych przez człowieka), sporadycznie kolonię taką spotkać można w jaskiniach lub dużych podziemiach. Liczba samic w największych polskich koloniach osiąga nawet do 2000 osobników płci żeńskiej. Młode pojawiają się najczęściej w czerwcu. Rodzą się całkowicie nagie i ślepe, a samodzielność osiągają po 2-3 miesiącach. Samce mogą przebywać w bardzo różnych miejscach (np. szczelinach pod mostami, różnych podziemiach, sporadycznie w budkach lęgowych). Zimę ssaki te spędzają w jaskiniach oraz dużych sztucznych podziemiach (forty, sztolnie). Sporadycznie miejscami zimowania są małe obiekty, tj. studnie czy małe piwnice. Zimowanie trwa od października do końca marca lub początku kwietnia. Jest to gatunek wykonujący średniodystansowe wędrówki pomiędzy kwaterami letnimi i zimowymi (największy udokumentowany przelot wynosi 253 km). Nocki duże, w odróżnieniu od innych nietoperzy, wiszą na ścianach kryjówki. Gatunek ten prowadzi nocny tryb życia. Wylatuje na łowy dość późno po zachodzie słońca. Głównym pożywieniem tych ssaków są drobne bezkręgowce (chrabąszcze, biegacze, komarnice, większe ćmy i motyle, pluskwiaki, błonkówki i pająki). Sposób polowania jest nieco odmienny niż pozostałych gatunków nietoperzy – nocki duże chwytają większość swoich ofiar nie w locie, lecz na ziemi. Często żerowiskiem są obrzeża lasów, rzadziej polują na otwartych przestrzeniach. Udokumentowany, najstarszy osobnik tego gatunku żył 12 lat i 8 miesięcy.

Oba gatunki są chronione prawem krajowym jak i Konwencjami Berneńską i Bońską. Zostały wymienione w czerwonej księdze zwierząt (gatunki zagrożone) oraz na czerwonej liście IUCN (gatunki narażone). Na terenie obszaru występują dwa typy siedlisk z Zał. I Dyrektywy Siedliskowej i 2 gatunki z Zał. II Dyrektywy Siedliskowej.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar położony jest wśród rozległych lasów sieniawskich, na pograniczu Beskidu Niskiego i Pogórza Bukowskiego. Obszar jest stosunkowo łatwo dostępny komunikacyjnie. Można tam dojechać pociągiem do Krosna, skąd odjeżdżają autobusy do Rymanowa Zdroju. Autobusy z większych miast (Warszawa, Łódź, Lublin, Rzeszów) mają bezpośrednie połączenia z Rymanowem Zdrojem. Samochodem należy jechać drogą Miejsce Piastowe – Sanok skręcając w Rymanowie na południe drogami do Komańczy lub Bukowska. Turyści korzystają z bazy noclegowo - gastronomicznej w Rymanowie Zdroju, Iwoniczu Zdroju, Puławach, Woli Sękowej i z oferty gospodarstw agroturystycznych. Turystom preferującym aktywny wypoczynek, zorganizowano wiele atrakcji związanych z turnusami leczniczymi.

Turystyka ekologiczna: O walorach obszaru decyduje przyroda zalesionego pasma gór niskich.

Turystyka uzdrowiskowa: W obszarze i tuż przy jego zachodniej granicy znajdują się 2 uzdrowiska Rymanów Zdrój i Iwonicz Zdrój z pełnym zapleczem sanatoryjnym.

Turystyka kwalifikowana: można tu uprawiać turystykę górską pieszą (ścieżki spacerowe: historyczna, przyrodnicza, zdrowia, pomarańczowa, zielona, czerwony szlak), rowerową (ścieżki rowerowe: Doliną Wisłoka, Etnograficzna, Między Zdrojami, Familijna ścieżka rowerowa), konną, zbieranie płodów leśnych, narciarstwo (w Rymanowie Zdroju działa wyciąg narciarski: www.nartyrymanow.republika.pl) .

Turystyka krajoznawcza – Obszar ten ma bardzo skomplikowaną, często tragiczną historię –warto poznać kulturę i pozostałości Łemkowszczyzny, np. cerkwie, ich ruiny czy Cerkwiska (miejsca po dawnych cerkwiach) i cmentarze w Wołtuszowej i Desznie. W Rymanowie Zdroju warto zwiedzić: murowany kościół p.w św Stanisława Biskupa, niegdyś kaplicę zdrojową, w stylu neogotyckim z 1909-1910 r. Ponadto warto zobaczyć pochodzącą z XIX wieku drewnianą zabudowę uzdrowiska, bo większość budynków zachowała swój pierwotny, stylowy wygląd: wille Maria, Leliwa, Krystyna, Dom Wczasów Dziecięcych, Teresa, Pogoń, Gołąbek, Krakus, Biały Orzeł, Gozdawa, Słoneczna, dawne Łazienki zaadoptowane na nowoczesny szpital sanatoryjny „Eskulap”.

Zagrożenia:

Kolonie nietoperzy nie wydają się być obecnie zagrożone. Należy ograniczyć zewnętrzną iluminację kościoła w Rymanowie Zdroju i właściwie przeprowadzić remont strychu kościoła w Sieniawie.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• podkowiec mały - ssak
• nocek duży - ssak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie al. Józefa Piłsudskiego 38, 35-001 Rzeszów tel. (17) 785 00 44, faks (17) 852 11 09 e-mail: sekretariat.rzeszow@rdos.gov.pl, www.rzeszow.mos.gov.pl
  • Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie, Nadleśnictwo Rymanów http://www.krosno.lasy.gov.pl/strony/1/i/22003.php
  • PTOP Salamandra;
  • Instytut Biologii AP w Krakowie;
  • IOP PAN, Kraków.

Informacji turystycznej udzielą:

  • Podkarpacka Regionalna Organizacja Turystyczna, Rzeszów, www.podkarpackie-turystyka.pl
  • Urząd Miasta i Gminy Sieniawa urzad@sieniawa.pl
  • Biuro Informacji Turystycznej w Rymanowie Zdroju przy Gminnym Ośrodku Kultury w Rymanowie, www.rymanow.pl

Jednostki administracyjne:

• Rymanów (krośnieński (podkarpackie), woj. podkarpackie)
• Iwonicz-Zdrój (krośnieński (podkarpackie), woj. podkarpackie)
• Bukowsko (sanocki, woj. podkarpackie)
• Zarszyn (sanocki, woj. podkarpackie)