Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Nidziańska

Kod obszaru:

PLH260003

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

26515,6 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar stanowi fragment rejonu Ponidzia w Małopolsce. Obejmuje naturalną dolinę Nidy i fragmenty przylegających do niej płaskowyżów. Krajobraz jest tu bardzo urozmaicony. Rzeka Nida silnie meandruje tworząc liczne starorzecza. W środkowej części jej biegu utworzył się rozległy kompleks wilgotnych i podmokłych łąk, bagien i starorzeczy. Przy małym spadku koryta rzeki, co roku tworzą się tu rozlewiska i rozwijają zbiorowiska szuwarowe i utrzymują łąki kośne. Lessowe, lekko faliste obszary płaskowyżów porozcinane są licznymi wąwozami, parowami oraz suchymi dolinami. Na odlesionym obszarze zlokalizowane są dwa duże kompleksy stawów rybnych, będące ostoją wielu gatunków ptaków. W centrum Ponidzia mamy do czynienia z typową rzeźbą krasową związaną z występowaniem pokładów gipsu. Charakteryzuje ją występowanie licznych jaskiń, lejów krasowych, wywierzysk i ślepych dolinek. Wapienne i gipsowe wzgórza oraz zbocza wąwozów porastają murawy kserotermiczne, a dolinki zajęte są przez zbiorowiska łąkowe. Na północny wschód od miejscowości Szczerbaków znajduje się niewielki płat halofilnych szuwarów i łąk, zniszczony przez odwodnienie i próby orki, lecz możliwy do renaturyzacji. Obszar ostoi jest słabo zalesiony. Występujące tutaj zbiorowiska leśne to przede wszystkim lasy świeże z fragmentami siedlisk borowych i olsowych. Jednym z głównych walorów ostoi jest kras gipsowy, tworzący podło?e dla rzadko spotykanych, kserotermicznych, nagipsowych muraw. Związane są z nimi stanowiska wielu najrzadszych składników naczyniowej flory polskiej. Znajduje się tu jedyne w Polsce stanowisko Serratula lycopifolia (sierpik różnolistny), oraz jedna z najmocniejszych populacji Carlina onopordifolia (dziewięćsił popłocholistny). Jest to obszar występowania słonych źródeł, wokół których rozwijają się łąki halofilne.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Ostoja znajduje się w bliskiej odległości o d Pińczowa i Buska – Zdroju. Do Buska – Zdroju można dojechać drogą krajową numer 73. Następnie na teren ostoi lokalną komunikacją PKS. W okresie letnim można skorzystać z wycieczki ciuchcią retro z zabytkową lokomotywą na trasie z Jędrzejowa do Umianowic i do Pińczowa. Baza noclegowa jest dość skromna, ale oprócz pensjonatów w Busko Zdroju i Pińczowie można skorzystać z usług licznych gospodarstw agroturystycznych w mniejszych miejscowościach.

Gmina Pińczów położona jest w południowej części województwa świętokrzyskiego w rejonie zwanym Ponidzie, na wysokości 220-250 m n.p.m., na terenie Niecki Nidziańskiej.

Pięknie położony Pińczów – który nazywany był sarmackimi Atenami i słynął jako główny ośrodek reformacji – zachował wiele cennych zabytków. Są to m.in.: zespół klasztorny reformatów sanktuarium Matki Boskiej Mirowskiej z czasów gotyku - popauliński zespół klasztorny, kaplica św. Anny, pałac Wielkopolskich, tzw. Dom na Mirowie z przełomu XVI i XVII w, jedna z najstarszych na Kielecczyźnie dawna synagoga - sięgająca początkami XVI w..

W miejscowości Zagość zachowały się pozostałości kościoła z XII w. Relikty gotyckiej świątyni przetrwały także w Bogucicach. W Krzyżanowicach znajduje się okazały kościół w stylu klasycystycznym, a barokowy - w Młodzawach. W żadnym regionie kraju nie spotka się tylu przydrożnych figur i krzyży religijnych. W Brześciu, Chrabkowie i Skowronnie Dolnym można obejrzeć założenia podworskie. Zabytkowe układy urbanistyczne zachowały się we wsiach Kopernia i Krzyżanowice. 98% procent powierzchni gminy podlega prawnej ochronie przyrodniczej.

Warunki krajobrazowe i infrastruktura sportowo-rekreacyjna w Busko Zdroju sprzyjają turystyce i aktywnemu wypoczynkowi. Terenem atrakcyjnych spacerów jest park zdrojowy, wraz z przylegającym do niego laskiem sosnowym. Podstawowym czynnikiem rozwoju miasta jest uzdrowisko z unikalną wodą siarczkową, solanką jodkowo-bromkową i borowiną. Warto zobaczyć XIX –wieczną architekturę uzdrowiska i założenia ogrodowe:

  • Łazienki zbudowane w 1836r. przez H. Marconiego, dziś Sanatorium „Marconi”, położone w parku krajobrazowym zaprojektowanym i zrealizowanym w XIX w. przez ogrodnika Ignacego Hanusza. Park ten obecnie zwany Parkiem Zdrojowym posiada wiele unikalnych drzew.
  • Zabytkowe wille zdrojowe z XIX wieku przy ul. 1-go Maja i al. Mickiewicza.
  • XIX-wieczna zabudowa rynku miasta.

Zagrożenia:

Eksploatacja gipsu na dużą skalę (okolice Gacek), zarastanie muraw kserotermicznych, wypalanie szuwarów, obniżanie poziomu wód gruntowych, osuszanie terenu, zanieczyszczenia wody ściekami komunalnymi, kłusownictwo.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Góry Wschodnie - rezerwat leśny
• Grabowiec - rezerwat leśny
• Krzyżanowice - rezerwat leśny
• Skowronno - rezerwat leśny
• Winiary Zagojskie - rezerwat leśny
• Nadnidziański Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Miechowsko-Działoszycki - rezerwat leśny
• Solecko-Pacanowski - rezerwat leśny
• Włoszczowsko-Jędrzejowski - rezerwat leśny
• Słone Źródło w Szczerbakowie - rezerwat leśny
• Pieczyska - rezerwat leśny
• Skotniki Górne - rezerwat leśny
• Przęślin - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• jaskinie nieudostępnione do zwiedzania
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• śródlądowe słone łąki, pastwiska i szuwary (Glauco-Puccinietalia część - zbiorowiska śródlądowe) *
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• wydra - ssak
• mopek - ssak
• bóbr europejski - ssak
• ortolan - ptak
• gąsiorek - ptak
• świergotek polny - ptak
• jarzębatka - ptak
• podróżniczek - ptak
• lerka - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• zimorodek - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• mewa czarnogłowa - ptak
• derkacz - ptak
• zielonka - ptak
• kropiatka - ptak
• żuraw - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• trzmielojad - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• podgorzałka - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• ślepowron - ptak
• dzięcioł białoszyi - ptak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• dziewięćsił popłocholistny
• sierpik różnolistny*
• obuwik pospolity
• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: sekretariat@kielce.uw.gov.pl, fax: (41) 34 35 343, tel.: (41) 34 35 340, Wydział Ochrony Przyrody i Obszarów Natura 2000 telefon: (41) 34 35 365

Informacja turystyczna:

  • Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego http://rot.swietokrzyskie.travel/
  • Centrum Informacji Turystycznej w Busku-Zdroju, tel.: 41 370 10 22
  • Informacja turystyczna województwa świętokrzyskiego, http://swietokrzyskie.travel/pl

Jednostki administracyjne:

• Busko-Zdrój (buski, woj. świętokrzyskie)
• Nowy Korczyn (buski, woj. świętokrzyskie)
• Wiślica (buski, woj. świętokrzyskie)
• Imielno (jędrzejowski, woj. świętokrzyskie)
• Kije (pińczowski, woj. świętokrzyskie)
• Michałów (pińczowski, woj. świętokrzyskie)
• Pińczów (pińczowski, woj. świętokrzyskie)
• Złota (pińczowski, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska