Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Augustowska

Kod obszaru:

PLH200005

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

107068,7 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja znajduje się w północno - wschodniej Polsce i obejmuje swym zasięgiem prawie całą polską część Puszczy Augustowskiej. Puszcza ta stanowi jeden z największych i najlepiej zachowanych kompleksów leśnych Europy środkowo - wschodniej. Na terenie tym dominują bory sosnowe i sosnowo-świerkowe, częściowo o charakterze naturalnym. Mniejszą powierzchnię zajmują bory mieszane i lasy liściaste. Rozległe obszary, zwłaszcza w południowej części Puszczy, zajmują olsy. Występuje tu również wiele rzadkich zbiorowisk roślinnych o charakterze borealnym np. świerczyny na torfie, bagienne lasy brzozowo-sosnowe oraz bory bagienne. Na terenie ostoi występuje 21 typów siedlisk ważnych dla zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy, zajmują w sumie około 12% obszaru. Spośród tych siedlisk największą powierzchnię zajmują lasy bagienne, z których szczególne znaczenie mają bagienne lasy sosnowo-brzozowe. Teren ostoi jest najważniejszym obszarem występowania tego typu siedlisk w Polsce. Największe ich kompleksy występują nad Rospudą oraz wzdłuż Kanału Augustowskiego. Lasy te są ważnym siedliskiem rzadkich gatunków roślin m.in. storczyków - wyblina jednolistnego i żłobika koralowatego, oraz turzyc - turzycy życicowej i turzycy strunowej. Oprócz bagiennych lasów szczególną wartość dla UE przedstawiają różnego typu torfowiska. Szczególnie cenne są torfowisk doliny Rospudy oraz torfowiska położone nad jeziorami ciągu Kanału Augustowskiego. Na terenie ostoi znajduje się jedno z większych torfowisk wysokich w Polsce - Kuriańskie Bagno. Wykształciły się tu również rozległe torfowiska niskie mechowiskowe oraz cenne torfowiska nakredowe z udziałem kłoci wiechowatej. Na terenie ostoi znajduje się wiele jezior o zróżnicowanej trofii: od jezior eutroficznych po dystroficzne. W Puszczy Augustowskiej występuje 7 gatunków roślin cennych dla przyrody Europy, z czego dla czterech - aldrowandy pęcherzykowatej, skalnicy torfowiskowej, lipiennika Loesela i sasanki otwartej na obszarze tym występuje znaczącą część krajowych zasobów. Populacje lipiennika i skalnicy nad Rospudą oraz populacje aldrowandy w ciągu jezior Kanału Augustowskiego są jednymi z najobfitszych populacji tych roślin w Polsce. W Puszczy Augustowskiej występuje 24 gatunki storczykowatych, w tym, na torfowiskach nad Rospudą - miodokwiat krzyżowy na jedynym naturalnym stanowisku w Polsce. Obszar ten wyróżnia także duży udział we florze gatunków borealnych, takich jak wełnianeczka alpejska, wielosił błękitny, brzoza niska i skalnica torfowiskowa. Z torfowiskami i jeziorami związane są liczne ptaki wodnobłotne. Puszcza Augustowska jest ważnym korytarzem migracyjnym dla wielu gatunków flory i fauny, łączącym lasy Europy środkowej i wschodniej. Jest to również ostoja wielu zagrożonych gatunków cennych dla europejskiej przyrody, przede wszystkim rysia i wilka, a także wydry i bobra.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar położony blisko Suwałk i Augustowa, gdzie istnieje dogodny dojazd zarówno transportem publicznym (kolej i autobusy), jak i prywatnym ( droga krajowa numer 8, 655, 653 do Suwałk oraz 8, 16, 664 do Augustowa). Baza noclegowa oraz gastronomiczna zróżnicowana i rozbudowana. W pobliskich gminach możliwość noclegu w bardzo licznych gospodarstwach agroturystycznych, ośrodkach wypoczynkowych, polach namiotowych.

Przez Puszczę Augustowską prowadzą niemal wszystkie szlaki kajakowe Suwalszczyzny - rzekami Czarną Hańczą, Rospudą, Marychą, Blizną oraz Kanałem Augustowskim. Warto wybrać się na spływ kajakowy lub rejs statkiem pasażerskim po Kanale Augustowskim. Jest to unikatowe w skali Europy dzieło budownictwa wodnego wyposażone w system śluz z pierwszej połowy XIX wieku. Perłą architektury sakralnej Suwalszczyzny jest barokowy Klasztor Kamedułów nad jeziorem Wigry wzniesiony w na przełomie XVII i XVIII wieku. Na północ od Puszczy znajduje się Wigierski Park Narodowy, natomiast na południe Biebrzański Park Narodowy. Przez Puszczę Augustowską prowadzi wiele oznakowanych szlaków turystycznych zarówno pieszych, jak i rowerowych. W lato warto przyjechać do Augustowa na Mistrzostwa Polski w Pływaniu na Byle Czym "Co ma pływać nie utonie", a bardziej wymagający widzowie powinni przyjechać na Augustowskie Lato Teatralne.

Zagrożenia:

  • Rozwój sieci drogowej - przecięcie ostoi planowaną drogą ekspresową (Via Baltica), które spowoduje nieodwracalną fragmentację obszarów leśnych oraz zmiany stosunków wodnych i wysokie zagrożenie siedlisk torfowiskowych; Niektóre przejawy gospodarki leśnej - wycinanie starodrzewi, wprowadzanie obcych gatunków drzew (np. buka), a zwłaszcza krzewów (głogi, róża pomarszczona, tawuły - powoduje to zacienienie runa i zanik niektórych rzadkich gatunków);
  • Zalesianie łąk, muraw;
  • Rozwój sieci osadniczej, a zwłaszcza intensyfikacja zagospodarowania turystycznego brzegów jezior;
  • Obniżanie poziomu wód gruntowych, oddziaływanie sieci rowów odwadniających;
  • Eutrofizacja jezior wskutek spływów nieczystości i nawozów z pól;
  • Rozprzestrzenianie się niektórych obcych gatunków, dawniej sadzonych, zwłaszcza tzw. czeremchy amerykańskiej Prunus serotina oraz łubinu, które zmieniają warunki siedliskowe (użyźnienie, wzrost zacienienia);
  • Kłusownictwo - zwłaszcza po litewskiej stronie puszczy;
  • Zaśmiecanie lasu;
  • Zalewanie niektórych torfowisk przyjeziornych przez bobry, wskutek podnoszenia poziomu wody w mniejszych jeziorach (sprzyja to ekspansji szuwarów i związanych z nimi ekspansywnych gatunków - zwłaszcza trzciny w miejsce cennych zbiorowisk mechowisk niskoturzycowych);
  • Zmiana sposobu gospodarowania - zaprzestanie użytkowania niskoproduktywnych, ekstensywnych łąk i pastwisk.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Puszcza i Jeziora Augustowskie - rezerwat leśny
• Dolina Rospudy - rezerwat leśny
• Brzozowy Grąd - rezerwat leśny
• Jezioro Kalejty - rezerwat leśny
• Kozi Rynek - rezerwat leśny
• Kukle - rezerwat leśny
• Kuriańskie Bagno - rezerwat leśny
• Łempis - rezerwat leśny
• Mały Borek - rezerwat leśny
• Perkuć - rezerwat leśny
• Stara Ruda - rezerwat leśny
• Starożyn - rezerwat leśny
• Tobolinka - rezerwat leśny
• Jezioro Kolno - rezerwat leśny
• Glinki - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
• torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis) *
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *
• sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bielik - ptak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• żuraw - ptak
• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• wydra - ssak
• ryś - ssak
• perkoz rogaty - ptak
• bąk - ptak
• podgorzałka - ptak
• trzmielojad - ptak
• kania czarna - ptak
• gadożer - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• orlik grubodzioby - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• orzeł przedni - ptak
• jarząbek - ptak
• głuszec - ptak
• kropiatka - ptak
• derkacz - ptak
• dubelt - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• puchacz - ptak
• włochatka - ptak
• lelek - ptak
• kraska - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• dzięcioł trójpalczasty - ptak
• lerka - ptak
• podróżniczek - ptak
• jarzębatka - ptak
• muchołówka mała - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• żółw błotny - gad
• minóg strumieniowy - ryba
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sierpowiec błyszczący
• leniec bezpodkwiatowy
• sasanka otwarta
• aldrowanda pęcherzykowata
• skalnica torfowiskowa
• starodub łąkowy
• obuwik pospolity
• lipiennik Loesela
• rzepik szczeciniasty

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku, Tel: 85 7406981 wew. 10, 85 7403380 wew. 10, http://www.rdos.eu
  • Dyrekcja Wigierskiego Parku Narodowego http://www.wigry.win.pl

Informacja turystyczna:

  • Portal turystyczny http://www.suwalszczyzna.com.pl
  • Centrum Informacji Turystycznej w Augustowie
  • Centrum Promocji Suwalszczyzny w Suwałkach
  • Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Sejn i Sejneńszczyzny „Ziemia Sejneńska”.

Jednostki administracyjne:

• Sejny (sejneński, woj. podlaskie)
• Raczki (suwalski, woj. podlaskie)
• Nowinka (augustowski, woj. podlaskie)
• Suwałki (suwalski, woj. podlaskie)
• Giby (sejneński, woj. podlaskie)
• Płaska (augustowski, woj. podlaskie)
• Augustów (augustowski, woj. podlaskie)
• Augustów m. (augustowski, woj. podlaskie)
• Lipsk (augustowski, woj. podlaskie)
• Sztabin (augustowski, woj. podlaskie)