Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Góry Izerskie

Kod obszaru:

PLB020009

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

obszar specjalnej ochrony ptaków (Dyrektywa Ptasia)

Powierzchnia:

20343,6 ha

Status formalny:
Obszar wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Środowiska

Opis przyrodniczy:

Obszar położony jest w Sudetach Zachodnich ostoja obejmuje polską część Gór Izerskich oraz fragment Pogórza Izerskiego. Południowo-zachodnia granica obszaru pokrywa się z przebiegiem polsko-czeskiej granicy państwowej. Od południowego-wschodu Góry Izerskie sąsiadują z Karkonoszami. Główną część ostoi tworzą dwa grzbiety: Wysoki Grzbiet (z jego kulminacją - Wysoką Kopą 1126 m n.p.m. – najwyższe wzniesienie Gór Izerskich) oraz Grzbiet Kamienicki. Geologicznie Góry Izerskie należą do jednostki zwanej blokiem karkonosko-izerskim. Północną część tworzy masyw zbudowany ze starych przeobrażonych skał, otaczających młodsze granity karkonoskie. Skały metamorficzne polskiej części gór to głównie gnejsy, granitoidy i łupki łyszczykowe. Geomorfologicznie na większości obszaru występuje stara powierzchnia zrównania. Cechuje ją łagodna rzeźba, wraz z bardzo wilgotnym klimatem.

Najcenniejszymi ekosystemami w górskiej części ostoi są torfowiska wysokie i przejściowe, torfowiska zdolne do regeneracji oraz bory na torfie, zaś w obrębie pogórza największą wartość przyrodniczą przedstawiają zbiorowiska łąkowe. Torfowiska w Górach Izerskich cechują się bardzo obfitymi opadami, porównywalnymi z najwyższymi partami Karkonoszy. Stopień zatorfienia piętra regla górnego sięgał 40%, co jest wartością porównywalną z danymi podawanymi z Finlandii. Niestety, z racji prowadzenia intensywnej gospodarki leśnej oraz melioracji wodnych w tym rejonie, już od poł. XIX w. powierzchnia naturalnych siedlisk uległa znacznym przekształceniom. Obecnie lasy są tu mocno zdegradowane zarówno w wyniku niewłaściwej gospodarki leśnej, jak i zanieczyszczeń powietrza.

Na obszarze Gór Izerskich i fragmencie Pogórza Izerskiego współcześnie stwierdzono gniazdowanie co najmniej 18 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej - między innymi cietrzew, sóweczka i włochatka, dla których Góry Izerskie stanowią jeden z najważniejszych w kraju obszarów lęgowych. Gatunki ujęte w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt (PCK):bielik, cietrzew, puchacz, sóweczka, włochatka, czeczotka. Stwierdzono tu prawdopodobnie najwyższe stanowiska w Polsce i w Europie Środkowej bielika, żurawia oraz najwyższe stanowisko w Polsce sieweczki rzecznej. Na uwagę zasługuje także tutejsza, bardzo liczna, populacja świergotka łąkowego.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd: Dojazd do Świeradowa Zdroju możliwy jest od strony Szklarskiej Poręby przez Rozdroże Izerskie (droga nr 362); z Leśnej przez Czerniawę Zdrój, a także drogą główną z Gryfowa Śląskiego przez Mirsk (droga nr 361). W Czerniawie Zdroju znajduje się drogowe przejście graniczne do Novego Mesta pod Smrkem. Dawna linia kolejowa z Gryfowa Śląskiego przez Mirsk i kończąca bieg w Świeradowie, obecnie nie działa. Połaczenia autobusowe prowadzą w więszości do Jeleniej Góry.

Góry Izerskie stanowią najdalej na zachód wysuniętą polską część Sudetów. Obszar od południa graniczy z Republiką Czeską. Ostoja położona jest na terenie gminy Świeradów Zdrój w powiecie lubańskim, województwie dolnośląskim. Ostoja położona jest zaledwie kilka kilometrów od Świeradowa Zdroju.

Świeradów Zdrój to niewielkie, jednak urocze uzdrowisko. Unikalny, podgórski klimat, usytuowanie u zbiegu granicy polsko-czeskiej oraz polsko-niemieckiej, rozwinięta baza noclegowa, gastronomiczna i sportowa to tylko niektóre walory tej miejscowości. Jest to doskonałe miejsce dla osób pragnących odpocząć od wielkomiejskiego zgiełku – w ciszy spokoju, oddychając czystym górskim powietrzem. Nieprzypadkowo określone jako kraina świętych żab nazywany jest również perłą uzdrowisk dolnośląskich. Dzięki występującym na tym terenie źródłom wód radoczynnych, złożom borowiny, leczone są tu choroby narządów ruchu, reumatyczne, układu krążenia i kobiece.

W mieście odbywa się przez cały rok szereg imprez kulturalnych i sportowych: m.in. Puchar Sudetów w Narciarstwie Alpejskim i Biegowym, Majówka, Święto miasta - Dni Kwitnących Rododendronów, Bike Maraton, Europejskie Spotkania Młodych Muzyków, Międzynarodowe Spotkania z Muzyką Dawną.

Do miejsc wartych zwiedzenia należy Dom Zdrojowy, powstały w miejscu mieszczącego się tam niegdyś Domu Źródlanego (zniszczonego w wyniku pożaru) oraz Czarci Młyn w Czerniawie Zdroju. Podstawowe wyposażenie pochodzi jeszcze z czasów jego budowy (ok. 1890 r.). Oryginalne maszyny i urządzenia z przełomu XIX i XX w., funkcjonujące do dziś, są typowym wyposażeniem młynów gospodarczych, budowanych w systemie amerykańskim. Transport zboża był wtedy całkowicie zmechanizowany. Dziś w “Czarcim Młynie” zmęczony turysta może zasiąść i ogrzać zmarznięte kości przy 100-letnim piecu chlebowym, zjeść wypiekany sposobem naszych pradziadków chleb, a świeżo zmieloną mąkę zabrać ze sobą do domu. Wspomnienia tajemniczej atmosfery “Czarciego Młyna” pozostaną na długo.

Istotnym elementem w krajobrazie tego terenu są wznoszące się tam wzgórz: Stog Izerski i Sępia Góra. Na Stogu Izerskim znajduje się zabytkowe Schronisko na “Stogu Izerskim” powstałe w 1924 r., wybudowane w charakterystycznym stylu śląsko-łużyckim. Jest to doskonałe miejsce do podziwiania pięknych widoków na Świeradów Zdrój, Pogórze Izerskie i Grzbiet Kamienicki, które latem najlepiej oglądać z otwartego tarasu z drewnianymi ławkami i stolikami. Docierają tam dwie drogi: dużo krótszy, lecz dość stromy szlak (najczęściej uczęszczany) i jego skróty oraz droga asfaltowa, z nieco łagodniejszym podjazdem - w sam raz dla turystyki rowerowej. Drugim obok Izerskiego Stogu punktem widokowym wartym wspinaczki jest wznosząca się tuż nad Świeradowem Sępia Góra, będąca jednym z wyższych szczytów zachodniej części Kamienickiego Grzbietu (829 m). Dotrzeć tu można wspinając się od stacji kolejowej wyasfaltowaną, leśną drogą. Przemierzając szlak widzimy jak stopniowo ukazuje się cała przepiękna (szczególnie jesienią) panorama Gór Izerskich i Pogórza Izerskiego, Gór Łużyckich, Karkonoszy i Kotliny Jeleniogórskiej. Na szczycie, przez który prowadzi niebieski szlak znajduje się Biały Kamień. Tajemniczą nazwą określa się grupę granitognejsowych skałek, z których zbudowany jest praktycznie cały szczyt.

Dla turystów przygotowano kilka szlaków turystycznych przebiegających przez teren ostoi.

  • Południowo-wschodnią granicą rezerwatu „Torfowisko Izerskie” wiedzie szlak żółty ze schroniska "Na Stogu Izerskim" (przez Łącznik) do Rozdroża Izerskiego (przez Rozdroże pod Kopą).
  • Przez południowo-wschodni teren rezerwatu biegnie szlak czerwony ze schroniska "Chatka Górzystów" do Przełęczy Szklarskiej (przez Orle),
  • szlak niebieski z Polany Izerskiej do Rozdroża pod Cichą Równiną.

Obszar Torfowiska Izerskiego wraz z otoczeniem i częścią po czeskiej stronie stanowi najcenniejszy przyrodniczo zespół całych Gór Izerskich. Tu swój początek ma również ciągnący się przez całe Sudety Główny Szlak Sudecki im. Orłowicza. Ponadto wychodzą stąd trasy w stronę: Szklarskiej Poręby i Karkonoszy; Karłowa i Gór Stołowych. Turyści preferujący krótkie górskie wypady, z przyjemnością wybiorą się trasami spacerowymi, w stronę górujących nad Świeradowem Stogu Izerskiego lub Sępiej Góry, na której według legend znajdować się miała pogańska świątynia. Ciekawymi miejscami turystycznymi, w których notabene również znajdować się miały pogańskie świątynie, są Babia Przełęcz, zwana inaczej Polaną Czarownic oraz (znajdujące się bliżej wsi Kopaniec) Ciemny Wądół i Sowi Kamień na zachodnim zboczu Ciemniaka.

Miejsca równie godne zwiedzenia takie jak m.in. Szklarska Poręba z dwoma wodospadami, Karpacz z kościółkiem Wang, Zamek Czocha w Leśnej, ruiny zamku Gryf w Gryfowie, czeska strona Gór Izerskich (Nové Město pod Smrkem, Jizerka, Frydlant, Horni Tanvald, Hejnice, Lázně Libverda, Tesařov), Karkonosze czy stosunkowo niewielka odległość od dużych miast (Wrocław: 110 km, Praga: 140 km, Berlin: 280 km) znacznie wydłużają liczbę atrakcji wartych zaproponowania przebywającym w Świeradowie turystom.

Noclegi: Świeradów Zdrój, ze względu na swój charakter miejscowości uzdrowiskowo-wypoczynkowej dysponuje bogatą bazą gastronomiczno-noclegową o różnym standardzie. Noclegu szukać można również w „Chatce Górzystów”, położonej na Hali Izerskiej. Jest to budynek, który ocalał jako jedyny jako pozostałość po istniejącej tam niegdyś osadzie Gross-Iser. Jest to miejsce o niskim standardzie więc i ceny są przystępne. Chatka dysponuje czterdziestoma miejscami noclegowymi. Dotrzeć można tutaj szlakiem czerwonym (który prowadzi z Jakuszyc do schroniska "Orle” i dalej do Chatki Górzystów), szlakiem żółtym (z Rozdroża Izerskiego przez Rozdroże Pod Kopą) lub szlakiem niebieskim (który wiedzie ze Świeradowa Zdroju przez Polanę Izerską do Chatki).

Zagrożenia:

Kluczowe zagrożenie w ostoi

Negatywny wpływ masowej turystyki – płoszenie, penetrowanie, wydeptywanie i niszczenie siedlisk zwłaszcza przy szlakach i obiektach turystycznych. Rozbudowa infrastruktury turystycznej (nartostrady, wyciągi, trasy narciarstwa biegowego i rowerowe, szlaki turystyczne).

Inne ważne zagrożenia w ostoi

  • Osuszanie, odwadnianie siedlisk – budowa sieci melioracji przy drogach, regulacje cieków i udrażnianie starych rowów melioracyjnych, pozostawianie niezabudowanych szlaków zrywkowych.
  • Niewłaściwa gospodarka leśna – uproduktywnienie siedlisk (zwłaszcza podmokłych), zwiększanie etatów cięć, obniżanie wieku rębnego drzew, wycinka starodrzewu, wprowadzanie obcych geograficznie gatunków drzew.
  • Zarastanie biotopów cietrzewia – wynikające z naturalnej sukcesji drzew lub z ekspansji modrzewia na powierzchniach otwartych powstałych w wyniku klęski ekologicznej.
  • Przekształcenia użytków zielonych pod zabudowę na Pogórzu Izerskim - rozbudowa miejscowości poza terenem zwartej zabudowy.
  • Gospodarka rolna na łąkach Pogórza Izerskiego – zaniechanie dotychczasowego użytkowania rolnego, nadmierny wypas, przekształcanie użytków zielonych w grunty orne, niedostosowane do biologii ptaków terminy prowadzenia zabiegów, wypalanie roślinności, zalesianie łąk i pastwisk.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Torfowiska doliny Izery - rezerwat leśny
• Krokusy - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• zarośla kosodrzewiny (Pinetum mugo) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• środkowoeuropejskie wyżynne rumowiska krzemianowe
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• górskie bory świerkowe (Piceion abietis część - zbiorowiska górskie)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian czarny - ptak
• trzmielojad - ptak
• bielik - ptak
• jarząbek - ptak
• derkacz - ptak
• żuraw - ptak
• puchacz - ptak
• sóweczka - ptak
• włochatka - ptak
• lelek - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• lerka - ptak
• jarzębatka - ptak
• muchołówka mała - ptak
• gąsiorek - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• wydra - ssak
• nocek Bechsteina - ssak
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• przeplatka aurinia - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław, tel. 71 340 68 07, fax. 71 340 68 06, email: sekretariat@rdos.wroclaw.pl, www.wroclaw.rdos.gov.pl

Dolnośląska Informacja Turystyczna, Sukiennice 12, 50-107 Wrocław, tel. (71) 342 01 85 , fax (71) 342 28 98, e-mail: wroclaw-info@itwroclaw.pl, www.dot.org.pl

Jednostki administracyjne:

• Szklarska Poręba (jeleniogórski, woj. dolnośląskie)
• Mirsk (lwówecki, woj. dolnośląskie)
• Świeradów-Zdrój (lubański, woj. dolnośląskie)