Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Buczyny Grzędy Sokalskiej (ob. ptasi)

Kod obszaru:

PL141

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Powierzchnia:

17928 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach listy IBA

Opis przyrodniczy:

Ostoja średniej wielkości, obejmująca mozaikę siedlisk, z dominującymi w niej lasami z przewagą buczyn i grądów, a także polami, ugorami i łąkami w dolinach niewielkich rzek. Ważne w skali kraju lęgowisko: trzmielojada, dzięcioła białoszyjego i muchołówki białoszyjej, a także ważne regionalnie miejsce gniazdowania dla derkacza, puszczyka uralskiego i dzięcioła białogrzbietego.

Ostoja leży w granicach mezoregionów Grzęda Sokalska (makroregion Wyżyna Wołyńska) oraz Roztocze Środkowe (makroregion Roztoce). Jest to teren o żyznych glebach brunatnych oraz rędzinach, a co za tym idzie - o istotnym udziale użytków rolnych. Niemniej zachowały się tu stosunkowo duże i dobrze zachowane izolowane kompleksy lasów liściastych, głównie buczyn i grądów. Największe z nich to: uroczysko Skrzypny Ostrów, Przecinka, Sojnica i Bukowiec. Ze względu na urozmaiconą rzeźbę terenu i stosunki własnościowe, występują tu obszary o dużej mozaikowatości siedlisk: pala, wysokie miedze, wąwozy, ugory i zadrzewienia śródpolne.

W granicach ostoi znajdują się źródła oraz górne odcinki dolin Wieprza i Huczwy wraz z jej dopływami: Siklawą, Dzierążynką i Rachanką. Południowa część ostoi znajduje się w zlewni Sołokiji i jej dopływu Rzeczycy. Zbiorniki wodne skupione są w północno-wschodniej części ostoi — są to niewielkie kompleksy stawów w Wożuczynie i Rachaniach. Na uwagę zasługuje też małe, zeutrofizowane Jezioro Wieprzowe, będące początkiem rzeki Wieprz.

Lasy zajmują ok. 1/3 powierzchni. Zachowały się tu buczyny (buk osiąga tutaj swoją wschodnią granicę zasięgu) oraz grądy z dużą domieszką buka i o znacznym udziale starodrzewów. Sztuczne nasadzenia sosny występują na stosunkowo malej powierzchni. Istotnym rysem krajobrazu są niewielkie lasy, zarośnięte wąwozy lessowe i zadrzewienia śródpolne z dużym udziałem gatunków liściastych w drzewostanie. Występują tu też niewielkie, dobrze wykształcone płaty roślinności kserotermicznej.

Dominuje w ostoi ekstensywne rolnictwo, powierzchnie działek rolnych są niewielkie. Wsie skupione są główne wzdłuż dolin rzecznych.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Tomaszów Lubelski

Ulokowana na ładnych krajobrazowo obszarach Roztocza Środkowego, Południowego i Grzędy Sokalskiej gmina, ma szereg walorów przyrodniczych i turystycznych. Najciekawszą rzeźbę terenu spotkamy w wapiennym masywie Białej Góry (349,2 m. n.p.m.) gdzie znajdowało się średniowieczne grodzisko Medno, utożsamiane z Grodami Czerwieńskimi. Północne stoki góry zajmuje użytek ekologiczny (33,7 ha) chroniący unikalne zbiorowiska roślinności kserotermiczne, zaś w kierunku wsi Justynówka działa zimą wyciąg narciarski.

Na obszarze gminy zachowało się szereg cennych zabytków architektury, min.:

  • noebarokowy kościół paraf. z 1926 r. z częściowym wyposażeniem z XVIII w. w Podhorcach;
  • kościół z 1918 r. w Szarowoli;
  • kaplica św. Jacka z 1810 r.
  • kapliczki św. Jana Napomucena i NMP z ok. 1900 r.,
  • drewniana oficyna dworska z ok. 1920 r. w Majdanie Górnym;
  • dworski spichlerz z k. XIX w. i park krajobrazowy z XVIII w. w Rogóźnie,
  • drewniane domy i zagrody w: Jezierni, Pasiekach, Podhorcach, Rudzie Żelaznej;
  • obiekty przemysłowe w: Jezierni (Kuźnia 1930 r.), w Sabaudii (cegielnia z 1910 i 1935 r.), Typinie (młyn z ok. 1930 r.)

Szlaki turystyczne:

  • Szlak „historyczny” (zielony, 66 km): Tomaszów Lub. - Majdan Górny - wzgórze Biała Góra - Wieprzowe Jezioro - rezerwat „Skrzypny Ostrów” - Huta Tarnawacka – Rachanie - Wożuczyn - Celestynów - Tyszowce - grodzisko w Czermnie - Turkowice.
  • Szlak „wolnościowy” (czerwony, 42 km): Tomaszów Lub. - Łaszczówka- Sołokija (w pobliżu Łaszczówki) - Bełżec PKP - Brzeziny - wzniesienia Krągły Goraj i Długi Goraj - Siedliska - Hrebenne PKP.
  • Szlak „walk partyzanckich” (czarny, 102 km): Tomaszów Lub. - Pasieki - Łosiniec - Susiec PKP - wzniesienie Kościółek (Zamczysko) - Borowe Młyny - Osuchy - Sigła - Górecko Kościelne - Margole - Aleksandrów - Majdan Nowy - Zanie - Budziarze - Bidaczów Stary.

Zagrożenia:

Kluczowe zagrożenie w ostoi:

  • nieodpowiednio prowadzona gospodarka leśna — wyrąb starodrzewów i drzew dziuplastych oraz usuwanie martwego drzewa z lasu.

Inne ważne zagrożenia w ostoi:

  • niedostosowane do biologii ptaków terminy prowadzenia zabiegów w leśnictwie i rolnictwie;
  • zaniechanie gospodarowania na łąkach, sukcesja roślinności;
  • rozbudowa infrastruktury drogowej;
  • planowana lokalizacja farm wiatrowych;
  • płoszenie i niszczenie gniazd.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Przecinka - rezerwat leśny
• Skrzypny Ostrów - rezerwat leśny

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian biały - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• jarzębatka - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• trzmielojad - ptak
• derkacz - ptak
• puszczyk uralski - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł białoszyi - ptak
• dzięcioł białogrzbiety - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• muchołówka mała - ptak
• bąk - ptak
• bączek - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• zielonka - ptak
• lelek - ptak
• lerka - ptak
• żołna zwyczajna - ptak

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie, ul. Magnoliowa 4, 20-143 Lublin, tel. (81) 71 06 500 , fax. (81) 71 06 501, e-mail : sekretariat@rdos.lublin.pl, www.lublin.rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Jarczów (tomaszowski (lubelskie), woj. lubelskie)
• Krynice (tomaszowski (lubelskie), woj. lubelskie)
• Rachanie (tomaszowski (lubelskie), woj. lubelskie)
• Tarnawatka (tomaszowski (lubelskie), woj. lubelskie)
• Tomaszów Lubelski (tomaszowski (lubelskie), woj. lubelskie)