Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja koło Promna

Kod obszaru:

PLH300030

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1399 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja obejmuje fragment młodoglacjalnego krajobrazu środkowo-poznańskiej moreny czołowej i moreny dennej urozmaiconego wodami stojącymi i torfowiskami o od dawna rozpoznanych walorach przyrodniczych i objętego różnymi formami ochrony. Największe znaczenie mają tu duże kompleksy lasów liściastych. Do najcenniejszych obiektów przyrodniczych omawianego obszaru zaliczyć trzeba duże powierzchnie dobrze zachowanych lasów grądowych oraz torfowisko przejściowe wokół jeziora Kazanie. Torfowisko to chroni populację lipiennika loesela, wielu rzadkich gatunków torfowiskowych oraz zatoczka łamliwego, a także fitocenozy łąk ramienicowych. Jest to obecnie najcenniejszy obiekt tego typu na terenie ostoi, gdyż w innych, na przykład nad jeziorem Dębiniec obserwuje się stałe ubożenie flory i zanikanie jej najcenniejszych elementów. Roślinność torfowisk nakredowych reprezentowana jest głównie przez fitocenozy zespołu Cladietum marisci obecne nad jeziorem Dębiniec i Drążynek. Inne zasługujące na uwagę siedliska to niewielkie powierzchniowo płaty łęgu źródliskowego.

Na terenie ostoi stwierdzono 9 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG, zajmujących około 32,3% powierzchni ostoi, a także niewielką populację gatunku rośliny z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG lipiennika loesela. We florze stwierdzono poza tym kilkanaście gatunków cennych przyrodniczo: z Polskiej Czerwonej Listy, rzadkich i zagrożonych w regionie m.in.: turzyca bagienna, rosiczka długolistna, rosiczka okrągłolistna, pływacz drobny, a także innych objętych ochroną prawną. Występują tu gatunki z Czerwonej Listy zwierząt, m.in. zawijka pospolita, groszkówka kulista.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar rozciąga się prostopadle, między drogą krajowa nr 5 (Poznań – Gniezno) a drogą wojewódzka nr 434 (Kostrzyn – Łubowo). Do obszaru można dojechać pociągiem do Pobiedzisk lub Promna (stacja PKP) lub autobusami m.in. PPKS z Poznania.

Miejsca noclegowe można znaleźć w pokojach gościnnych i na kwaterach agroturystycznych w Promnie, Pobiedziskach i pozostałych miejscowościach obszaru. Można także nocować w samym Poznaniu lub Swarzędzu. Analogicznie ma się sytuacja z restauracjami, barami, kawiarniami, choć główna bazę gastronomiczna stanowi Poznań

Turystyka krajoznawcza

  • Kościół p.w. Św. Michała Archanioła, Pobiedziska – najcenniejszy zabytek Pobiedzisk,należy do najstarszych kościołów gotyckich w Wielkopolsce. Powstał on na przełomie XIII i XIV wieku. Mimo wielu zniszczeń i przeróbek, w swoim zasadniczym kształcie przetrwał do dziś. W klasycystycznym ołtarzu głównym z początku XIX w znajduje się obraz św. Michała Archanioła z 1621 r
  • Rynek miasta, Pobiedziska - rynek miasta to plac na planie kwadratu, który posiada na swych obrzeżach zabytkową zabudowę, charakterystyczną dla XIX-wiecznego budownictwa małomiasteczkowego o cechach klasycystycznych.
  • Kościół p.w. Św. Katarzyny w Węglewie - świątynia powstała w 1818 r. i jest przykładem drewnianego budownictwa sakralnego.
  • Neogotycki Pałac w Krześlicach - został zbudowany około 1860 roku dla Anastazego Radońskiego przez nieznanego architekta. Po ostatecznej rozbudowie w 1890 roku rezydencja otrzymała kształt romantycznego zamku, usytuowanego w malowniczym parku krajobrazowym założonym w połowie XIX w. z pomnikową lipą.
  • Pałac - willa neobarokowa w Pomarzanowicach - została wybudowany w XIX w. w stylu polskiego baroku według planów architekta Kazimierza Skórzewskiego z Hallensee pod Berlinem.
  • Dworek z przełomu XIX i XX wieku we Wronczynie, który w latach 1899-1939 był własnością Jackowskich Tadeusza Kryspina, a następnie jego syna Tadeusza Gustawa, dyplomaty, m.in. ambasadora RP w Belgii i Luksemburgu w latach 1929-37.
  • Drewniana dzwonnica znajdująca się na terenie przyległym do kościoła, która powstała w 1762 r. przy nieistniejącym już kościele.
  • Cmentarz przy kościele pod wezw. św. Stanisława Biskupa Męczennika, na którym znajdują się groby zasłużonych Wielkopolan, m.in. grobowiec rodziny Jackowskich. Są one pozostałością dawnego cmentarza parafialnego. Odznaczają się one ponadprzeciętną wartością artystyczną oraz zabytkową i z tego względu podlegają ochronie konserwatorskiej.

Obszar stanowi dobre miejsce do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej a także wędkarstwa. Przez malownicze tereny gminy Pobiedziska wyznaczone zostały liczne trasy turystyczne, które zapewnią zarówno piechurom i miłośnikom nordic walking, jak i kajakarzom, rowerzystom, czy osobom uprawiającym jeździectwo niezapomniane wrażenia z obcowania z naturą.

W szczególności dla dzieci i młodzieży stworzone zostały natomiast ścieżki dydaktyczne..

Ścieżki dydaktyczne:

  • Ścieżka przyrodniczo-leśna w Jeziercach - prowadzi przez ciekawy krajobrazowo obszar Lasów Czerniejewskich otaczających śródleśne jeziorka, połączone rzeką Cybiną.
  • Ścieżka dydaktyczna im. Maksymiliana Jackowskiego we Wronczynie - Pierwszego Patrona Kółek Rolniczych - celem ścieżki jest propagowanie i ochrona dziedzictwa kulturalnego i przyrody wsi Wronczyn, związanej z rodziną Jackowskich.

Szlaki rowerowe:

  • Znakowana trasa rowerowa Jez. Malta - Antoninek - Gruszczyn - Uzarzewo - Biskupice - Promno - Pobiedziska - Węglewo - Moraczewo - Gniezno.

Nieznakowane trasy rowerowe:

  • Trasa "Rowerem na Szlaku Piastowskim": Szlak bierze swój początek w Poznaniu na ul. Warszawskiej (dzień pierwszy) a kończy się w Inowrocławiu (dzień siódmy ). Punkty etapowe wyznaczono w miejscowościach gdzie znajdują się czynne w okresie letnim schroniska młodzieżowe lub pola namiotowe, wyposażone w parkingi dla rowerów.
  • Trasa rowerowa: Poznań - Kobylnica - Wierzenica - Tuczno - Wronczyn - Jerzykowo - Biskupice - Uzarzewo - Gruszczyn - Swarzędz - Poznań.
  • Trasa rowerowa "Pętla na wschodzie" - Promno, okolice Jez. Góra, Tuczno, Milno, Gruszczyn, Wierzenica, Uzarzewo, Promno i liczy 38,9 km długości. Nazwa "Pętla na wschodzie" wynika z umiejscowienia szlaku na wschód od Poznania oraz od kształtu trasy w terenie, który przypomina pętlę.
  • Trasa rowerowa "Dookoła Jez. Kowalskiego" nazwa "Dookoła Jez. Kowalskiego" związana jest z akwenem, który trasa obiega. Szlak rowerowy zatacza pętlę rozpoczynając się i kończąc w tym samym miejscu. Proponowana trasa łączy: Biskupice, Jerzykowo, tamę na Zbiorniku Kowalskim, Kołatę i Biskupice.

Szlaki piesze

  • Szlak niebieski: na obszarze gminy Pobiedziska szlak niebieski liczy 19,0 km długości i stanowi fragment dłuższego szlaku Promno - Marzenin ( 58,9 km ). W granicach gminy punktem wyjściowym jest stacja PKP w Promnie, a końcowym - Jez. Baba w Lasach Czerniejewskich.
  • Szlak zielony: Szlak zielony łączący miasto Pobiedziska z Obornikami liczy w całości 82 km. Odcinek znajdujący się w granicach gminy wynosi 25 km i jest najdłuższym szlakiem pieszym na tym obszarze.
  • Szlak żółty: Szlak żółty, którego odcinek wiedzie przez obszar gminy Pobiedziska to część dłuższej trasy z Wierzyc do Czerniejewa. Na terenie gminy opisywana trasa piesza rozpoczyna się tuż za wsią Wierzyce (700 m od wsi), kończy się zaś nad Jez. Baba, w miejscu skrzyżowania dwóch szlaków pieszych: żółtego i niebieskiego.

Zagrożenia:

Teren ostoi położony niedaleko Poznania i w bezpośrednim sąsiedztwie Pobiedzisk jest wykorzystywany rekreacyjnie, głównie jako miejsce turystyki weekendowej. Na obrzeżu ostoi usytuowane są osiedla letniskowe. W wyniku presji rekreacyjnej obserwuje się stałe ubożenie flory w rezerwacie Dębiniec, a fauna płoszona jest przez hałas (quady i motory). Do podstawowych zagrożeń siedlisk jeziornych należy zaliczyć eutrofizację i organiczne zanieczyszczenia wód powodujące w pierwszej kolejności eliminację gatunków dużych ramienic i ich zbiorowisk, a następnie zanurzonych roślin naczyniowych i ich zbiorowisk, szczególnie rzadkich i wykazujących optimum występowania w wodach o niskiej trofii. Prowadzi to do dominacji szuwaru i jednogatunkowych zbiorowisk roślin preferujących siedliska żyzne. Istotnym czynnikiem degradacji jezior i siedlisk zajmowanych przez roślinność wodną jest presja związana z rekreacją i nadmiernym wykorzystaniem kąpielisk (Jez. Dębiniec). Roślinność szuwarowa zagrożona jest głównie mechanicznym usuwaniem na skutek tworzenia dzikich plaż i kładek. W ten sposób strefa ochronna, barierowa, w postaci zwartego szuwaru zostaje przerwana, co intensyfikuje spływy ze zlewni. Na ustąpienie wielu rzadkich elementów flory wpłynęło także zaniechanie użytkowania i wtórna sukcesja roślinności leśnej.

Na siedliska lasów liściastych - grądów i dąbrów wprowadzane były monokultury sosnowe, a także innych gatunków, obcych geograficznie np. daglezja zielona, żywotnik zachodni, orzesznik pięciolistkowy. W ostatnim czasie notuje się także wkraczanie gatunków inwazyjnych - czeremchy amerykańskiej i niecierpka drobnokwiatowego.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Park Krajobrazowy Promno - rezerwat leśny
• Jezioro Dębiniec - rezerwat leśny
• Jezioro Drążynek - rezerwat leśny
• Las liściasty w Promnie - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis) *
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian czarny - ptak
• żuraw - ptak
• bóbr europejski - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• zatoczek łamliwy - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu 28 Czerwca 1956 r. 223/229, 61-485 Poznań tel. (61) 831 11 77, fax (61) 831 11 99 e-mail: sekretariat.poznan@rdos.gov.pl, http://poznan.rdos.gov.pl/

Jednostki administracyjne:

• Pobiedziska (poznański, woj. wielkopolskie)