Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Grabia

Kod obszaru:

PLH100021

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1670,5 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje środkowy i dolny bieg rzeki Grabi wraz z przylegającymi ekosystemami łąkowymi i leśnymi, charakterystycznymi dla niewielkich rzek nizinnych Polski. Teren objęty granicami obszaru ciągnie się wzdłuż rzeki od miejscowości Kolonia Karczmy do ujścia, a jego granice wyznacza terasa zalewowa.

Długość Grabi objętej granicami obszaru Natura 2000 wynosi około 50 km, co stanowi nieco ponad połowę całkowitej długości rzeki wynoszącej 81,1 km. Źródła Grabi zlokalizowane są w okolicy wsi Dziwle na wysokości 229 m n.p.m. - mają charakter wysięków o wydajności 0,2 l/s, wysychających w okresie letnim. Początkowy odcinek rzeki jest strumieniem okresowym i charakteru stałego nabiera dopiero po około 0,5 km, gdzie przepływa przez nieckowate obniżenie z wydajnymi źródłami w okolicy wsi Kolonia Grabica. Stąd rzeka biegnie w kierunku południowym aż do miejscowości Mzurki. Średnia szerokość cieku wynosi 2,5 m, przy głębokości około 0,5 m. Osady denne mają głównie charakter piaszczysty i żwirowo-piaszczysty. Szerokość doliny rzecznej wynosi około 100 m. Wzrastają średnie szerokości i głębokości rzeki od początkowych 3 m i 1 m, aż do 20 m szerokości i 0,7 m głębokości w okolicach Baryczy. Szerokość doliny rzecznej wzrasta stopniowo od 100 m do 1 km. Taka charakterystyka doliny rzecznej właściwa jest dla początkowej części wyznaczonego obszaru , od miejscowości Karczmy. Dno jest piaszczyste, tylko w nielicznych miejscach gdzie koryto Grabi przecina wychodnie skał kredowych bywa pokryte rumoszem wapiennym. W Baryczy rzeka skręca w kierunku zachodnim. Dolina utrzymuje szerokość około 1 km. Szerokość koryta waha się od 10-20 m, głębokość około 0,8 m. Dno jest głównie piaszczyste. W okolicach Łasku następuje zmiana kierunku biegu rzeki z zachodniego na południowo- zachodni, który utrzymuje się aż do ujścia. Szerokość zwiększa się stopniowo od 15 do 30 m, średnia głębokość wynosząca około 1 m może przy wysokich stanach wód przekraczać 2 m. W dolnym biegu rzeki dno jest piaszczyste, często mocno zamulone. Dolina w większej części rozległa o szerokości 1-2 km. Grabia uchodzi do Widawki w okolicach wsi Łęg Widawski na wysokości 143 m n.p.m.

Obszar ważny jako ostoja naturalnych siedlisk związanych z doliną rzeczną. Występują dobrze zachowane lasy łęgowe i nadrzeczne zarośla wierzbowe, niżowe łąki użytkowane ekstensywnie oraz starorzecza o różnym stopniu lądowacenia. Miejscami występują dobrze rozwinięte murawy szczotlichowe związane z wydmami śródlądowymi. Obszar ma duże znaczenie dla zachowania populacji bezkręgowców wymienionych w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej. Wzdłuż całego biegu rzeki objętej obszarem występuje liczna populacja ważki Ophiogmphus cecilia (trzepla zielona). Grabia według danych literaturowych (Piechocki 1969) jest ważną ostoja populacji skójki gruboskorupowej (Unio crassus) - informacje te udało się częściowo potwierdzić w badaniach z ostatnich lat. Starorzecza i odcinki lenityczne Grabi są także ważną ostoją zatoczka łamliwego (Anisus vorticulus). Lokalnie stwierdzono również populacje czerowńczyka nieparka (Lycaena dispar) (Lepidoptera) i zalotki większej (Leucorrhinia pectoralis).Obszar ważny jako istotna w Polsce środkowej ostoja ryb z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej: kozy złotawej, minoga ukraińskiego, piskorza i kozy.

Dolina Grabi ze względu na bardzo dobre rozpoznanie faunistyczne hydrofauny jest ważnym obiektem ze względów dydaktycznych i naukowych.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd w pobliże ostoi możliwy jest koleją lub autobusem PKS. Stacją docelową jest miejscowość Łask, stąd należy przemieścić się pieszo w dolinę Grabi. W miejscowościach Łask i Pabianice znajdują się hotele oraz liczne punkty gastronomiczne. Na terenie gmina, gdzie leży ostoja nocleg można znaleźć w kwaterach prywatnych, ośrodkach wypoczynkowych, pensjonatach i polach namiotowych.Wybierając się na wycieczkę rowerową wysiąść lepiej z pociągu w Kolumnie, gdzie początek ma czerwony szlak turystyczny. Dojazd indywidualny zapewnia droga krajowa numer 14 z Łodzi przez Pabianice.

Dla rowerzystów na terenie gmin przygotowano trasę pn. „Dwa młyny nad Grabią”. O szczególnym charakterze rzeki Grabi świadczyć mogą liczne działki letniskowe, miejsca rekreacji usytuowane w niewielkiej odległości od jej brzegów. Dolina Grabi przyciąga wędkarzy, grzybiarzy, amatorów kąpieli, opalania i wypoczynku w lesie i nad wodą. Szczególnie duży ruch obserwuje się w okolicach Kolumny oraz przy zalewie "Zajączek" w Łasku, na terenie, którego znajduje się plaża oraz boiska do siatkówki plażowej.

Zabytkami gminy Łask są:

  • zabytkowe budowle sakralne Łasku, w tym w szczególności murowany kościół pokolegiacki p.w. Nawiedzenia NMP i św. Michała Archanioła, wzniesiony w latach 1525 - 28 oraz modrzewiowy kościół p.w. św. Ducha z 1666 r. - jeden z najcenniejszych kościołów drewnianych województwa łódzkiego,
  • murowany kościół parafialny w Borszewicach,
  • pozostałości cmentarza żydowskiego w Łasku,
  • pozostałości XVI-wiecznego dworu obronnego w Łopatkach,
  • zabytkowy dwór szlachecki Szweycerów w Ostrowie a także
  • zabytkowe młyny nad Grabią - w samym Łasku oraz w Zielęcicach.

Zabytkami gminy Sędziejowice są:

  • murowany kościół parafialny w Marzeninie, z gotyckimi freskami przedstawiającymi sceny biblijne,
  • zespół dworsko - parkowy w Sędziejowicach Przy dworze znajduje się dobrze utrzymany park z aleją grabową oraz licznymi okazami pomnikowych dębów.
  • zabytkowe młyny nad Grabią - w Brzeskach, Kozubach, Woli Marzeńskiej i Woli Wężykowej,

Zabytkami w gminie Dobroń są:

  • XVIII - wieczny drewniany kościół p.w. św. Wojciecha oraz drewniana kapliczka z figurką św. Floriana w Dobroniu, zabytkowe drewniane młyny nad Grabią - w Baryczy i Talarze,
  • wielki cmentarz z czasów I wojny światowej w Wymysłowie Francuskim.

Zabytki w gminie Zelów to wiejskie kościółki wznoszone przeważnie z drewna modrzewiowego w 2. połowie XVIII stulecia. Są to:

  • kościół p.w. św. Teodora Meczennika w Kociszewie, wzniesiony prawdopodobnie w 1765 r. a poświęcony w 1783 r.,
  • kościół p.w. śś. Wawrzyńca i Tomasza w Łobudzicach, wzniesiony w 1795 r.,
  • kościół p.w. Nawrócenia Świętego Pawła i Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Wygiełzowie z 1796 r. oraz
  • kościół p.w. śs. Kazimierza i Barbary w Pożdżenicach, najprawdopodobniej z końca XVIII wieku lub z przełomu XVIII i XIX stulecia.

Zagrożenia:

  • rozwój infrastruktury komunikacyjnej związany z budową trasy S8, która przecina dolinę rzeki w dwóch miejscach. Przy dobrym zaplanowaniu rozwiązań technicznych wpływ tego elementu ( jak się wydaje) nie będzie istotnie wpływał na cenne siedliska i gatunki;
  • zanik tradycyjnej gospodarki pastwiskowo-łąkarskiej;
  • wzrastająca presja związana z rekreacyjnym (działki rekreacyjne) wykorzystaniem terenów wzdłuż doliny rzecznej.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Park Krajobrazowy Międzyrzecza Warty i Widawki - rezerwat leśny
• Obszar Chronionego Krajobrazu Środkowej Grabi - rezerwat leśny
• Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy Doliny Grabi - rezerwat leśny
• Tuszyńsko-Dłutowsko-Grabiański Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Dolina rzeki Końskiej - rezerwat leśny
• Węzeł hydrograficzny Widawki-Grabi-Niecieczy - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• kumak nizinny - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• piskorz - ryba
• koza złotawa - ryba
• koza - ryba
• minóg ukraiński - ryba
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• zatoczek łamliwy - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Łodzi, http://lodz.rdos.gov.pl/, rdos@lodz.uw.gov.pl tel. (42) 664 11 35; fax. 42) 664 21 66

Informacja turystyczna:

  • Lokalna Organizacja Turystyczna w Bełchatowie, www.lotbelchatow.pl, wotreba@lotbelchatow.pl tel: (44) 733 51 35
  • Portal turystyczno krajoznawczy województwa Łódzkiego http://old.ziemialodzka.pl
  • Centrum Informacji Turystycznej w Łodzi, ul. Piotrkowska 87, tel.: 42 638 59 55, 42 638 59 56, e-mail: cit@uml.lodz.pl, www.cityoflodz.pl

Jednostki administracyjne:

• Sędziejowice (łaski, woj. łódzkie)
• Łask (łaski, woj. łódzkie)
• Dłutów (pabianicki, woj. łódzkie)
• Zelów (bełchatowski, woj. łódzkie)
• Dobroń (pabianicki, woj. łódzkie)
• Drużbice (bełchatowski, woj. łódzkie)