Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Popradzka (dawniej Beskid Sądecki)

Kod obszaru:

PLH120019

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

57931 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja znajduje się na południu Polski, w Beskidzie Sądeckim. Obszar obejmuje dwa duże pasma górskie - Radziejowej i Jaworzyny Krynickiej w Beskidzie Sądeckim oraz małą grupę górską - Góry Czerchowskie. Najwyższe szczyty górskie pasm Radziejowej i Jaworzyny Krynickiej to Radziejowa (1265 m n.p.m.), Skałka (1168 m n.p.m.) i Jaworzyna (1116 m n.p.m.). Najbardziej wartościowymi przyrodniczo elementami ostoi są dobrze zachowane, duże połacie lasu o naturalnym charakterze, ekstensywnie użytkowane łąki górskie, obszary źródliskowe oraz naturalne doliny dużych rzek górskich. Dzięki zróżnicowaniu wysokości i klimatu wykształcił się tu charakterystyczny piętrowy układ roślinności. Najniżej występuje piętro pogórza, o charakterystycznej mozaice pól, łąk i lasów mieszanych. Powyżej znajduje się piętro regla dolnego, w którym dominują jodłowo-bukowe lasy buczyny karpackiej, poprzecinane polami uprawnymi i pastwiskami. Piętro regla górnego w postaci wysokogórskiego boru świerkowego wykształciło się jedynie na niewielkich powierzchniach Pasma Radziejowej. W dolinach rzek występują lasy liściaste - grądy, łęgi i zarośla wierzbowe. Lasy pokrywają łącznie blisko 80% powierzchni ostoi. Stwierdzono tu w sumie 11 rodzajów siedlisk cennych z europejskiego punktu widzenia. Spośród nich największą powierzchnię zajmują żyzne buczyny (30,1%) i kwaśne buczyny (19,5%). Występuje tu 28 gatunków zwierząt ważnych dla ochrony europejskiej przyrody, z czego 13 gatunków to ptaki. Na terenie ostoi gniazduje powyżej 1% populacji krajowej bociana czarnego i puchacza. Oprócz tego można tu obserwować takie cenne gatunki ptaków jak żuraw, orlik krzykliwy oraz kuraki leśne - cietrzew, głuszec i jarząbek. Obszar stanowi ważną ostoję zwierząt puszczańskich, w tym dużych drapieżników: niedźwiedzia, wilka i rysia. Interesująca jest także fauna owadów z 3 gatunkami ważnymi dla UE: nadobnicą alpejską oraz motylami - czerwończyk nieparek i krasopani hera.
Obszar pokrywa się w dużej mierze z utworzonym w 1987 r. Popradzkim Parkiem Krajobrazowych (o powierzchni 54 392,72 ha). Popradzki Park krajobrazowy utworzony został w celu ochrony Beskidu Sądeckiego. Jest to drugi w Karpatach i jeden z większych parków krajobrazowych w Polsce. Powierzchnia samego parku wynosi 52 tys. ha, a jego otuliny 24 tys. ha. Centralne położenie w parku zajmuje Dolina Popradu dzieląca dwa główne pasma górskie Beskidu Sądeckiego - pasmo Radziejowej i pasmo Jaworzyny Krynickiej. Rzece Poprad Park zawdzięcza swoją nazwę. Ponad 70% powierzchni Parku zajmują lasy. Najwyższe szczyty Beskidu Sądeckiego sięgają 1265 m n.p.m. (Radziejowa), gdzie występują niewielkie połacie lasów regla górnego. Największa część lasów zajmuje tereny pomiędzy ok. 350 a 1000 m n.p.m. i stanowi pozostałość niegdyś bogatej Puszczy Karpackiej. Najcenniejsze drzewostany chronione są przez sieć rezerwatów przyrody, których historia sięga początków XIX wieku. Lasom towarzyszy bogaty świat zwierząt, w tym typowe gatunki puszczańskie: niedźwiedź, ryś, żbik, wilk, kuraki leśne, bocian czarny, puchacz, orzeł przedni i wiele innych. Niewielkie obiekty lub pojedyncze okazy drzew chroni blisko osiemdziesiąt pomników przyrody. Wyjątkowym walorem Parku są zasoby wód mineralnych, których złoża ocenia się na blisko 20% wszystkich zasobów mineralnych Polski.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Na terenie ostoi i na jej obrzeżach znajduje się kilka znanych miejscowości turystycznych: Krynica, Muszyna, Piwniczna Zdrój, Rytro i Szczawnica. Do miejscowości tych można dojechać autobusami PKS z Nowego Sącza, Krakowa lub Warszawy. Najbliższe stacje PKP znajdują się w Krynicy, Muszynie i Piwnicznej Zdroju. Miejscowości te oferują bardzo różnorodną bazę noclegową począwszy od hoteli, poprzez pensjonaty, sanatoria i ośrodki wypoczynkowe po pokoje gościnne i gospodarstwa agroturystyczne. Na terenie Beskidu Sądeckiego znajduje się również kilka schronisk górskich, bacówek oraz baz namiotowych. Ostoja jest terenem typowo turystyczno - wypoczynkowym. Znajdują się tu znane uzdrowiska słynące z wód mineralnych, czyli szczaw: Krynica, Muszyna, Żegiestów i Piwniczna. W uzdrowiskach tych można podziwiać całe zespoły architektury uzdrowiskowej, zabytkowe wille i piękną zieleń miejską. W miejscowości Rytro warto zobaczyć usytuowane na Wzgórzu Zamkowym ruiny zamku z XIII wieku. Najcenniejszymi zabytkami architektonicznymi Beskidu Sądeckiego są przede wszystkim drewniane cerkwie m.in. cerkiew św. Łukasza w Jastrzębiku, cerkiew św. Michała Archanioła w Dębnem, cerkiew św. Dymitra w Złockiem oraz najstarsza w tym regionie cerkiew z XVII wieku w Powroźniku. Teren ostoi poprzecinany jest wieloma szlakami turystycznym, zarówno pieszymi, jak i do turystyki rowerowej i konnej. Szlaki piesze umożliwiają wejście m.in. na Radziejową, Jaworzynę Krynicką, Złomisty Wierch i Halę Pisaną. W okolicach uzdrowisk wytyczonych jest również wiele szlaków spacerowych pozwalających poznać najciekawsze zakątki tego regionu. Zimą można tu skorzystać z wielu wyciągów narciarskich oraz wypożyczalni sprzętu narciarskiego. Szczególnie dobre warunki czekają na narciarzy w Krynicy, Wierchomli oraz Piwnicznej w kompleksie narciarskim Sucha Dolina. W Piwnicznej Zdroju odbywa się Międzynarodowy Konkurs Poetycki "Sen o Karpatach". Natomiast w Muszynie możemy wziąć udział w organizowanym w sierpniu "święcie Wód Mineralnych" lub odbywającym się w każda niedzielę lipca Festynie nad Popradem. W Szczawnicy również odbywa się wiele imprez kulturalnych m.in. konkurs palm wielkanocnych i konkurs pisanek, "Święto Wód Szczawnickich" oraz Kiermasz Twórczości Ludowej i Nieprofesjonalnej. Dalsze informacje można uzyskać w Centrum Informacji Turystycznej w Muszynie i Krynicy oraz w Informacji Turystycznej w Szczawnicy. Beskid Sądecki jest tradycyjnym terenem wędrówek górskich, które ułatwia bogata sieć szlaków turystycznych i miejsc noclegowych od bacówek po luksusowe obiekty wypoczynkowe. Wysokim walorom przyrodniczym odpowiada wielka różnorodność i bogactwo kulturowe, a piękne połemkowskie cerkwie są znaną atrakcją turystyczną.

Zagrożenia:

Do najważniejszych zagrożeń należą:

  • presja turystyczna - przede wszystkim budowa dużych stacji narciarskich, zajmujących tereny powyżej 800 m n.p.m., sięgających wyższych grzbietów i wzniesień, przecinających korytarze ekologiczne;
  • zalesianie lub procesy naturalnej sukcesji na siedliskach łąkowych, halach i polanach;
  • osuszanie młak.

Ewentualne niezbędne prace z zakresu ochrony przeciwpowodziowej powinny być prowadzone zgodnie z zasadami dobrej praktyki regulacji rzek i potoków górskich.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Popradzki Park Krajobrazowy - park krajobrazowy
• Las Lipowy Obrożyska - rezerwat przyrody
• Okopy Konfederackie - rezerwat przyrody
• Hajnik - rezerwat przyrody
• Żebracze - rezerwat przyrody
• Wierchomla - rezerwat przyrody
• Lembarczek - rezerwat przyrody
• Rezerwat w Łosiach im. prof. Mieczysława Czai - rezerwat przyrody
• Uhryń - rezerwat przyrody
• Łabowiec - rezerwat przyrody
• Barnowiec - rezerwat przyrody
• Baniska - rezerwat przyrody
• Nad Kotelniczym Potokiem - rezerwat przyrody
• Pusta Wielka - rezerwat przyrody
• Kłodne nad Dunajcem - rezerwat przyrody

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• jaskinie nieudostępnione do zwiedzania
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• górskie bory świerkowe (Piceion abietis część - zbiorowiska górskie)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• trzmielojad - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• jarząbek - ptak
• głuszec - ptak
• derkacz - ptak
• puchacz - ptak
• lelek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• podróżniczek - ptak
• gąsiorek - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• podkowiec mały - ssak
• nocek orzęsiony - ssak
• nocek Bechsteina - ssak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• niedźwiedź brunatny * - ssak
• wydra - ssak
• ryś - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak górski - płaz
• traszka karpacka - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• boleń - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• brzanka - ryba
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• nadobnica alpejska * - bezkręgowiec
• krasopani hera * - bezkręgowiec
• biegacz urozmaicony - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bezlist okrywkowy

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie tel. (12) 619 81 20, (12) 619 81 21, fax (12) 619 81 22 e-mail: sekretariat@rdos.krakow.pl, http://krakow.rdos.gov.pl/ Dyrekcja Popradzkiego Parku Krajobrazowego w Starym Sączu 33-340 Stary Sącz, ul. Daszyńskiego 3 Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krakowie 31-159 Kraków, Al. Słowackiego 17a Nadleśnictwo Stary Sącz 33-340 Stary Sącz, ul. Magazynowa 5

Jednostki administracyjne:

• Łącko (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Ochotnica Dolna (nowotarski, woj. małopolskie)
• Stary Sącz (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Rytro (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Nawojowa (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Łabowa (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Krościenko nad Dunajcem (nowotarski, woj. małopolskie)
• Szczawnica (nowotarski, woj. małopolskie)
• Piwniczna-Zdrój (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Muszyna (nowosądecki, woj. małopolskie)
• Krynica-Zdrój (nowosądecki, woj. małopolskie)