Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Beskid Śląski (ob. siedliskowy)

Kod obszaru:

PLH240005

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

26405,4 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar o powierzchni ponad 26 tys. ha położony jest w masywie Beskidu Śląskiego (najbardziej na zachód wysuniętej części Beskidów Zachodnich), z niewielkimi fragmentami w obrębie Pogórza Śląskiego i w Kotlinie Żywieckiej. Tworzą go dwa pasma górskie: Stożka i Czantorii oraz pasmo Baraniej Góry. Beskid Śląski charakteryzuje się bardzo ciekawą rzeźbą terenu. Góry mają układ pasmowy i posiadają dość duże różnice wysokości między dnami dolin a szczytami. Występuje tu wiele różnorodnych form skalnych, takich jak: progi i wodospady w dolinach potoków czy też powierzchniowe i podziemne formy osuwiskowe. Wśród licznych jaskiń na tym terenie, najbardziej znaną i najgłębszą, jest jaskinia Malinowska (Ondraszka), a największa znajduje się w Trzech Kopcach. Beskid Śląski wyróżnia się także dobrze rozbudowaną siecią rzeczną. Tutaj bierze swój początek Wisła - z północno-zachodnich stoków Baraniej Góry, na wysokości 1100m wypływają źródła Czarnej Wisełki. Większość obszaru pokryta jest lasami, w głównej mierze sztucznymi monokulturami świerkowymi, jednakże występują tu również fragmenty naturalnych oraz dobrze zachowanych, zróżnicowanych kompleksów leśnych. Beskid Śląski, ze względu na swoje bogactwo siedliskowe, ma szczególne znaczenie dla zachowania bioróżnorodności w skali europejskiej. Stwierdzono, iż występuje tu 16 typów siedlisk z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej. Jednymi z najcenniejszych są zachowane fragmenty lasu jodłowo-bukowo-świerkowego o charakterze naturalnym, usytuowane na północno-zachodnich stokach Baraniej Góry. Masyw Baraniej Góry stanowi cenne miejsce występowania dolnoreglowego boru jodłowo-świerkowego oraz boru na torfie. Natomiast w północnej części Beskidu Śląskiego występują największe w polskich Karpatach powierzchnie porośnięte przez lasy jaworowe z miesiącznicą trwałą (wieloletnią rośliną zielną). Roślinność nieleśna również odznacza się dużym zróżnicowaniem, w tym szczególnie interesujące są murawy kserotermiczne (gatunki preferujące siedliska ciepłe i suche) na górze Tuł - najwyższego wzniesienie Pogórza Śląskiego. Na licznych na tym obszarze formach skalnych wykształciły się zbiorowiska szczelin skalnych, te najlepiej zachowane są chronione w rezerwacie przyrody "Kuźnie". Ponadto na terenie ostoi zidentyfikowano 21 gatunków z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej, odnotowując liczne stanowiska rzadkich i zagrożonych zwierząt i roślin, jak np. tojadu morawskiego (jedno z 4 stanowisk w Polsce) czy tocji karpackiej (jedno z 4 regionów występowania).

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Do najpopularniejszych miejscowości turystycznych Beskidu Śląskiego należą Wisła, Ustroń i Szczyrk. Do Ustronia i Wisły można dojechać bezpośrednio koleją (stacje: Wisła Uzdrowisko PKP, Ustroń Zdrój PKP) bądź autobusami PKS kursującymi m.in. z Bielska - Białej, Cieszyna, Skoczkowa, Katowic, Krakowa. Poza tym można korzystać z usług innych przewoźników autobusowych kursujących w tych okolicach. Dojazd do Szczyrku również nie przysparza większego kłopotu. Szybkie dotarcie do tej miejscowości ułatwia dobre połączenie z Bielsko-Białą (15 km na południe) i Żywcem (17 km). Na terenie wszystkich miejscowości doskonale rozwinięta jest baza noclegowa o różnym standardzie (liczne hotele, ośrodki wczasowe, pensjonaty, kwatery prywatne, pola kempingowe, schroniska, gospodarstwa agroturystyczne). W bogatej ofercie gastronomicznej, oprócz wielu barów, pubów, kawiarni, pizzerii, smażalni, na szczególną uwagę zasługują restauracje typu: zajazdy, gospody, karczmy góralskie serwujące specjały regionalnych Beskidów. Ze względu na malownicze położenie Ustronia, Wisły i Szczyrku, ich duże walory krajobrazowe (tereny Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego) oraz urządzenia sportowe, miejscowości te są wymarzonym miejscem do uprawiania różnych form turystyki i dyscyplin sportowych. Turystykę można uprawiać pieszo, na rowerze i nartach. Wytyczonych jest wiele górskich szlaków turystycznych, ścieżek spacerowych i tras rowerowych. Znajdują się tu także warunki do uprawiania biegów górskich, lotniarstwa, wędkarstwa, kąpieli wodnych oraz wszelkich gier sportowych. Teren miasta Wisła obejmuje obszar źródliskowy rzeki Wisły, w celu jego zachowania utworzono rezerwat przyrody Barania Góra (potoki Czarna i Biała Wisełka oraz Malinka, po połączeniu tworzące rzekę Wisłę, stanowią rezerwat wodny ze szczególną ochroną pstrąga potokowego). Jedną z największych atrakcji turystycznych Szczyrku jest wyciąg krzesełkowy na Skrzyczne - najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego, liczący 1257 m n.p.m. Natomiast jedną z najgłówniejszych atrakcji w Ustroniu jest kolej linowa krzesełkowa oraz letni tor saneczkowy na Czantorii (995 m n.p.m.). Ponadto Ustroń jest popularnym uzdrowiskiem, posiadającym źródła wód mineralnych i żelazistych.

Zagrożenia:

Najpoważniejsze zagrożenia ostoi wynikają głównie ze zbyt intensywnie rozwijającej się turystyki i zabudowy rekreacyjnej. Inne niebezpieczeństwa związane są z zanieczyszczeniem wody, powietrza (w tym zanieczyszczenia przedostające się z terenów Czech) oraz regulowaniem koryt rzecznych, obudową potoków górskich.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Barania Góra - rezerwat leśny
• Czantoria - rezerwat leśny
• Kuźnie - rezerwat leśny
• Stok Szyndzielni - rezerwat leśny
• Wisła - rezerwat leśny
• Zadni Gaj - rezerwat leśny
• Dolina Łańskiego Potoku - rezerwat leśny
• Jaworzyna - rezerwat leśny
• Cygański Las - rezerwat leśny
• Park Ekologiczny Dolina Wapienicy - rezerwat leśny
• Leśny Kompleks Promocyjny Lasy Beskidu Śląskiego - rezerwat leśny
• Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
• jaskinie nieudostępnione do zwiedzania
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• górskie bory świerkowe (Piceion abietis część - zbiorowiska górskie)
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• podkowiec mały - ssak
• nocek duży - ssak
• wilk * - ssak
• niedźwiedź brunatny * - ssak
• wydra - ssak
• ryś - ssak
• traszka karpacka - płaz
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak górski - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• brzanka - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• kozioróg dębosz - bezkręgowiec
• biegacz urozmaicony - bezkręgowiec
• bocian czarny - ptak
• jarząbek - ptak
• głuszec - ptak
• puchacz - ptak
• sóweczka - ptak
• puszczyk uralski - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• dzięcioł trójpalczasty - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• muchołówka mała - ptak
• gąsiorek - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• mopek - ssak
• nocek orzęsiony - ssak
• nocek Bechsteina - ssak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• obuwik pospolity
• widłoząb zielony
• tojad morawski
• tocja karpacka

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach, tel.: (32) 20-77-801, fax.: (32) 20-77-884, sekretariat.katowice@rdos.gov.pl, http://bip.katowice.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Wiślańskie Centrum Kultury i Informacji,
  • PTTK oddział "Wisła",
  • Miejska Informacja Turystyczna w Ustroniu
  • Biuro Informacji Turystycznej w Szczyrku.
  • Śląska Organizacja Turystyczna, ul. Mickiewicza 29 w Krakowie, tel.: (32) 207 207 1, fax.: (32) 207 207 2, info@silesia-sot.pl, http://www.silesia-sot.pl

Jednostki administracyjne:

• Ustroń (cieszyński, woj. śląskie)
• Wisła (cieszyński, woj. śląskie)
• Goleszów (cieszyński, woj. śląskie)
• Brenna (cieszyński, woj. śląskie)
• Istebna (cieszyński, woj. śląskie)
• Jaworze (bielski (śląskie), woj. śląskie)
• Bielsko-Biała (Bielsko-Biała, woj. śląskie)
• Lipowa (żywiecki, woj. śląskie)
• Radziechowy-Wieprz (żywiecki, woj. śląskie)
• Milówka (żywiecki, woj. śląskie)
• Węgierska Górka (żywiecki, woj. śląskie)