Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Knyszyńska

Kod obszaru:

PLH200006

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

136084,4 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja znajduje się w północno-wschodniej Polsce, na Podlasiu. Obszar obejmuje rozległy kompleks leśny Puszczy Knyszyńskiej. W ostoi tej znajduje się wiele fragmentów lasów o o naturalnym charakterze. Powierzchnie leśne porozcinane są przez użytkowane rolniczo doliny niewielkich rzek i polany. Bardzo zróżnicowana rzeźba terenu i mozaika siedlisk decyduje o dużych walorach krajobrazowych tego terenu. Osobliwością Puszczy Knyszyńskiej są liczne źródliska. Istnieje tu ponad 450 wypływów wód podziemnych w postaci źródeł, młak i wysięków. Występują tu również tereny podmokłe i torfowiska. W Puszczy dominują drzewostany iglaste. Największe powierzchnie porastają bory mieszane. Lasy liściaste Puszczy to przede wszystkim grądy, olsy, sosnowo - brzozowe lasy bagienne, a w dolinach rzecznych łęgi złożone z olch i jesionów. W południowo - wschodniej część ostoi zachowały się nieliczne na tych terenach oligotroficzne jeziora - Gorbacz i Wiejki. Tu znajduje się także zniszczone eksploatacją torfu, ale wciąż cenne, torfowisko wysokie Gorbacz. Na terenie ostoi stwierdzono 12 rodzajów siedlisk przyrodniczych cennych z punktu widzenia Europy m.in. bory i lasy bagienne, łąki użytkowane ekstensywnie i torfowiska wysokie. Teren ten charakteryzuje się bogatą florą z istotnym udziałem gatunków borealnych i górskich. Występuje tu 6 gatunków roślin cennych dla ochrony przyrody w Europie. Wśród tych ostatnich jest m.in. rzepik szczeciniasty, dla którego Ostoja Knyszyńska jest jednym z najważniejszych miejsc występowania w Polsce. W uroczyskach Gorbacz i Machnacz występują dwie spośród zaledwie kilku znanych w Polsce populacji chamedafne północnej, rośliny uważanej za relikt glacjalny. Faunę o charakterze puszczańskim reprezentują m. in. duże drapieżniki - wilk i ryś. Na terenie ostoi występuje jedno z pięciu wolnożyjących stad żubra w Polsce. W sumie Puszcza jest ostoją 43 gatunków zwierząt cennych dla zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy. Obszar ten jest również ważną ostoją ptasią o randze europejskiej. Szczególnie duże znaczenie Ostoja Knyszyńska pełni dla włochatki, jarząbka i dzięcioła trójpalczastego, których populacje są tu bardzo duże, a także dla orlika krzykliwego, dzięcioła białogrzbietego, muchołówki białoszyjej, muchołówki małej i trzmielojada. Ostoja jest również jedynym w Polsce znanym stanowiskiem motyla - modraszka eroides.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Ostoja znajduje się niedaleko Białegostoku, do którego można dojechać komunikacją PKS z Gdańska, Lublina i Warszawy. Najbliższe ostoi stacje PKP znajdują się w Białymstoku, Wasilkowie i Czarnej Białostockiej. Na nocleg można się zatrzymać w hotelu w Białymstoku lub w Supraślu w jednym z domów wypoczynkowych lub pokojów gościnnych. Na terenie ostoi znajduje się wiele wsi letniskowych, w których można wynająć pokoje gościnne lub skorzystać z ofert gospodarstw agroturystycznych m.in. w Kopnej Górze, Surażkowie, Ogrodniczkach, Karczmisku, Czarnej Białostockiej, Gródku czy Kołodnie. Informacje można również uzyskać w Podlaskim Stowarzyszeniu Agroturystycznym oraz w Suwalskiej Izbie Rolniczo - Turystycznej. Daniami regionalnymi tego regionu jest kapusta z grochem, grochówka ze smarkatymi kluskami i pierogi z soczewicą. Puszcza Knyszyńska jest terenem o wybitnych walorach wypoczynkowych i klimatycznych. Na obrzeżach Puszczy znajduje się uzdrowisko - Supraśl, w którym można leczyć schorzenia reumatyczne, kardiologiczne oraz dróg oddechowych. W Białymstoku warto zwiedzić XVIII -wieczny Pałac Branickich. Do atrakcji turystycznych regionu należy Narwiański Park Narodowy, zwany "Polską Amazonią". Miłośnicy przyrody nie ominą zapewne Arboretum w Kopnej Górze, które zostało utworzone przez Nadleśnictwo Supraśl w 1988 roku. Warto również zasmakować egzotycznej Polski odwiedzając meczet w Kruszynianach. Przez Puszczę Knyszyńską biegnie wiele dobrze oznakowanymi ścieżek przyrodniczych i dydaktycznych oraz szlaki turystyczne. Najczęściej uczęszczany jest szlak autokarowy "Rękodzieła Ludowego", który prowadzi do pracowni rzemieślniczych, gdzie można zobaczyć jak powstają wyroby z gliny, drewna i ozdoby metalowe. Turyści lubiący aktywnie spędzić czas na terenie ostoi znajdą wiele szlaków rowerowych m.in. niebieski szlak z Białegostoku do Czarnej Białostockiej. Oprócz tras pieszych i rowerowych wytyczone są tu również szlaki wodne, cieszące się dużą popularnością wśród miłośników kajakarstwa. Są to Szlak Supraśli i Szlak Sokoły. W Białymstoku organizowanych jest wiele imprez kulturalnych m.in. Festiwal Kultury Ukraińskiej Na Podlasiu "Podlaska Jesień", Katedralne Koncerty Organowe w Katedrze białostockiej oraz Białostockie Dni Muzyki Cerkiewnej w świątyniach prawosławnych. W Supraślu natomiast organizowane są Mistrzostwa świata w pieczeniu babki i kiszki ziemniaczanej. Corocznie na przełomie maja i czerwca, Supraśl jest organizatorem imprezy o zasięgu międzynarodowym - spotkania z Naturą i Sztuką - "Uroczysko". Informacji turystycznej udziela Podlaska Regionalna Organizacja Turystyczna w Białymstoku.
Podlaska Regionalna Organizacja Turystyczna mieści się przy ul. Malmeda 6 w Białymstoku. Lokalne Organizacje Turystyczne znajdują się w Augustowie, Suwałkach, Zawadach. Można także nawiązać kontakt z lokalnymi grupami działania, m.in. w Suwałkach ("Nasza Suwalszczyzna"), Dąbrowie Białostockiej (Fundacja Biebrzańska), Hajnówce (Lokalna Grupa Działania "Puszcza Białowieska"), Małym Płocku ("Kraina Mlekiem Płynąca"), Łapach (Stowarzyszenie N.A.R.E.W. - Narwiańska Akcja Rozwoju Ekonomicznego Wsi), Drohiczynie (Lokalna Grupa Działania - Tygiel Doliny Bugu), Dobrzyniewie Dużym (Królewski Gościniec Podlasia), Sejnach (Lokalna Grupa Działania "Sejneńszczyzna").

Zagrożenia:

Podstawowymi zagrożeniami dla przyrody Ostoi Knyszyńskiej są: intensywna gospodarka leśna, przesuszenie terenów podmokłych, zanieczyszczanie wód oraz zaniechanie użytkowania rolniczego łąk. Gospodarka leśna powoduje przede wszystkim zmniejszenie się udziału najstarszych drzewostanów oraz usuwanie obumierających i martwych drzew. Jednym z najpoważniejszych zagrożeń, które pojawiło się na tym obszarze w ostatnich latach jest modernizacja dróg, w tym projekt budowy drogi ekspresowej Via Baltica i drogi ekspresowej S-19. Realizacja tych inwestycji spowoduje nieodwracalną fragmentację obszarów leśnych oraz zmiany stosunków wodnych i zanik siedlisk łęgowych, torfowiskowych i źródliskowych. W południowo - wschodniej części ostoi wydobywany jest na skalę przemysłową torf, co wiąże się z obniżeniem poziomu wód gruntowych i przesychaniem torfowisk chronionych w Rezerwacie "Gorbacz". Rejon ten narażony jest także na pożary torfowisk i lasów.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• mopek - ssak
• nocek łydkowłosy - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• wilk * - ssak
• żubr * - ssak
• ryś - ssak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• trzmielojad - ptak
• kania ruda - ptak
• bielik - ptak
• gadożer - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• orzełek włochaty - ptak
• rybołów - ptak
• jarząbek - ptak
• kropiatka - ptak
• derkacz - ptak
• żuraw - ptak
• dubelt - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• puchacz - ptak
• sóweczka - ptak
• sowa błotna - ptak
• włochatka - ptak
• lelek - ptak
• zimorodek - ptak
• kraska - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł trójpalczasty - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• lerka - ptak
• świergotek polny - ptak
• jarzębatka - ptak
• muchołówka mała - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• kumak nizinny - płaz
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• pogrzybnica - bezkręgowiec
• szlaczkoń szafraniec - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• modraszek eroides - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku ul. Dojlidy Fabryczne 23, 15-554 Białystok tel. (85) 740 69 81 w. 10, (85) 740 33 80 w. 10, fax (85) 740 69 82 email: biuro@rdos.eu, http://bialystok.rdos.gov.pl/, http://www.rdos.eu/
Podlaska Regionalna Organizacja Turystyczna ul. Malmeda 6, Białymstok tel.: (85) 732 68 31, fax.: (85) 732 68 31 e-mail: podlaskieit@podlaskieit.pl, www: http://www.podlaskie.pl
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku
Nadleśnictwa Krynki, Supraśl, Waliły, Żednia, Czarna Białostocka, Dojlidy, Knyszyn

Jednostki administracyjne:

• Dąbrowa Białostocka (sokólski, woj. podlaskie)
• Suchowola (sokólski, woj. podlaskie)
• Janów (sokólski, woj. podlaskie)
• Sokółka (sokólski, woj. podlaskie)
• Knyszyn (moniecki, woj. podlaskie)
• Jasionówka (moniecki, woj. podlaskie)
• Czarna Białostocka (białostocki, woj. podlaskie)
• Szudziałowo (sokólski, woj. podlaskie)
• Dobrzyniewo Duże (białostocki, woj. podlaskie)
• Wasilków (białostocki, woj. podlaskie)
• Supraśl (białostocki, woj. podlaskie)
• Gródek (białostocki, woj. podlaskie)
• Krynki (sokólski, woj. podlaskie)
• Zabłudów (białostocki, woj. podlaskie)
• Michałowo (białostocki, woj. podlaskie)