Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Dolnej Kwisy

Kod obszaru:

PLH020050

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

5972,2 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Omawiana ostoja obejmuje obszar doliny rzeki Kwisa na odcinku od Zebrzydowej aż po ujście do Bobru. Rzeka ta charakteryzuje się bardzo czystymi wodami (należącymi do I i II klasy czystości), a koryto rzeczne na wielu odcinkach jest naturalnie uformowane.

Szczególną wartość przyrodniczą ostoi stanowi fakt, że stanowi ona jedną z ważniejszych na Dolnym Śląsku ostoi pachnicy dębowej – chrząszcza o długości ciała od 22 do 32 mm, ubarwieniu brunatnoczarnym z metalicznym, "tłustym" połyskiem. Larwy tego rzadkiego gatunku owada żyją w spróchniałym drewnie pniaków i dziuplach starych (często pomnikowych) drzew liściastych – w tym wypadku występujących licznie starych dębów. Często w próchnie jednego drzewa żyje kilkadziesiąt larw pachnicy. Owady doskonałe (czyli po przekształceniu w formę dorosłą) latają od maja do sierpnia w ciągu dnia i wieczorami. Wydzielają ostry zapach piżma i juchtu (stąd nazwa rodzajowa). Oprócz pachnicy występuje tutaj istotne skupienie innych bezkręgowców wymienionych w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej (ważki z podrzędu różnoskrzydłych – trzepla zielona i zalotka większa, motyl dzienny z rodziny modraszkowatych – czerwończyk nieparek, jeden z największych chrząszczy w Polsce, należący do rodziny jelonkowatych – jelonek rogacz oraz największy chrząszcz z rodziny kózkowatych występujący w Polsce – kozioróg dębosz).

Ponadto, na obszarze ostoi odnotowano występowanie aż dziewięciu siedlisk wymienionych w załączniku I Dyrektywy Siedliskowej, zachowanie wszystkich z nich oceniono na bardzo dobre lub doskonałe. Rzeka ta jest ważną ostoją ryb i minogów – stwierdzono występowanie 18 gatunków (w tym wymienione w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej: minóg strumieniowy, piskorz, głowacz białopłetwy).

Szczególnie cenny pod względem przyrodniczym i krajobrazowym jest przełom Kwisy w okolicach Osiecznicy.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd – gminę przecinają dwie drogi krajowe (nr 4 i nr 12 ze wschodu na zachód), krzyżujące się z biegnącymi z północy na południe drogami wojewódzkimi (nr 350 i 357), którymi można dojechać do najpiękniejszych miejsc w gminie. Obecnie trwa budowa nowej nitki autostrady przez gminę, Zgorzelec – Olszyna, co korzystnie wpłynie na jej rozwój. Przez gminę przebiega droga kolejowa nr 12 (Olszyna - Wrocław) stanowiąc dogodny dojazd do granicy Niemiec - 68 km (stacje kolejowe: Bolesławiec, Zebrzydowa) istnieje możliwość dojazdu autobusem PKS do Bolesławca czy Osiecznicy.

Tereny należące do ostoi posiadają bogatą tradycję. Najcenniejszą cechą obszaru są czyste lasy obfitujące w grzyby, nieskażone przez człowieka powietrze oraz malowniczy krajobraz. Cenną pod względem przyrodniczym jest również sama rzeka Kwisa. Szczególne walory rzeka ta zawdzięcza temu, że człowiek nie naruszył jej naturalnego charakteru, a woda nią płynąca należy do najwyższej klasy czystości. Jest to zatem doskonałe miejsce dla miłośników wędkarstwa. Występują tu między innymi: okoń, szczupak, lin, karp, pstrąg.

Znajdują się tutaj również interesujące zabytki. Do największych atrakcji należy jedno z największych w regionie założeń pałacowo-parkowych w Kleczkowie. W skład, tego pochodzącego z XIV w., położonego na szczycie skarpy rzecznej kompleksu wchodzi zamek wraz z otaczającym go parkiem. Pod koniec XIX w. kompleks został przebudowany, nadano mu obecny kształt, wyróżniający go wyraźnie wśród wielu podobnych założeń na Dolnym Śląsku. Obecnie w Zamku znajduje się Centrum Konferencyjno-Wypoczynkowe. W pobliżu znajduje się jeden z nielicznych w Europie cmentarzy koni, z zachowanymi do dziś dwoma nagrobkami.

Na terenie ostoi oraz w jej okolicy znajduje się ponadto wiele zabytków stworzonych ręką ludzką. Do najciekawszych a zarazem najstarszych zabytków należą oprócz wspomnianego Zamku w Kliczkowie XV-wieczny Kościół p.w. Trzech Krzyży. W Osiecznicy mieści się natomiast budynek mieszkalny z XVIII wieku a w Tomisławiu kościół parafialny p.w. Stygmatów Św. Franciszka z Asyżu, wraz z dzwonnicą i cmentarzem kościelnym okolonym murem kamiennym z bramą.

Na obszarze wytyczono liczne trasy i szlaki turystyczne, dzięi którym można zwiedzić najbardziej interesujące przyrodniczo i malownicze miejsca:

  • Szlak rowerowy "Dolina Kwisy" Świętoszów-Osiecznica (20700 m)
  • Szlak rowerowy "Błękitka" (12000 m), trasa: Osiecznica-Kliczków-J.Błękitka-Osieczów-Tomisław-Osiecznica
  • Szlak rowerowy "Borów Dolnośląskich": Osiecznica-Pośwętne (23000 m), trasa: Osiecznica-Tomisław-Ołobok-Parowa-Pośwętne
  • Szlak rowerowy "Ołobok-Parowa" (7500 m)
  • niebieski szlak turystyczny, tzw. „Szlak puszczański”, prowadzi z Zebrzydowej przez Osiecznicę do Bolesławca (PTTK w Bolesławcu). W gminie długość szlaku to 16 km, cały szlak: 34 km. Szlak jest bardzo interesujący przyrodniczo i kulturowo, jego zaletą jest to że w całośći prowadzi przez drogi polne i leśne, a mimo to jest doskonale przejezdny dla rowerzystów.

Ścieżki dydaktyczne:

  • Geologiczna (w Osiecznicy, na zachodnim brzegu rzeki Kwisy) Długość: 2 km
  • Po puszczy Zgorzeleckiej (na terenie gmin Węgliniec i Osiecznica w okolicach Parowej i Ołoboku). Koniecznie należy zobaczyć torfowisko koło Parowej, porośnięte z rzadka niskimi drzewami np. sosną i brzozą. Występują tu rosiczki: okrągłolistna i pośrednia, uzupełniające substancje odżywcze (ze względu na ubogie podłoże) chwytając owady
  • żołnierska ścieżka dydaktyczna. Utworzona została przez nadleśnictwo Świętoszów, w pobliżu Placu Defilad w Świętoszowie. Jej tematyką jest właściwe zachowanie się w lesie. Adresatem byli pierwotnie żołnierze, ale jest ona też interesująca i pouczająca dla turystów
  • ścieżka edukacji przyrodniczej, dla młodzieży i wszystkich turystów. Tematyka związana jest z fauną i florą obszaru.

Imprezy:

  • Festiwal Kultury Południowosłowiańskiej (czerwiec, Bolesławiec),
  • Festiwal "Blues nad Bobrem",
  • Międzynarodowy Weekend Kolarski MTB (czerwiec),
  • Święto Miodu i Wina (ostatni weekend września, Przemków).

Noclegi:

Teren ostoi dysponuje bogatą, zróżnicowaną bazą turystyczną. Schronienia szukać można nawet w samym zamku w Kliczkowie (167 miejsc noclegowych). W miejscowości Świętoszów znajduje się internat Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (54 miejsc).

Zagrożenia:

Główne zagrożenie to budowa autostrady A 18. Zagrożeniem dla ostoi jest również planowana budowa elektrowni wodnych na istniejących stopniach (co najmniej 5).

Dojazd – gminę przecinają dwie drogi krajowe (nr 4 i nr 12 ze wschodu na zachód), krzyżujące się z biegnącymi z północy na południe drogami wojewódzkimi (nr 350 i 357), którymi można dojechać do najpiękniejszych miejsc w gminie. Obecnie trwa budowa nowej nitki autostrady przez gminę, Zgorzelec – Olszyna, co korzystnie wpłynie na jej rozwój. Przez gminę przebiega droga kolejowa nr 12 (Olszyna - Wrocław) stanowiąc dogodny dojazd do granicy Niemiec - 68 km (stacje kolejowe: Bolesławiec, Zebrzydowa) istnieje możliwość dojazdu autobusem PKS do Bolesławca czy Osiecznicy.

 

Tereny należące do ostoi posiadają bogatą tradycję. Najcenniejszą cechą obszaru są czyste lasy obfitujące w grzyby, nieskażone przez człowieka powietrze oraz malowniczy krajobraz. Cenną pod względem przyrodniczym jest również sama rzeka Kwisa. Szczególne walory rzeka ta zawdzięcza temu, że człowiek nie naruszył jej naturalnego charakteru, a woda nią płynąca należy do najwyższej klasy czystości. Jest to zatem doskonałe miejsce dla miłośników wędkarstwa. Występują tu między innymi: okoń, szczupak, lin, karp, pstrąg.

 

Znajdują się tutaj również interesujące zabytki. Do największych atrakcji należy jedno z największych w regionie założeń pałacowo-parkowych w Kleczkowie. W skład, tego pochodzącego z XIV w., położonego na szczycie skarpy rzecznej kompleksu wchodzi zamek wraz z otaczającym go parkiem. Pod koniec XIX w. kompleks został przebudowany, nadano mu obecny kształt, wyróżniający go wyraźnie wśród wielu podobnych założeń na Dolnym Śląsku. Obecnie w Zamku znajduje się Centrum Konferencyjno-Wypoczynkowe. W pobliżu znajduje się jeden z nielicznych w Europie cmentarzy koni, z zachowanymi do dziś dwoma nagrobkami.

 

Na terenie ostoi oraz w jej okolicy znajduje się ponadto wiele zabytków stworzonych ręką ludzką. Do najciekawszych a zarazem najstarszych zabytków należą oprócz wspomnianego Zamku w Kliczkowie XV-wieczny Kościół p.w. Trzech Krzyży. W Osiecznicy mieści się natomiast budynek mieszkalny z XVIII wieku a w Tomisławiu kościół parafialny p.w. Stygmatów Św. Franciszka z Asyżu, wraz z dzwonnicą i cmentarzem kościelnym okolonym murem kamiennym z bramą.

 

Na obszarze wytyczono liczne trasy i szlaki turystyczne, dzięi którym można zwiedzić najbardziej interesujące przyrodniczo i malownicze miejsca:

·         Szlak rowerowy "Dolina Kwisy" Świętoszów-Osiecznica (20700 m)

·         Szlak rowerowy "Błękitka" (12000 m), trasa: Osiecznica-Kliczków-J.Błękitka-Osieczów-Tomisław-Osiecznica

·         Szlak rowerowy "Borów Dolnośląskich": Osiecznica-Pośwętne (23000 m), trasa: Osiecznica-Tomisław-Ołobok-Parowa-Pośwętne

·         Szlak rowerowy "Ołobok-Parowa" (7500 m)

·         niebieski szlak turystyczny, tzw. „Szlak puszczański”, prowadzi z Zebrzydowej przez Osiecznicę do Bolesławca (PTTK w Bolesławcu). W gminie długość szlaku to 16 km, cały szlak: 34 km. Szlak jest bardzo interesujący przyrodniczo i kulturowo, jego zaletą jest to że w całośći prowadzi przez drogi polne i leśne, a mimo to jest doskonale przejezdny dla rowerzystów.

Ścieżki dydaktyczne:

·         Geologiczna (w Osiecznicy, na zachodnim brzegu rzeki Kwisy) Długość: 2 km

·         Po puszczy Zgorzeleckiej (na terenie gmin Węgliniec i Osiecznica w okolicach Parowej i Ołoboku). Koniecznie należy zobaczyć torfowisko koło Parowej, porośnięte z rzadka niskimi drzewami np. sosną i brzozą. Występują tu rosiczki: okrągłolistna i pośrednia, uzupełniające substancje odżywcze (ze względu na ubogie podłoże) chwytając owady

·         żołnierska ścieżka dydaktyczna. Utworzona została przez nadleśnictwo Świętoszów, w pobliżu Placu Defilad w Świętoszowie. Jej tematyką jest właściwe zachowanie się w lesie. Adresatem byli pierwotnie żołnierze, ale jest ona też interesująca i pouczająca dla turystów

·         ścieżka edukacji przyrodniczej, dla młodzieży i wszystkich turystów. Tematyka związana jest z fauną i florą obszaru.

 

Imprezy:

·         Festiwal Kultury Południowosłowiańskiej (czerwiec, BolesłGłówne zagrożenie to budowa autostrady A 18. Zagrożeniem dla ostoi jest również planowana budowa elektrowni wodnych na istniejących stopniach (co najmniej 5).awiec),

·         Festiwal ,,Blues nad Bobrem”,

·         Międzynarodowy Weekend Kolarski MTB (czerwiec),

·         Święto Miodu i Wina (ostatni weekend września, Przemków).

 

Noclegi:

Teren ostoi dysponuje bogatą, zróżnicowaną bazą turystyczną. Schronienia szukać można nawet w samym zamku w Kliczkowie (167 miejsc noclegowych). W miejscowości Świętoszów znajduje się internat Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (54 miejsc).

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto-Nanojuncetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
• ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• mopek - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• nocek duży - ssak
• nocek łydkowłosy - ssak
• minóg strumieniowy - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• jelonek rogacz - bezkręgowiec
• kozioróg dębosz - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław, tel. (71) 340-68-07, fax. (71) 340-68-06, email: sekretariat@rdos.wroclaw.pl, www.wroclaw.rdos.gov.pl

Dolnośląska Informacja Turystyczna, Sukiennice 12, 50-107 Wrocław, tel. (71) 342-01-85 ,fax (71) 342-28-98, e-mail: wroclaw-info@itwroclaw.pl, www.dot.org.pl

Jednostki administracyjne:

• Osiecznica (bolesławiecki, woj. dolnośląskie)
• Małomice (żagański, woj. lubuskie)
• Żagań (żagański, woj. lubuskie)