Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Pojezierze Gnieźnieńskie

Kod obszaru:

PLH300026

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

15922,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Opisywany obszar charakteryzuje się młodo glacjalną rzeźbą terenu: rynny polodowcowe, morena czołowa, morena denna, równina sandrowa. Znajduje się tu kompleks jezior głównie rynnowych. Przez obszar przechodzi dział wodny III rzędu, rozdzielający zlewnię Noteci i Warty. Swoje źródła mają tu następujące rzeki: Wełna, Noteć Zach., Meszna. Obszar ma duże znaczenie w skali Wielkopolski dla zachowania zbiorowisk łąkowych wykształconych na pokładach wapna łąkowego, torfowisk oraz leśnych zbiorowisk, zwłaszcza łęgów. W lasach przeważają drzewostany mieszane. Do najlepiej zachowanych kompleksów leśnych należą lasy miradzkie i skorzęcińskie z dobrze zachowanymi fitocenozami świetlistej dąbrowy, gradów środkowoeuropejskich i kwaśnej dąbrowy. Na dnie rynien, wzdłuż jezior, oraz w bezodpływowych zagłębieniach zachowały się fragmenty łęgów olszowo-jesionowych i olsów. W zarastającej misie Jeziora Czarnego i Salomonowskiego wykształciły się zbiorowiska roślinności torfowiska niskiego i przejściowego.

W granicach obszaru występują jeziora, w których występują najlepiej zachowane w tej części kraju formacje podwodnych łąk ramienicowych Charetea (Gąbka, Burchardt 2006). Jeziora: Niedzięgiel, Budzisławskie, Czarne są jedynymi ostojami niektórych gatunków ramienic w skali Polski a nawet Europy. Jeziora ramienicowe stanowią aż 14,3% powierzchni ostoi. Obszar ma ważne znaczenie dla zachowania podwodnych łąk ramienicowych w Polsce. W obszarze znajdują się wyspowe, najdalej na wschód wysunięte i bardzo bogate stanowiska selerów błotnych, a także znajdują się stanowiska aldrowandy pęcherzykowatej i lipiennika Loesela.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Ostoja znajduje się na wschód od Gniezna leżącego na terasie z Poznania do Torunia. Na obrzeżach ostoi położone są miejscowości: Witkowo, Powidz, Trzemeszno, Orchowo i Wilczyn. Do miejscowości tych można dojechać komunikacją PKS z Gniezna lub Konina. Najbliższe stacje PKP znajdują się w Gnieźnie i Trzemiesznie. Z Gniezna do Witkowa czy Trzemeszna (które zlokalizowane są na obrzeżach ostoi) dojedziemy w ok. 20min. Z Konina do Wilczyna na dojazd trzeba liczyć ok. 50min. Dojazd istnieje również PKP oraz PKS wtedy wysiadamy w Gnieźnie bądź Trzemesznie

W okolicy znajduje się dobrze rozwinięta baza noclegowa i gastronomiczna.

Warto zobaczyć:

Gniezno

  • Katedra Gnieźnieńska wraz z Drzwiami Gnieźnieńskimi
  • Gnieźnieńska Starówka
  • Kościół pw. Jana Chrzciciela wzniesiony został dla Bożogrobowców w 1242 r. - jeden z najcenniejszych zbytków Pierwszej Stolicy Polski.
  • Kościół św. Wawrzyńca - jest to jedna z najstarszych budowli w mieście
  • Muzeum Początków Państwa Polskiego
  • Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej
  • Pomnik poświęcony Ludziom Morza

Trzemeszno

  • Kościół klasztorny kanoników regularnych, obecnie parafia p.w. Wniebowzięcia NMP
  • Alumnat z kaplicą z 1773-1775, obecnie
  • Wodociągowa wieża ciśnień wybudowana w latach 1906-1908.
  • Zespół browaru: browar i lodownia z XVIII wieku.

Turystyka aktywna:

Gniezno, Trzemeszno

  • Szlak Piastowski - jedna z najciekawszych i najliczniej odwiedzanych tras turystycznych w Polsce. Wędrówka po szlaku odtwarza cykliczne przemieszczanie się piastowskich władców i ich dworów pomiędzy czterema grodami, które pełniły stołeczne funkcje.
  • Szlak Romański - trasa turystyczna o charakterze kulturowo-oświatowym przebiegająca przez Europę, w tym na terenie Polski, przygotowana przede wszystkim dla młodzieży, osób zainteresowanych historią i wiernych pielgrzymujących szlakami pielgrzymkowymi.
  • Wielkopolska Droga św. Jakuba - jest odtworzonym w Polsce fragmentem drogi św. Jakuba - europejskiej sieci szlaków pielgrzymich prowadzących do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Zagrożenia:

Największym zagrożeniem odnoszącym się do większej części Obszaru jest katastrofalnie obniżający się poziom wód w jeziorach. Jako główną przyczynę należy upatrywać bliskie sąsiedztwo odkrywek węgla brunatnego KWB Konin. Niezwykle groźnym zjawiskiem jest także żywiołowo rozwijająca się zabudowa rekreacyjna nad brzegami jezior.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Powidzki Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Powidzko-Bieniszewski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Obszar Chronionego Krajobrazu Lasów Miradzkich - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
• torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis) *
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *
• łąki selernicowe (Cnidion dubii)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• wydra - ssak
• kumak nizinny - płaz
• traszka grzebieniasta - płaz
• piskorz - ryba
• zatoczek łamliwy - bezkręgowiec
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• derkacz - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• lelek - ptak
• żuraw - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• świergotek polny - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• trzmielojad - ptak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• lipiennik Loesela
• selery błotne
• aldrowanda pęcherzykowata
• sierpowiec błyszczący

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, ul. Dworcowa 63, 85-950 Bydgoszcz, tel: (52) 518 18 01 fax: (52) 518 18 02, www.bydgoszcz.rdos.gov.pl, konserwator@rdos-bydgoszcz.pl, sekretariat@rdos-bydgoszcz.pl

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu, ul. 28 Czerwca 1956 223/229, 61-485 Poznań, tel.: 61 831 11 77, fax 61 831 11 99, e-mail: sekretariat.poznan@rdos.gov.pl, www.poznan.rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Trzemeszno (gnieźieński, woj. wielkopolskie)
• Witkowo (gnieźieński, woj. wielkopolskie)
• Powidz (słupecki, woj. wielkopolskie)
• Ostrowite (słupecki, woj. wielkopolskie)
• Orchowo (słupecki, woj. wielkopolskie)
• Wilczyn (koniński, woj. wielkopolskie)
• Wierzbinek (koniński, woj. wielkopolskie)
• Mogilno (mogileński, woj. kujawsko-pomorskie)
• Strzelno (mogileński, woj. kujawsko-pomorskie)