Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Brodnicka

Kod obszaru:

PLH040036

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

4176,9 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar w jednej trzeciej pokrywają jeziora i nieliczne rzeki, w jednej trzeciej lasy iglaste. Pozostała część to głównie lasy mieszane, siedliska rolnicze, w mniejszym stopniu lasy liściaste.

Ostoja Brodnicka obejmuje silnie zróżnicowane tereny krajobrazu młodoglacjalnego z licznymi jeziorami i torfowiskami oraz nielicznymi rzekami. Wykształciły się tutaj rozmaite formy rzeźby - pagórkowata lub pofalowana wysoczyzna morenowa, płaskie lub faliste powierzchnie sandru, wzgórza kemowe, wcięte w powierzchnie sandru rynny subglacjalne, obniżenia wytopiskowe, itp. Teren w znacznym stopniu jest pokryty lasami.

Jeziora cechują się z reguły czystą wodą, powierzchnią powyżej 100 ha i znaczną głębokością, nawet do ok. 40 m. Dominują akweny eutroficzne, spotyka się jeziora mezotroficzne i dystroficzne. Znajdują się tu różnego typu torfowiska - wysokie, przejściowe, nakredowe oraz mechowiska. Często torfowiska rozwijają się wokół dystroficznych jezior, a otoczone są przez bagienne lasy - bory bagienne i brzeziny bagienne. Na żyznym podłożu występują płaty łęgów jesionowo-olszowych, rzadziej wiązowo-jesionowych. Częste są grądy i bory mieszane, spotyka się też fitocenozy buczyn. Rzadko występują łąki i pastwiska. W granicach ostoi niemal brak pól uprawnych i większych miejscowości. Częste są natomiast tereny zajęte przez obiekty turystyczne, w tym ośrodki wypoczynkowe, pola biwakowe i kąpieliska.

Ostoja leży głównie na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, a tylko częściowo – województwa warmińsko-mazurskiego. Składa się z pięciu części, przy czym największa, środkowa, obejmuje obszar rynny rzeki Skarlanki wraz z występującymi tam jeziorami. Części zachodnie to m.in. kompleks bagiennych lasów, głównie olsów brzozowych, w okolicach wsi Tomki, a także rynna jezior Mieliwo i Sosno. Dwie części wschodnie, najmniejsze, obejmują tereny rezerwatów - leśnego "Retno" i torfowiskowo-leśnego "Bagno Mostki". Ostatni z wymienionych obiektów jest miejscem udanej reintrodukcji aldrowandy pęcherzykowatej, pochodzących z jez. Mikaszówek, jednak poziom wody ostatnio uległ tam obniżeniu na skutek wykopania stawu na obrzeżach torfowiska.

Obszar Ostoi Brodnickiej jest ważny z punktu widzenia ochrony bioróżnorodności. Łącznie zidentyfikowano tu 17 typów siedlisk przyrodniczych. Są tu dobrze zachowane, o cechach naturalnych, ekosystemy wodne i bagienne, z licznymi i różnorodnymi zbiorowiskami roślinności wodnej, szuwarowej i torfowiskowej. Cenne są także niektóre fragmenty roślinności leśnej, m.in. bory i brzeziny bagienne, mniejsze znaczenie mają lasy bukowe, np. w rezerwacie "Mieliwo". Liczne i bogate są populacje rzadkich gatunków flory wodnej i torfowiskowej (4 gatunki z zał. II Dyrektywy Siedliskowej), w tym bardzo bogate stanowisko zastępcze aldrowandy pęcherzykowatej. Na uwagę zasługuje stanowisko obuwika na wyspie na jeziorze Wielkie Partęczyny. Nieco mniejsze znaczenie ma obszar dla ochrony fauny, choć znane są stanowiska 3 gatunków z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar położony w gminach Biskupiec i Kurzętnik.

Jeziora cechują się z reguły czystą wodą, powierzchnią powyżej 100 ha i znaczną głębokością, nawet do ok. 40 m. Nie brakuje obiektów turystycznych, w tym ośrodków wypoczynkowych, pól biwakowych i kąpielisk.

Gmina Biskupiec leży na pograniczu pojezierzy olsztyńskiego i mrągowskiego w południowej części historycznej Warmii, na ważnym szlaku turystycznym określanym często mianem szlaku Grzbietu Mrągowskiego. Krajobraz okolic Biskupca, podobnie jak i całej pojeziernej części regionu został ukształtowany głównie w wyniku działalności akumulacyjnej i erozyjnej ostatniego zlodowacenia..

Zabytki:

  • Kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Kościół farny w Biskupcu istniał już w czasie lokacji miasta w 1395 r. Pierwotnie była to świątynia halowa o wielkości obecnej nawy głównej.
  • Kościół pw. bł. Karoliny Kózkówny. Dawny kościół ewangelicki wybudowany w latach według projektu Friedricha Augusta Stülera w latach 1848-1846, wieża 1868-1872. Kościół wybudowano w formie neoromańskiej bazyliki emporowej. Odrestaurowany w latach 70. XX wieku, do 1991 użytkowany przez Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolnego. Obecnie użytkowany jest przez parafię katolicką.
  • Średniowieczny gotycki układ przestrzenny starego miasta.
  • Zespół kamieniczek przy ul. Floriańskiej, mur. XIX w.
  • Kamieniczki na ul. Pionierów i Mazurskie Przedmieście XIX/XX w.
  • Dawny ratusz z 1895 r.
  • Starostwo, 1908 r.(obecnie Urząd Miejski)
  • Kaflarnia, 1865 r. (obecnie restauracja)
  • Dawny szpital, 1887 r. (obecnie Gimnazjum Katolickie)
  • Wieża ciśnień, mur. 1912-1913.
  • Kapliczki i krzyże przydrożne z XIX i początku XX w.
  • Kapliczka przykościelna (kościół św. Jana) XVIII w.
  • Browar, 1885 r. (nieczynny)

Transport:

W Biskupcu krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

  • Droga krajowa nr 16 kierunek Grupa Dolna - Grudziądz - Iława - Ostróda - Olsztyn - Biskupiec - Mrągowo - Ełk - Augustów - Ogrodniki przejście graniczne Polska - Litwa
  • 57 kierunek Bartoszyce – Biskupiec – Szczytno – Pułtusk
  • 590 kierunek Reszel

Kurzętnik leży w bezpośrednim sąsiedztwie Nowego Miasta przy drodze łączącej miasto z Brodnicą. O przeszłości Kurzętnika i okolic świadczą liczne zabytki stanowiące atrakcje turystyczna min: kościół pod wezwaniem Marii Magdaleny z 1320r. i ruiny zamku Kapituły Chełmińskiej w Kurzętniku, kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela z 1826r. w Brzoziu Lubawskim, kościół pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła z 1780r. w Mikołajkach, Kościół pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy z 1945r. w Tereszewie.

Gmina Jabłonowo Pomorskie, to dobrze zurbanizowany obszar miasta zbudowanego wokół ważnego węzła kolejowego oraz tereny wiejskie, odznaczające się wysokim poziomem produkcji rolnej. W gminie warto zobaczyć zespół pałacowo – parkowy. Jest on niezwykle malowniczy dzięki zastosowaniu form gotyckich. Nieregularności neogotyckiego pałacu z wieżami i ozdobionego sterczącymi wieżyczkami w ścianach , w których osadzono prostokątne okna z załamanymi ku dołowi nadokiennikami stanowią te cechy architektury neogotyckiej , które znalazły uznanie w Prusach. W Nowej Wsi Szlacheckiej można obejrzeć zespół zabudowań dworskich ( Dwór murowany z cegły , barokowy , z przełomu XVI/XVII wieku. Studnia z przełomu XVI/XVII wieku. Oficyna z XVIII wieku. Park dworski.).

Niemal cała gmina Zbiczno leży na terenie Pojezierza Brodnickiego stanowiąc część "ZIELONYCH PŁUC POLSKI". W kilku miejscowościach, znajdujących się na terenie gminy, można podziwiać pałace i dwory m. in. Najmowie, Sumowie, Sumówku.

W gminie Brodnica znajdują się: szlak Strugi Brodnickiej, szlak Skarlanki, piesza ścieżka dydaktyczna „Bobrowiska”, rowerowa przyrodnicza ścieżka dydaktyczna do rezerwatu leśnego „Retno”, kajakowa ścieżka dydaktyczna do rezerwatu florystycznego „Bachotek”. Oprócz tego warto zwiedzić miasto Brodnica.

Zagrożenia:

  • presja turystyczna, w tym nielegalna zabudowa terenu i zanieczyszczanie wód,
  • antropogeniczne lub naturalne obniżanie się poziomu wody w niektórych kompleksach wodno-torfowiskowych
  • naturalne procesy sukcesji na torfowiskach
  • pinetyzacja i monotypizacja lasów

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Brodnicki Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Mieliwo - rezerwat leśny
• Stręszek - rezerwat leśny
• Okonek - rezerwat leśny
• Retno - rezerwat leśny
• Bachotek - rezerwat leśny
• Wyspa na jeziorze Wielkie Partęczyny - rezerwat leśny
• Bagno Mostki - rezerwat leśny
• Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Drwęcy - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis) *
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• różanka - ryba
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sierpowiec błyszczący
• aldrowanda pęcherzykowata
• obuwik pospolity
• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie, tel.: (89) 52-32-378, fax.: (89) 52-32-405, sekretariat.olsztyn@rdos.gov.pl, http://olsztyn.rdos.gov.pl
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, tel.: (52) 518-18-01, fax.: (52) 518-18-02, sekretariat@rdos-bydgoszcz.pl, http://bydgoszcz.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Warmińsko Mazurska Regionalna Organizacja Turystyczna, tel./fax.: (89) 535 35 65, (89) 535 35 66, http://mazury.travel/
  • Biuro Kujawsko-Pomorskiej Organizacji Turystycznej, tel./fax.: (52) 376 70 19, biuro@k-pot.pl
  • Portal informacji turystycznej Warmii i Mazur, http://www.mazury.travel

Jednostki administracyjne:

• Kurzętnik (nowomiejski, woj. warmińsko-mazurskie)
• Biskupiec (nowomiejski, woj. warmińsko-mazurskie)
• Zbiczno (brodnicki, woj. kujawsko-pomorskie)
• Jabłonowo Pomorskie (brodnicki, woj. kujawsko-pomorskie)
• Brodnica (brodnicki, woj. kujawsko-pomorskie)