Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Lasy Żerkowsko-Czeszewskie

Kod obszaru:

PLH300053

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

7158,2 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja obejmuje fragment doliny zalewowej Warty i dolnego odcinka Lutyni, płynących w Pradolinie Warszawsko-Berlińskiej oraz sąsiadujące z nim od północy obszary moreny dennej. Tereny zalewowe Warty i Lutyni ograniczone są obecnie do strefy położonej pomiędzy wałami przeciwpowodziowymi. System hydrologiczny ostoi znajduje się pod wpływem dużego zbiornika
zaporowego na Warcie "Jeziorsko". Krajobraz zdominowany jest przez rozległe połacie lasów łęgowych oraz grądów. Typowe dla dużych dolin rzecznych łęgi wierzbowe Salicetum albo-fragilis należą do bardzo rzadkich; stosunkowo częste są natomiast płaty wiklin nadrzecznych Salicetum triandro-viminalis. W dolinach mniejszych cieków wodnych dość często spotyka się płaty olsów porzeczkowych Ribo nigri-Alnetum oraz dobrze wykształcone fitocenozy łęgów jesionowo-olszowych Fraxino-Alnetum. Najcenniejsze płaty łęgów jesionowo-wiązowych oraz grądów chronione są w rezerwacie "Czeszewski Las". Tereny leśne poprzeplatane są licznymi płatami łąk i pastwisk różnych typów. Uwagę zwracają też liczne i stosunkowo rozległe starorzecza z dobrze zachowaną roślinnością z klas Lemnetea minoris i Potametea. Cały obszar cechuje się harmonijnie zachowanym kompleksm ekosystemów typowych dla ekstensywnie użytkowanej doliny rzecznej.
Łącznie na terenie ostoi zidentyfikowano 11 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG, pokrywających 38% powierzchni ostoi. Występuje tu też 12 gatunków zwierząt z
załącznika II tej dyrektywy. Wśród owadów na szczególną uwagę zasługują populacje tak rzadkich gatunków jak: Stenocorus meridianus, Saperda punctata (jedyne znane stanowisko w Wielkopolsce) czy Anoplodera sexguttata oraz gatunku chronionego Dorcus parallelipipedus. Ważna ostoja Osmoderma eremita i Cerambyx cerdo. Populacja trzepli zielonej Ophiogomphus cecilia, stanowiąca fragment ciągłej populacji warciańskiej, zasiedla licznie cały odcinek Warty w obrębie obszaru. Towarzyszy jej również rozpowszechniona, choć nieco mniej liczna, wielkorzeczna gadziogłówka żółtonoga Gomphus flavipes (z IV Załącznika Dyrektywy
Siedliskowej). Obiekt stanowi cenna ostoję florystyczną. Stwierdzono tu występowanie 7 gatunków z Polskiej Czerwonej Listy roślin oraz 34 gatunki uznawane za rzadkie i zagrożone w Wielkopolsce. Bogate populacje tworzą także liczne gatunki chronione na mocy polskiego prawa.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Nowe Miasto nad Wartą – wieś znajdująca się przy drodze krajowej nr 11.
Turystyka krajoznawcza: Rynek, grodzisko zwane „Kopcem”, gotycki kościół p.w. Świętej Trójcy z XV wieku z renesansowym wyposażeniem, pomnik z 1983 roku upamiętniający 700 lat istnienia miejscowości, spichlerz z XIX wieku, dwa przęsła starego mostu z 1909 roku, budynek Nadzoru Rzec znego z 1898 roku, Leśniczówka Papiernia, Gazownia, Poczta z 1853 roku, Pastorówka, Szkoła ewangelicka z 1890 roku, Krzyż (przy drodze do Wolicy Koziej), ustawiony w miejscu tym stał kiedyś kościół Św. Krzyża, przy którym pogrzebano zmarłych z powodu zarazy z 1709 roku.
Miłosław
Do miasta można dojechać indywidualnie drogą krajowa nr 15: Wrocław-Trzebnica-Krotoszyn-Miłosław-Gniezno-Toruń-Ostróda-Olsztyn lub pociągiem - stacja Miłosław linii kolejowej 281 Oleśnica - Chojnice. Na terenie miasta i w jego okolicach nożna znaleźć nolegi (zajazdy) oraz punkty gastronomiczne (bary, restauracje)
Agroturystyka
Turystyka krajoznawcza: Browar, Budynek Bazaru, Kościół Ewangelicki, Budynek Poczty, Pomnik Dzieci Miłosławskich, Pomnik Kosynierów, Pomnik Wiosny Ludów, Pałac w Miłosławiu - neorenesansowa willa (tzw. kasyno lub altana)z XIX wieku. Pałac został spalony w 1945. Powojenna odbudowa odtworzyła jedynie zewnętrzny, klasycystyczny wygląd pałacu. W latach powojennych mieścił on różne instytucje publiczne, obecnie gimnazjum.
Neogotycka oficyna z połowy XIX wieku, park krajobrazowy z wieloma okazami pomnikowych drzew (między innymi miłorząb dwuklapowy), kanałami, mostkami i stawami, w parku pomnik Juliusza Słowackiego.
Kościół św. Jakuba - zbudowany około 1620 roku. Wnętrze ze stropem kasetonowym i późnorenesansowym ołtarzem głównym. Przy kościele neogotycka, zwieńczona krenelażem dzwonnica z ok. 1850. Cmentarz miłosławski - kaplica grobowa Mielżyńskich i grób żony Teofila Lenartowicza, Zofii (z epitafijnym dwuwierszem jego autorstwa).
Turystyka aktywna: piesza i rowerowa (Szlak niebieski : Miłosław (PKP) - Winna Góra - Winne Góry - dolina Miłosławki - Miłosław (park) - Miłosław (PKP), Szlak niebieski : Miłosław (park) - Sarnice – Czeszewo, Szlak żółty : Orzechowo - Czeszewo - Szczodrzejewo - Nowa Wieś Podgórna).

Zagrożenia:

Najpoważniejszym zagrożeniem występującym na omawianym obszarze jest postępujące odwodnienie, związane m.in. z funkcjonowaniem zbiornika Jeziorsko. Proces ten jest szczególnie nasilony na obszarach położonych poza zasięgiem wylewów Warty i Lutyni, choć wyraźnie zaznacza się także w lepiej nawodnionej strefie pomiędzy wałami przeciwpowodziowymi. Obserwuje się m.in. przesuszanie starorzeczy, a także wyraźnie zmiany w łęgach jesionowo-wiązowych, które na wielu powierzchniach już upodobniły się do grądów. Wdrożony w 2004 roku profesjonalny program retencji wód powierzchniowych w starorzeczach Uroczyska Warta powinien powstrzymać lub złagodzić przebieg tych negatywnych zjawisk. Zakłada się istotną poprawę stosunków wodnych nie tylko w obrębie starorzeczy, ale także w sąsiednich ekosystemach leśnych. Struktura florystyczna ekosystemów leśnych, a zwłaszcza grądów i łęgów jesionowo-wiązowych jest w wielu płatach zniekształcona w wyniku masowej obecności inwazyjnych gatunków roślin – czeremchy amerykańskiej (Padus serotina) oraz niecierpka drobnokwiatowego (Impatiens parviflora); Do częstych zaliczyć należy także grądy zniekształcone udziałem sosny w drzewostanie. Dla ekosystemów łąkowych i pastwiskowych dużym zagrożeniem jest zmiana sposobu użytkowania - zaorywanie i podsiewanie mieszanek traw, lub zaniechanie użytkowania, a także zalesianie. Z tej grupy ekosystemów szczególnie zagrożone są łąki trzęślicowe i selernicowe, których dobrze wykształcone płaty zajmują obecnie bardzo niewielkie powierzchnie. Wody rzeki Warty pod względem zanieczyszczeń należą do pozaklasowych, choć w ostatnich latach stwierdza się niewielką, stałą poprawę tego parametru. Lokalnie zanieczyszczenie powietrza spowodowane jest przez zakłady przetwórstwa drzewnego w Orzechowie.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Szwajcaria Żerkowska - rezerwat leśny
• Dwunastak - rezerwat leśny
• Dębno nad Wartą - rezerwat leśny
• Czeszewski Las - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• łąki selernicowe (Cnidion dubii)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• mopek - ssak
• wydra - ssak
• kumak nizinny - płaz
• traszka grzebieniasta - płaz
• boleń - ryba
• koza - ryba
• piskorz - ryba
• kozioróg dębosz - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu, ul. 28 czerwca 1956 r. 223/229, 61-485 Poznań, tel. 61 831 11 99, e-mail: sekretariat.poznan@rdos.gov.pl Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu, ul. Gajowa 10, 60-959 Poznań, tel. 061-866-82-41, fax 061-847-28-69, sekretariat@poznan.lasy.gov.pl, http://www.poznan.lasy.gov.pl Nadleśnictwo Jarocin, ul. Kościuszki 43, 63-200 Jarocin, tel. 0627472415, jarocin@poznan.lasy.gov.pl Oddział Poznański PTTK, Stary Rynek 89/90, 60-773 Poznań, tel: +48 61 852 37 56 tel/fax: +48 61 852 18 39, e-mail: oddzialpttk@bort.pl

Jednostki administracyjne:

• Miłosław (wrzesiński, woj. wielkopolskie)
• Nowe Miasto nad Wartą (średzki (wielkopolskie), woj. wielkopolskie)
• Krzykosy (średzki (wielkopolskie), woj. wielkopolskie)
• Żerków (jarociński, woj. wielkopolskie)