Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Masyw Chełmca

Kod obszaru:

PLH020057

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1432,4 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja obejmuje szczytowe partie masywu Chełmca. Ostoja w całości porośnięta jest lasami liściastymi. Na północnych stokach utworzyły się (w wyniku intensywnego wietrzenia skał porfirowych) rumowiska i piargi, które porośnięte są jaworzynami i żyzną buczyną. Chełmiec jest reliktem dawnego wulkanizmu (nagromadzona tuż pod powierzchnią ziemi lawa zastygając utworzyła stożek, który dziś stanowi trzon masywu).

Jaworzyna wykształciła się i zachowała na najbardziej stromym północnym i północno-wschodnim stoku Chełmca. Jest to miejsce gniazdowania i żerowania wielu gatunków ptaków i nietoperzy. Na północ od kopuły Chełmca znajduje się kompleks łęgów podgórskich z dobrze zachowanym runem i rozciągających się na dużej powierzchni nad siecią drobnych strumieni oraz obszarów nieleśnych – łąk świeżych, sudeckich muraw bliźniczkowych oraz pionierskich muraw na skałach krzemianowych. Te tereny otwarte są terenem gniazdowania dla takich gatunków jak przepiórka, derkacz, srokosz, strumieniówka oraz żerowiskowym dla gatunków gniazdujących w lasach Masywu Chełmca - takich jak trzmielojad, puchacz, kruk, siniak, jastrząb, krogulec. Obszar stanowi ważną ostoję różnorodności biologicznej w silnie zmienionych przez przemysł i urbanizację rejonów Wałbrzycha. Charakteryzuje się cennym zespołem rzadkich ptaków lęgowych.

Na północ od Masywu Chełmca - przy dzielnicy Szczawna Zdroju - Konradowie- znajdują się sztolnie będące miejscem zimowania rzadkich gatunków nietoperzy.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd: do ostoi jest dogodny dojazd komunikacją PKP (najbliższe stacje kolejowe: Boguszów- Gorce, Jedlina Zdrój, Wałbrzych). Do Wałbrzycha dojedziemy z kierunków Wrocław, Jelenia Góra /Szklarska Poręba, Węgliniec/ Gdynia, Warszawa, Katowice, Poznań, Szczecin. Do Boguszowa-Gorc są połączenia z Jeleniej Góry, Wrocławia, Szklarskiej Poręby, Poznania Głównego. Jednak ilość połączeń do Wałbrzycha jest znacznie większa.

Masyw Chełmca położony jest w południowej części Województwa Dolnośląskiego, w obrębie Sudetów Środkowych (w ich części zwanej Górami Wałbrzyskimi). Najwyższym wzniesieniem jest Chełmiec (869 m n.p.m.), należący do masywu Chełmca. Jest to obszar położony niedaleko przejścia granicznego Golińsk-Mezimesti

Chełmiec położony jest w obrębie trzech miast: Wałbrzycha, Boguszowa-Gorców i Szczawna, co powoduje iż jest to bardzo łatwo dostępna dla turystów „miejska” góra. To właśnie bliskość aglomeracji, oraz zróżnicowana topografia i bogactwo gatunkowe lasów sprawiają, że obszar ostoi jest doskonałym miejscem wypoczynku.

Malownicze położenie, niedalekie sąsiedztwo Gór Kamiennych i Sowich, zabytki oraz obiekty rekreacyjne sprawiają, iż jest to doskonałe miejsce dla uprawiania różnych form turystyki i rekreacji przez cały rok. Wytyczono wiele szlaków turystycznych, którymi dojść można nie tylko na szczyty okolicznych pasm górskich, ale również do punktów widokowych, miejsc pamięci i pomników przyrody.

Ze wszystkich okolicznych miast na szczyt prowadzą szlaki, przy czym najkrótszy z nich (zielony) prowadzi z miejscowości Boguszów-Gorce (75 minut), rozpoczynając się przy stacji kolejowej. Z tej samej miejscowości pójść można szlakiem niebieskim (jest on jednak nieco dłuższy – jego przejście zajmuje 90 minut) rozpoczynając swoją wędrówkę z przystanku autobusowego. Pozostałe szlaki prowadzą z: Lubomina (zielony, czas przejścia 80 minut), Wałbrzycha – osiedle Biały Kamień (żółty, czas przejścia 90 minut) oraz Szczawna Zdroju (niebieski, 120 minut).

Jest to miejsce, w którym każdy znajdzie coś dla siebie: miłośnicy jazdy konnej skorzystać mogą z usług Państwowego Stada Ogierów Książ, w okolicach Wałbrzycha znajduje się ośrodek sportów paralotniarskich (Aeroklub Ziemi Wałbrzyskiej). W okresie zimowym istnieje możliwość skorzystania z usług sieci wyciągów narciarskich

Miejscem wartym zwiedzenia jest ponadto Zamek Książ.

Imprezy:

  • Ogólnopolska Giełda Kabaretowa ,,Przewałka” (Wałbrzych, marzec),
  • Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych (Jedlina Zdrój,lipiec),
  • Dolnośląski Festiwal Zupy (Jedlina Zdrój, lipiec),
  • Ogólnopolskie Warsztaty Fletowe (Szczawno Zdrój, luty).

Noclegi: Najlepszym zapleczem gastronomicznym oraz bazą noclegową dysponuje Wałbrzych. Na terenie tego miasta do dyspozycji turystów oddano 610 miejsc noclegowych, z czego najwięcej (150) w hotelu Maria. W Boguszowie-Gorcach skorzystać można z usług Domu Wycieczkowego Radar (48 miejsc noclegowych).

Zagrożenia:

Intensywny i niezorganizowany ruch turystyczny, plany udostępnienia północnych stoków (z siedliskami priorytetowej jaworzyny miesiącznicowej i podgórskiego łęgu jesionowego) dla intensywnego ruchu narciarskiego. Groźba wyrębu drzewostanów jaworowych oraz intensywna gospodarka leśna, niekontrolowany ruch zimowy w sztolniach.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Obszar Chronionego Krajobrazu Masywu Chełmca i Trógarbu - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
• pionierskie murawy na skałach krzemianowych (Arabidopsidion thalianae)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sóweczka - ptak
• puchacz - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• muchołówka mała - ptak
• trzmielojad - ptak
• derkacz - ptak
• włochatka - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• nocek łydkowłosy - ssak
• nocek Bechsteina - ssak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław, tel. (71) 340-68-07, fax. (71) 340-68-06, email: sekretariat@rdos.wroclaw.pl, www.wroclaw.rdos.gov.pl

Dolnośląska Informacja Turystyczna, Sukiennice 12, 50-107 Wrocław, tel. (71) 342-01-85, fax (71) 342-28-98, e-mail: wroclaw-info@itwroclaw.pl, www.dot.org.pl

Jednostki administracyjne:

• Boguszów-Gorce (wałbrzyski, woj. dolnośląskie)
• Szczawno-Zdrój (wałbrzyski, woj. dolnośląskie)