Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Górnej Pilicy

Kod obszaru:

PLH260018

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

11195,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar położony jest w Krainie Świętokrzyskiej. Znajdują się tu duże, głównie naturalne kompleksy leśne (grąd, lasy mieszane świeże i wilgotne oraz łęgi i olsy w dolinach rzecznych). Pilica jest rzeka meandrującą z licznymi starorzeczami. Brzegi porośnięte są gęstymi zaroślami wierzbowymi, lasami i towarzyszącymi im podmokłymi łąkami. Lasy są o zróżnicowanym drzewostanie. Flora i fauna także charakteryzuje się dużą różnorodnością (szczególnie związana z siedliskami wilgotnymi). Liczne bagna i torfowiska zanikają na skutek sukcesji, prac melioracyjnych.

Ostoja obejmuje jeden z większych ciągów ekologicznych zlokalizowanych w naturalnych dolinach rzecznych w kraju. Występują tutaj zbiorowiska łąkowe, bardzo dobrze zachowane lasy łęgowe, bory bagienne, rzadziej bory chrobotkowe. Obszar ma też znaczenie dla ochrony starorzeczy. W ostoi zlokalizowane są liczne populacje gatunków roślin chronionych i ginących (ponad 60).

Dolina Górnej Pilicy jest także jedną z najistotniejszych ostoi fauny w Polsce środkowej. Jedne z najliczniejszych i najlepiej zachowanych populacji w tej części kraju to: bóbr europejski, traszka grzebieniasta, kumak nizinny, minóg ukraiński, koza, głowacz białopłetwy, trzepla zielona, czerwończyk fioletek i zatoczek łamliwy. Przy czym populacje trzepli zielonej, czerwończyka fioletka i zatoczka łamliwego należą do kluczowych w skali kraju.

Wśród rozlewisk Dolinie Pilicy występują liczne mikrosiedliska dogodne dla występowania poczwarówki jajowatej. Pilica i jej dopływy są dobrym siedliskiem dla występowania skójki gruboskorupowej. Istotne w skali regionu są populacje: pachnicy dębowej, piskorza, modraszka telejusa i modraszka nausitousa.

Potwierdzenia wymaga występowanie podawanych z terenu ostoi: kreślinka nizinnego i kozy złotawej (Boroń 2004).

Ostoja posiada bogaty zestaw gatunków owadów i innych organizmów wpisanych na czerwoną listę lub wymienianych w załącznikach do konwencji międzynarodowych. W "Dolinie Górnej Pilicy" licznie reprezentowane są przyrodniczo cenne gatunki ptaków.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Na teren obszaru prowadzą drogi krajowe numer 42 (na północ ostoi) oraz 46 i 78 (na południe). Istnieje także możliwość dojechania pociągiem do miejscowości Włoszczowa. Komunikacją autobusową możemy dostać się do Przedbórza, Włoszczowej, Koniecpola lub Szczekocina, a stamtąd lokalną komunikacja w interesujący nas obszar ostoi. W miejscowościach tych można także znaleźć różnorodne miejsca noclegowe oraz bogate zaplecze gastronomiczne. Na terenie niżej wymienionych gmin znajdują się także gospodarstwa agroturystyczne.

Na terenie ostoi znajdują się dobrze utrzymane i zadbane szlaki turystyczne zarówno do turystyki pieszej (Szlak rekreacyjny rzeki Pilicy), jak i rowerowej lub konnej. W okolicy występują również wodne szlaki kajakowe (Pilicy) o zróżnicowanym stopniu trudności. Istnieje też możliwość wypożyczenia sprzętu.

W okolicznych miastach i miejscowościach warto poświęcić trochę uwagi zabytkom m.in. w Szczekocinie XVIII wieczny zespół pałacowy, w Przedbórzu układ urbanistyczny, pozostałość zamku z XIV wieku itd.

Zagrożenia:

Do podstawowych zagrożeń fauny na terenie ostoi należą:

  • niedostosowana do potrzeb ochrony gatunków gospodarka leśna i stawowa,
  • utrata siedlisk gatunków w wyniku zaorywania łąk i pastwisk,
  • zanikanie tradycyjnego użytkowania łąk i pastwisk,
  • niewłaściwie lokowane zalesienia i plantacji wierzby energetycznej,
  • zarastanie (sukcesja w kierunku zarośli i lasu) siedlisk półnaturalnych - muraw na piaskowych, łąk świeżych i wilgotnych, torfowisk przejściowych,
  • presja urbanizacyjna,
  • obniżanie poziomu wód,
  • miejscami niewłaściwa gospodarka leśna - nasadzenia niezgodne z typem siedliska,
  • chemizacja rolnictwa.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Włoszczowsko-Jędrzejowski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Przedborski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Ługi - rezerwat leśny
• Bagna i torfowiska U-103 - rezerwat leśny
• Bagna i torfowiska U-106 - rezerwat leśny
• Bagna i torfowiska U-93 - rezerwat leśny
• Dęby P-072 - rezerwat leśny
• Dęby P-368 - rezerwat leśny
• Grupa dębów P-724 - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto-Nanojuncetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• żuraw - ptak
• mopek - ssak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• minóg ukraiński - ryba
• nur czarnoszyi - ptak
• bąk - ptak
• ślepowron - ptak
• czapla modronosa - ptak
• czapla biała - ptak
• czapla purpurowa - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• trzmielojad - ptak
• kania czarna - ptak
• bielik - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• rybołów - ptak
• kropiatka - ptak
• zielonka - ptak
• derkacz - ptak
• batalion - ptak
• dubelt - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• lelek - ptak
• zimorodek - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• lerka - ptak
• podróżniczek - ptak
• jarzębatka - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• cietrzew (podgatunek kontynentalny) - ptak
• dzięcioł białoszyi - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• muchołówka mała - ptak
• świergotek polny - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• puszczyk uralski - ptak
• mewa mała - ptak
• łęczak - ptak
• szablodziób - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• orzeł przedni - ptak
• orzełek włochaty - ptak
• bielaczek - ptak
• bączek - ptak
• piskorz - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• koza - ryba
• koza złotawa - ryba
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• poczwarówka jajowata - bezkręgowiec
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• zatoczek łamliwy - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec
• kreślinek nizinny - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: sekretariat@kielce.uw.gov.pl, fax: (41) 34 35 343, tel.: (41) 34 35 340, WYDZIAŁ OCHRONY PRZYRODY I OBSZARÓW NATURA 2000, telefon: (41) 34 35 365
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Łodzi, http://lodz.rdos.gov.pl/, sekretariat tel. (42) 665 03 70
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie, http://krakow.rdos.gov.pl/, sekretariat tel. (12) 61 98 120, (12) 61 98 121

Informacja turystyczna:

 

Jednostki administracyjne:

• Przedbórz (radomszczański, woj. łódzkie)
• Wielgomłyny (radomszczański, woj. łódzkie)
• Kluczewsko (włoszczowski, woj. świętokrzyskie)
• Żytno (radomszczański, woj. łódzkie)
• Włoszczowa (włoszczowski, woj. świętokrzyskie)
• Krasocin (włoszczowski, woj. świętokrzyskie)
• Koniecpol (częstochowski, woj. śląskie)
• Secemin (włoszczowski, woj. świętokrzyskie)
• Szczekociny (zawierciański, woj. śląskie)
• Moskorzew (włoszczowski, woj. świętokrzyskie)
• Słupia (Jędrzejowska) (jędrzejowski, woj. świętokrzyskie)
• Lelów (częstochowski, woj. śląskie)