Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dorzecze Górnego Sanu

Kod obszaru:

PLH180021

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1578,7 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje rzekę San na odcinku od zapory zbiornika Myczkowce do Sanoka, wraz z dopływami: potok Olszanka (Olszanica) od mostu w miejscowości Uherce Mineralne do ujścia do Sanu, potok Hoczewka od miejscowości Nowosiółki (przy ujściu potoku Jasielnica) do ujścia do Sanu, potok Osława od granicy Ostoi Bieszczadzkiej do ujścia do Sanu, wraz z dopływami: Osławica od miejscowości Komańcza (przy ujściu potoku Barbarka) oraz Kalniczka (Tarnawka) od mostu na trasie Łukowe - Serednie Wielkie w miejscowości Serednie Wielkie, potok Sanoczek od mostu na trasie Pobiedno - Zboiska do ujścia do Sanu. Dno rzeki San zbudowane jest z płyt piaskowca i łupków oraz piasku i żwiru. San tworzy liczne zakola, meandry i piaszczyste łachy. Spadek jednostkowy Sanu od Leska do Dynowa wynosi ok. 1,08‰, a szerokość rzeki od 60 do120 m. Podczas opadów nawalnych następuje bardzo silne zmętnienie wody. Poniżej ujścia Osławy, San płynie szeroką doliną dochodzącą do 2 km. Koryto Sanu ma tutaj przeciętną szerokość ok. 150 m, przeciętna głębokość Sanu wynosi 1-1,5 m. Brzegi na przemian są porośnięte i odsłonięte. Dno rzeki ma początkowo charakter kamienisty z licznie występującymi naturalnymi progami skalnymi, a poniżej ujścia Wisłoka, zmienia się na piaszczyste i gliniaste. San cechuje się znacznymi wahaniami jej poziomu, które mogą sięgać nawet 7 m. W rzece San stwierdzono 31 gatunków ryb należących do dziewięciu rodzin, w tym pięć gatunków ryb objętych ochroną gatunkową. W górnej części planowanej ostoi do ujścia Osławy dominują lipień i pstrąg potokowy. Uzupełnieniem składu ichtiofauny są karpiowate ryby reofilne: kleń, jelec, świnka, brzana, brzanka, strzebla potokowa i śliz. Z biegiem rzeki dominację przejmują: kleń, piekielnica, brzanka, świnka i kiełb. Hoczewka powstaje z połączenia Jabłonki i Rabiańskiego Potoku. W pobliżu Hoczwi jej koryto na odcinku 250 m przecinają progi skalne fliszu karpackiego. Saneczek - ciek o charakterze naturalnym, zacieniony drzewami i krzewami, płynie po dnie kamienistym lub ilastym. Średnia szerokość potoku wynosi 15 m, a średnia głębokość 0,4 m. Przy ujściu jest zanieczyszczony ściekami bytowymi. Wyżej położona część zlewni rzeki Osławy ma charakter górski z dużym udziałem lasów, dolna część zlewni ma charakter rolniczo - turystyczny. Dno rzeki zalegają duże głazy i nieregularne kamienie. W części dolnej rzeka zmienia charakter na podgórski. Koryto rzeki systematycznie rozszerza się osiągając przeciętną szerokość ok. 45 m. Przepływ wody jest nadal szybki, lecz pojawiają się liczne płanie, głęboczki i przytamowania z osadami piachu i drobnego żwiru. Górna część zlewni pokryta jest lasem, w części dolnej i płaskich terenach nadrzecznych dominują użytki zielone i grunty orne. W Załączniku I Dyrektywy Siedliskowej wymieniono występujące tu cenne siedliska: pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków, lasy łęgowe i nadrzeczne zarośla wierzbowe. Z gatunków wymienionych w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej stwierdzono tu występowanie wielu gatunków ryb, takich jak: minóg strumieniowy, kiełb białopłetwy, boleń, głowacz białopłetwy, kiełb Kesslera oraz ważne gatunki ryb nie wymienione w Załączniku II: brzana peloponeska, świnka, głowacz pręgopłetwy, lipień.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Komańcza:
Rzeka San, wycieczki piesze i sporty wodne, Klasztor Sióstr Nazaretanek oraz schronisko turystyczne, ścieżki dydaktycznej przyrodniczo- historycznej po Komańczy. Trasa liczy 7 km. cerkwi greckokatolickiej, następnie można zobaczyć: cerkiew prawosławną, miejsce katastrofy samolotu z okresu II wojny światowej, dalej miejsce masowego mordu ludności romskiej również z okresu II wojny światowej, Szlaki turystyczne: baza turystyczna. Ośrodki wypoczynkowe, pensjonaty, schroniska oraz ponad 50 gospodarstw agroturystycznych. W okresie letnim można skorzystać zjazdy konnej, przejażdżki dyliżansem, a w zimie z kuligów, psich zaprzęgów, jazdy na nartach oraz z naturalnych stoków saneczkowych. Spotkania Przygraniczne Polski i Słowacji Komańcza – Medzilaborce. Gmina Komańcza leży na pograniczu Beskidu Niskiego i Bieszczad. Schroniska PTTK w Komańczy. Warto przejść się po wsi i zobaczyć dawne łemkowskie chałupy budowane z bali łączonych „na zrąb”, malowane na brązowo z białymi paskami w miejscu spojeń, czasami kryte strzechą. Zachowało się ich tutaj aż kilkanaście.
Komańcza-PTTK w Rzeszowie, Centrum Informacji Turystycznej w Komańczy
Obszar położony w powiatach Ustrzyki Dolne, Sanok. Do obszaru można dojechać autobusami PKS, komunikacją prywatną drogą 98 Krosno - Przemyśl lub koleją linii Krosno– Ustrzycki Dolne. Teren gminy jest bardzo atrakcyjny pod względem walorów przyrodniczo-turystycznych. Walory przyrodnicze ostoi dotyczą wielu komponentów środowiska. Dorzecze Sanu jest najważniejszą ostoją wielu cennych gatunków ryb w dorzeczu Górnej Wisły i stanowi najważniejsze miejsce tarliskowe ryb wędrownych w karpackiej części dorzecza Wisły. Zlewnia Sanu poniżej zapory zbiornika w Myczkowcach objęta jest krajowym programem restytucji ryb wędrownych: łososia atlantyckiego, troci wędrownej i certy. Ostoja Dorzecza Górnego Sanu stanowi uzupełnienie systemu ostoi obejmujących pozostałe odcinki rzeki (Rzeka San, Dolny San i Wisłok). Walory turystyczne związane są z szeroką ofertą rekreacyjną rozwiniętą w oparciu o wspaniałe podgórskie tereny wypoczynkowe oraz ciekawą historię. Znajduje się tutaj wiele zabytków kultury: Komańcza – cerkiew drewniana z 1805r., Turzańsk - cerkiew drewniana z 1803r., Uherce – kościół z 1757 r., Zagórz – ruiny klasztoru Karmelitanów Bosych z XVIII w., Sanok – zamek królewski z lat 1523-1548, skansen budownictwa ludowego. Turyści mogą korzystać z wielu różnorodnych propozycji noclegów: w hotelach np. w Sanoku, Zagórzu, Komańczy, Lesku, w pensjonatach czy gospodarstwach agroturystycznych.

Zagrożenia:

Do głównych zagrożeń zalicza się eksploatację kruszywa, zaburzenie naturalnego reżimu przepływów Sanu związane z kaskadą zbiorników Solina – Myczkowce, zanieczyszczenia wód, pobory wód, infrastrukturę energetyczną i przeciwpowodziową, zabudowę, zmianę sposobu zagospodarowania doliny, zaśmiecanie, kłusownictwo, wędkarstwo, rekreację.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• źródliska wapienne ze zbiorowiskami Cratoneurion commutati *
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• minóg strumieniowy - ryba
• kiełb białopłetwy - ryba
• boleń - ryba
• brzanka - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• kiełb Kesslera - ryba

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie
  • Starostwa Powiatowe: Ustrzyki Dolne, Sanok
  • Oddział PTTK w Rzeszowie ul. Matejki 2, Tel. 017-852-88-60 http://www.pttkrzeszow.pl/
  • Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
  • Instytut Ochrony Przyrody PAN, Zakład Biologii Wód Kraków
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie ul. Grunwaldzka 16, 35-959 Rzeszów tel. (017) 867 19 82 fax: (017) 867 19 83
  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
  • Urząd Gminy w Komańczy Centrum Promocji i Informacji Turystycznej 38-543 Komańcza 166 tel/fax (013) 492 1e-mail: gokinf@komancza.pl, www.komancza.pl
  • Podkarpacka Regionalna Organizacja Turystyki ul. Szopena 51/302 35-959 Rzeszów, http://www.podkarpackie.travel.pl, prot@prot.rzeszow.pl

Jednostki administracyjne:

• Sanok m. (sanocki, woj. podkarpackie)
• Sanok (sanocki, woj. podkarpackie)
• Bukowsko (sanocki, woj. podkarpackie)
• Zagórz (sanocki, woj. podkarpackie)
• Lesko (leski, woj. podkarpackie)
• Solina (leski, woj. podkarpackie)
• Komańcza (sanocki, woj. podkarpackie)
• Baligród (leski, woj. podkarpackie)