Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Łęgi Odrzańskie (ob. siedliskowy)

Kod obszaru:

PLH020018

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

20223 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Propozycje zmian:

 

Opis przyrodniczy:

Obszar odznacza się dużym bogactwem siedlisk rzadkich i zagrożonych, charakterystycznych dla dużej rzeki nizinnej. Obszar stanowi fragment doliny Odry o długości 101 km, od Brzegu Dolnego do Głogowa, w granicach dawnej terasy zalewowej rzeki, wraz z ujściem Baryczy. Granica obszaru poprowadzona jest zgodnie z aktualnym terenem zalewowym wraz z planowanymi polderami. Obejmuje siedliska nadrzeczne zachowane w międzywalu oraz najlepiej wykształcone lasy, łąki i torfowiska niskie poza jego obrębem. Duża część terenu jest regularnie zalewana. Obszar porośnięty jest lasami, głównie łęgami jesionowymi i wiązowymi, rozwijającymi się na glebach aluwialnych. Przeważają dobrze zachowane płaty siedlisk, częste są starodrzewia ponad 100-letnie, z licznymi drzewami pomnikowymi. Lasy, niestety, są intensywnie eksploatowane. Liczne, pozostałe po dawnym korycie Odry, starorzecza są w różnych fazach zarastania. Można tu obserwować kolejne stadia sukcesyjne zbiorowisk związanych z dynamicznym układem doliny rzecznej, w tym także zbiorowisk szuwarowych, związanych ze starorzeczami. W dolinie znajdują się też duże kompleksy wilgotnych łąk. Najbardziej na południe wysuniętą część obszaru tworzą tzw. Zielone Łąki koło Miękini. Jest to rozległy kompleks wilgotnych i świeżych łąk, częściowo użytkowany kośnie, oraz olsów i łęgów olchowych. Cennym elementem przyrody obszaru są łąki z takimi interesującymi gatunkami jak goryczka wąskolistna, kosaciec syberyjski czy czosnek kątowaty. Na obszarze znajduje się cenne zbiorowisko olsów, częściowo chronionych w rezerwacie "Zabór" na powierzchni 35 ha. Część z nich odznacza się wysokim stopniem naturalności oraz wysoką bioróżnorodnością. Na obszarze występuje kilka zagrożonych gatunków ryb (kiełb białopłetwy, boleń), motyli i nietoperzy (na terenie dawnego klasztoru w Lubiążu). Generalnie, obszar jest ważny dla ochrony bioróżnorodności i spełnia rolę bardzo ważnego korytarza ekologicznego.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Możliwość dojazdu pociągiem do Brzegu Dolnego, Ścinawy i Głogowa. Tam też możliwości noclegu. Dojazd komunikacją autobusową do większości miejscowości wzdłuż obszaru. Obszar oprócz turystyki przyrodniczej, doskonale nadaje się do turystyki rowerowej i pieszej. Poza atrakcjami przyrodniczymi, wart zwiedzenia gotycki kościół w Ścinawie. Ponadto liczne zabytki architektoniczne w Głogowie. Atrakcją są również sąsiednie obszary Natura 2000: Debniańskie Mokradła i Dolina Łachy.

 

Ciekawy jest krajobraz kulturowy ziemi głogowskiej. Teren dzisiejszego powiatu był od pradziejów jednym z głównych skupisk osadniczych na Śląsku. Zawdzięczał to występowaniu żyznych gleb i sąsiedztwu Odry. We wczesnym średniowieczu okolice te zamieszkiwali słowiańscy Dziadoszanie. Ich obecność znaczą do dziś zachowane grodziska plemienne. Ziemia głogowska posiadała strategiczne znaczenie w państwie pierwszych Piastów, a od połowy XIII w. był to kluczowy obszar, ze stołecznym Głogowem, utworzonego wówczas księstwa głogowskiego. Tamte czasy upamiętniają Wieża Głodowa w głogowskim zamku i zabytki sakralne. Również we wsiach spotyka się kościoły, których mury, ozdobione nagrobkami miejscowej szlachty, pamiętają jeszcze czasy średniowiecza. Prawie równie liczne są pałace i parki podworskie z pomnikowymi okazami drzew.

Dzięki walorom krajobrazowym, przyrodniczym i kulturowym okolice te są atrakcyjne dla turystyki pieszej i rowerowej.

Atrakcyjne turystycznie tereny powiatu obfitują w liczne lasy z ciągiem wydm, siecią rzek i starorzeczy oraz kompleksami stawów. Walory krajobrazu, przyrody i zachowane ślady dawnej kultury zadecydowały o tym, że w gminach Wołów i Wińsko na obszarze 8000 ha utworzono Park Krajobrazowy "Dolina Jezierzycy". Na granicy gmin Brzeg Dolny i Oborniki Śląskie istnieje Rezerwat Przyrody "Jodłowice" - występuje tam bór jodłowy podlegający ochronie ze względu na wiekowe gatunki drzew.

Na obszarze powoli się infrastruktura umożliwiająca uprawianie czynnej turystyki. Pełniejsze wykorzystanie walorów obszaru związane jest z turystyką aktywną zwłaszcza rowerową i poznawczą przyrodniczo-historyczną. Ze względu na bliskość Wrocławia jest to doskonała oferta weekendowa.

Rowerowy Szlak Odry

Budowana od kilku lat na terenie powiatu wołowskiego sieć przyrodniczo-turystycznych szlaków rowerowych została praktycznie zakończona . Składa się ona z następujących części:

  • Szlak niebieski wzdłuż rzeki Odry - część ponadregionalnego "Szlaku Odry",
  • Szlak czerwony łączący największe ośrodki miejskie powiatu część regionalnego "Szlaku Odra-Barycz" (kolor czerwony),
  • Szlak żółty "Wołowskie Krajobrazy" - wokół miasta Wołowa, Szlak zielony "Leśne Wydmy",
  • Szlaki dojazdowe - czarne.

Suma kilometrów tej sieci wynosi na terenie powiatu wołowskiego ok. 200 km, ale jest to tylko część regionalnych i krajowych magistrali rowerowych oferujących turystom ogromne walory przyrodnicze.

Zagrożenia:

Najwazniejsze zagrożenia na tym obszarze to:

  • obniżanie się poziomu wód gruntowych w dolinie Odry związane z negatywnym oddziaływaniem istniejącej zabudowy hydrotechnicznej (w szczególności stopnia w Brzegu Dolnym) i spotęgowane na skutek zmian klimatycznych. Skutkiem opadania wód gruntowych są szkodliwe przyrodniczo zmiany siedliskowe w granicach obszaru, w tym:
    • zanikanie terenów podmokłych i bagiennych;
    • przesuszenie łąk i ich ułatwione zaorywanie;
    • przyspieszone lądowienie i zanikanie starorzeczy i oczek wodnych;
    • pogorszenie stanu zdrowotnego lasów (zwł. starodrzewów liściastych), zmuszające służby leśne do stosowania odpowiednich zabiegów sanitarnych, w tym usuwania drzew usychających.
  • ewentualne zmiany reżimu hydrologicznego (w tym rytmiki wezbrań i wylewów) rzeki Odry związane z realizacją "Programu działań przeciwpowodziowych w dorzeczu Odry" na lata 2000-2010, przewidującego m.in. budowę nowych zbiorników wodnych i polderów oraz zwiększenie rezerwy powodziowej w istniejących zbiornikach w zlewni Odry.
  • planowane przedsięwzięcia hydrotechniczne i melioracyjne (w tym prace regulacyjne i utrzymaniowe na ciekach, "porządkowanie" międzywala, modernizacje wałów przeciwpowodziowych, itp.) w granicach obszaru, w razie braku rzetelnej oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.
  • zmiany sposobu użytkowania gruntów na terenie obszaru, zwłaszcza zamiana łąk kośnych na pola orne, zagrożenie intensyfikacji produkcji łąkowej lub pastwiskowej na terenach nadrzecznych oraz ewentualny rozwój plantacji roślin energetycznych.
  • zagospodarowywanie i/lub "rekultywacja" starorzeczy, traktowanych jako nieużytki i przeznaczanych na cele użytkowe, m.in. poprzez zasypywanie, przekształcanie w miejsca rekreacji (kąpieliska) lub przystosowywanie dla potrzeb gospodarczych (fermy drobiu, źródło wody do nawodnień rolniczych itp.).
  • niewłaściwe przyrodniczo decyzje dotyczące gospodarki leśnej, zwł. wprowadzanie obcych gatunków drzew i krzewów, niewłaściwe siedliskowo nasadzenia (w szczególności szkodliwe na międzywalu), melioracje osuszające na terenach leśnych, zalesianie łąk, itp.
  • narastająca presja ruchu turystycznego i rekreacyjnego (w tym wędkarstwa, ruchu pojazdów terenowych, quadów itp.).
  • ewentualna lokalizacja elektrowni wiatrowych w granicach lub w pobliżu granic obszaru.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Odrzysko - rezerwat leśny
• Łęg Korea - rezerwat leśny
• Zabór Wielki - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• łąki selernicowe (Cnidion dubii)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• kiełb białopłetwy - ryba
• boleń - ryba
• przeplatka maturna - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec
• przeplatka aurinia - bezkręgowiec
• kozioróg dębosz - bezkręgowiec
• nocek łydkowłosy - ssak
• nocek Bechsteina - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• różanka - ryba
• koza - ryba
• łosoś atlantycki - ryba
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• barczatka kataks - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław, tel. (71) 340-68-07, fax. (71) 340-68-06, email: sekretariat@rdos.wroclaw.pl, www.wroclaw.rdos.gov.pl

Dolnośląska Informacja Turystyczna, Sukiennice 12, 50-107 Wrocław, tel. (71) 342-01-85 ,fax (71) 342-28-98, e-mail: wroclaw-info@itwroclaw.pl, www.dot.org.pl

Jednostki administracyjne:

• Głogów m. (głogowski, woj. dolnośląskie)
• Głogów (głogowski, woj. dolnośląskie)
• Pęcław (głogowski, woj. dolnośląskie)
• Szlichtyngowa (wschowski, woj. lubuskie)
• Niechlów (górowski, woj. dolnośląskie)
• Rudna (lubiński, woj. dolnośląskie)
• Jemielno (górowski, woj. dolnośląskie)
• Wińsko (wołowski, woj. dolnośląskie)
• Ścinawa (lubiński, woj. dolnośląskie)
• Wołów (wołowski, woj. dolnośląskie)
• Prochowice (legnicki, woj. dolnośląskie)
• Malczyce (średzki (dolnośląski), woj. dolnośląskie)
• Środa Śląska (średzki (dolnośląski), woj. dolnośląskie)
• Brzeg Dolny (wołowski, woj. dolnośląskie)
• Miękinia (średzki (dolnośląski), woj. dolnośląskie)