Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolna Odra

Kod obszaru:

PLH320037

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

29536 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Dolina Odry (dwa główne kanały: Wschodnia Odra i Zachodnia Odra), to przeplatające się wzajemnie: tereny podmokłe z torfowiskami i łąkami zalewanymi wiosną, lasy olszowe i łęgowe, starorzecza, liczne odnogi rzeki oraz wysepki. Duży udział w obszarze stanowią naturalne tereny zalewowe. Obszar ten obejmuje także odcinki strefy krawędziowej Doliny Odry z miejscami porośniętymi roślinnością sucholubną (łącznie z murawami kserotermicznymi oraz lasami). Tereny otaczające ostoję są użytkowane rolniczo. Na niewielkiej części prowadzona jest gospodarka łąkowa, jak również wypas bydła. W otoczeniu można spotkać także liczne zakłady przemysłowe.

Mimo tego znajduje się tu 14 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG dobrze zachowanych, rzadkie i zagrożone gatunki zwierząt, w tym 17 gatunków z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG.

Ciekawym obiektem jest Międzyodrze, tzn. wyspa torfowa położona pomiędzy Odrą Wschodnią i Odrą Zachodnią. Jest to obszar największego w Europie torfowiska fluwiogenicznego o miąższości do 10 m, poprzecinanego siecią kanałów, starorzeczy, rowów i rozlewisk o długości łącznej ok. 200 km. Dzięki temu wykształciła się tu charakterystyczna szata roślinna i osiedliły liczne gatunki zwierząt. Rezerwat Bielinek znajdujący się na zboczach doliny to słynne stanowisko gatunków kserotermicznych i jedyne stanowisko w Polsce świetlistej dąbrowy z okazami dębu omszonego o szerokich i nisko rozgałęzionych koronach.

Z punktu widzenia ornitologicznego jest to ważna ostoja ptasia o randze europejskiej E006, zwłaszcza dla migrujących i zimujących gatunków ptaków wodno-błotnych. Szczególną rolę odgrywa tzw. Rozlewisko Kostrzyneckie, użytek ekologiczny w obrębie Cedyńskiego Parku Krajobrazowego.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

W obrębie regionu lub najbliższy otoczeniu znajdują się duże miasta (Szczecin), mniejsze (Cedynia), miasteczka i wsie. Dlatego też można tu spotkać wszystkie możliwe formy turystyki i rekreacji, a każdy odwiedzający znajdzie coś dla siebie. Dla osób ceniących przyrodę i wypoczynek w jej towarzystwie zachwyci samo bogactwo przyrodnicze tych terenów. Teren też graniczy bezpośrednio z Niemcami, a więc odbywa się tu także ruch przygraniczny- przejścia graniczne w Kołbaskowie, Krajniku Dolnym, Oświnowie Dolnym, Kostrzyniu. Dojazd jest tu bardzo łatwy zarówno dla osób z własnym środkiem transportu jak i korzystających z komunikacji krajowej PKS i PKP. Turyści mogą korzystać z bazy noclegowej większych miastach (Szczecin, Kostrzyn n/Odrą) oraz gospodarstw agroturystycznych skupionych głównie w rejonie Gryfina. Również zaplecze gastronomiczne jest bardzo bogate. Opisane są poniżej trzy największe miejscowości.

GRYFINO

Turystyka krajoznawcza:

  • Wiatrak holenderski miejscowość Otoki
  • Młyn wodny miejscowość Otoki
  • Kościół Narodzenia NMP – późnoromańsko-gotycki kościół parafialny
  • Mury obronne – XIV, XV wieku
  • Brama Bańska – wybudowana w XIV wieku
  • Poczta wraz z budynkiem gospodarczym
  • Rzeźnia – zespół budynków z początku XX wieku, budynek produkcyjny z wieżą ciśnień, budynek administracyjno-mieszkalny, magazyn, ogrodzenie
  • Cmentarz wojenny – powstał w 1946 roku w wyniku ekshumacji w latach 1947, 1948, 1953, 1954, 1969, posiada powierzchnię 0,70 ha, założony w 1946r
  • Pałacyk pod Lwami z końca XIX wieku

Turystyka aktywna,piesza:

  • Nadodrzański – szlak czerwony
  • Woja Żelisława – szlak zielony
  • Równiny Wełtyńskiej i Pojezierza Myśliborskiego – szlak niebieski
  • Czepiński – szlak czarny
  • Artyleryjski – szlak żółty
  • Stekliński – szlak żółty

Turystyka aktywna rowerowa:

  • Odrzańsko-Bukowy 1R– szlak czerwony: (32,5 km)
  • Wełtyńsko-Tywiański 2R– szlak niebieski: (34,9 km)
  • Leśny 3R– szlak zielony: (29,5 km)
  • Stekliński 4R– szlak żółty: (29,5 km)
  • Wschodni łącznikowy 5R– szlak pomarańczowy: (16,0 km)
  • Omulna łącznikowa 6R - czarny: (3,4 km)
  • Widuchowska łącznikowa 7R - czarny: (4,1 km)
  • "Zielona Odra" (156 km)
  • Berlin - Wolin (ok. 350 km) Dwie trasy rowerowe po polskiej i niemieckiej stronie pomiędzy Berlinem a wyspą Wolin. Podróż rowerem pomiędzy plażą Bałtyku a piaskiem Brandenburgii.
  • Odra - Nysa (591 km)
  • Szlak Saperów: Czelin - Stary Błeszyn - Gozdowice

Turystyka konna, kajakowa, nurkowanie.

KOSTRZYŃ NAD ODRĄ

Turystyka krajoznawcza:

  • P.N. Ujście Warty
  • Twierdza Kostrzyn (1537–1568), ruiny zamku przebudowanego za czasu panowania Jana Kostrzyńskiego (1513–1571) margrabiego Brandenburgii,
  • Brama Berlińska (centrum informacji turystycznej)
  • Tablica z popiersiem św. Klemensa Marii Hofbauera (kościół N.M.P. Matki Kościoła) – upamiętniająca uwięzienie w twierdzy, w 1808 r.
  • XIX-wieczny dwupoziomowy dworzec kolejowy,
  • Stalag III C – teren obozu jenieckiego na os. Drzewice, cmentarz pomordowanych jeńców
  • Budynek przepompowni na os. Warniki pocz. XX w.,
  • Nieczynna wieża ciśnień 1903 r.,

Turystyka aktywna, rowerowa

  • międzynarodowy szlak R1 - Calais (Francja) – (Belgia) – (Holandia) – (Niemcy) – Kostrzyn nad Odrą (Polska) – Królewiec (Kaliningrad) – (Rosja) – (Litwa) – (Łotwa) – (Estonia) – do Sankt Petersburga(Rosja)
  • szlak nr1 (Kostrzyn nad Odrą – Dąbroszyn – Krześnica – Kamień Wielki – Mościce – dolina Witny Mosina – Lubiszyn – Ściechów – rezerwat "Bagno Chłopiny" – jezioro Marwice – dolina Kłodawki – Mironice – Kłodawa – Santoczno – rezerwat "Rzeka Przyłężek" – rezerwat "Wilanów" – Strzelce Krajeńskie.)

Imprezy cykliczne:

  • Wrzesień - Dni Twierdzy i ogólnopolskie obchody Europejskich Dni Dziedzictwa

SZCZECIN

Turystyka krajoznawcza:

  • Wały Chrobrego
  • Zamek Książąt Pomorskich
  • Baszta Siedmiu Płaszczy
  • Brama Królewska
  • Brama Portowa
  • Ratusz Staromiejski z Rynkiem Siennym,
  • Czerwony Ratusz,
  • Urząd Miejski w Szczecinie
  • Gmach Poczty
  • Bazylika Św. Jakuba
  • Liczne muzea i teatry
  • Wycieczki statkiem

Bardzo dużo imprez plenerowych oraz cyklicznych m.in.:

  • Dni Morza w Szczecinie – czerwiec
  • Dni Kultury Ukraińskiej – maj
  • Szczeciński Festiwal Tatuażu – listopad

Dodatkową atrakcją turystyczną okolicy są zamki: Swobnicy, Rurce, Moryniu i Chwarszczanach.

Zagrożenia:

Do głównych zagrożeń należy zmiana charakteru rolnictwa (np. odejście od pasterstwa), która skutkuje rozpoczęciem procesu sukcesji. Do kolejnych problemów należy myślistwo i kłusownictwo, zanieczyszczenia wód, powietrza, nieodpowiednia gospodarka odpadami.

Ważnym zagadnieniem są także prowadzone prace regulacyjne w dolinie Odry, które niszczą chronione siedliska, a także rozbudowa drogi wodnej (Szczecin - Schwedt - kanał Hochenzaten).

Bardzo ważnym zagadnieniem jest utrzymanie obiektów i urządzeń związanych z ochroną przeciwpowodziową w dobrym stanie technicznym, a prace z tego zakresu powinny przebiegać z dbałością o środowisko, tak aby stan siedlisk nie uległ pogorszeniu.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Cedyński Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Park Krajobrazowy Doliny Dolnej Odry - rezerwat leśny
• Park Krajobrazowy Ujście Warty - rezerwat leśny
• Olszyny Ostrowskie - rezerwat leśny
• Dąbrowa Krzymowska - rezerwat leśny
• Dolina Świergotki - rezerwat leśny
• Bielinek - rezerwat leśny
• Kanał Kwiatowy - rezerwat leśny
• Kurowskie Błota - rezerwat leśny
• Wzgórze Widokowe nad Międzyodrzem - rezerwat leśny
• Kostrzyneckie Rozlewisko - rezerwat leśny
• Klucki Ostrów - rezerwat leśny
• Porzecze - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bąk - ptak
• bączek - ptak
• ślepowron - ptak
• czapla biała - ptak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• orzeł przedni - ptak
• bernikla białolica - ptak
• bielaczek - ptak
• kania czarna - ptak
• kania ruda - ptak
• bielik - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• sokół wędrowny - ptak
• kropiatka - ptak
• zielonka - ptak
• derkacz - ptak
• żuraw - ptak
• szablodziób - ptak
• siewka złota - ptak
• batalion - ptak
• łęczak - ptak
• mewa mała - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• sowa błotna - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• świergotek polny - ptak
• podróżniczek - ptak
• wodniczka - ptak
• jarzębatka - ptak
• muchołówka mała - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• gąsiorek - ptak
• mopek - ssak
• nocek łydkowłosy - ssak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• żółw błotny - gad
• łosoś atlantycki - ryba
• kiełb białopłetwy - ryba
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• koza - ryba
• jelonek rogacz - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• kozioróg dębosz - bezkręgowiec
• zatoczek łamliwy - bezkręgowiec
• błotniak stawowy - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• zimorodek - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 4, 70-502 Szczecin, tel. (0 91) 43 03 753, fax. (0 91) 43 47 932, mail: srodowisko@szczecin.uw.gov.pl
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim, ul. Jagiellończyka 8, 66-400 Gorzów Wlkp., Tel. (095) 7115 338, Fax (095) 7115 524, mail: wrs@uwoj.gorzow.pl
  • Zespół Parków Krajobrazowych Doliny Dolnej Odry, ul. Armii Krajowej 78, 74-100 Gryfino, tel./fax. 415-01-39, parki.ddoic@pro.onet.pl
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Wydział Spraw Terenowych II w Gryfinie, ul. Armii Krajowej 78, 74-100 Gryfino, tel/fax (091) 415 01 39 www.pkddo.hg.pl

Jednostki administracyjne:

• Kołbaskowo (policki, woj. zachodniopomorskie)
• Mieszkowice (gryfiński, woj. zachodniopomorskie)
• Cedynia (gryfiński, woj. zachodniopomorskie)
• Widuchowa (gryfiński, woj. zachodniopomorskie)
• Gryfino (gryfiński, woj. zachodniopomorskie)
• Boleszkowice (myśliborski, woj. zachodniopomorskie)
• Szczecin (Szczecin, woj. zachodniopomorskie)
• Chojna (gryfiński, woj. zachodniopomorskie)
• Moryń (gryfiński, woj. zachodniopomorskie)