Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Czarnej Nidy

Kod obszaru:

PLH260016

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1191,5 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar położony jest w obrębie mezoregionu Pogórze Szydłowskie. Obejmuje rzekę Czarną Nidę od miejscowości Przymiarki do Kuby Młyny, wraz z jej terasą zalewową, zboczami oraz obszarami przyległymi z rozproszonymi stanowiskami muraw kserotermicznych i zbiorowisk leśnych. Występują tu skały osadowe z ery paleozoicznej i mezozoicznej przykryte przez młodsze osady z okresu miocenu. Na obszarze, gdzie występują wapienie, rozwinął się kras. W jego wschodniej części na podłożu struktur paleozoicznych zalegają osady morskie miocenu, miejscami zbocza doliny rzecznej budują skały węglanowe wieku kredowego. W gminie Morawica utworzono rezerwat z naturalnym stanowiskiem cisa "Radomice". Pod względem siedliskowym w obszarze przeważają tu bory sosnowe i bory mieszane, rzadziej występują fragmenty olsów, łęgów oraz grądów. W dnie doliny dominują pastwiska, ale zachowały się także fragmenty łąk ekstensywnie użytkowanych oraz trzęślicowych łąk o zmiennym uwilgotnieniu. Koryto rzeki zachowało w większości naturalny i silnie meandrujący charakter, z licznymi starorzeczami, zastoiskami, ujściami mniejszych dopływów (Morawka), rozlewiskami. Często występują także płaty łęgów i zarośli wierzbowych. Na wychodniach skał węglanowych porastają murawy i zarośla kserotermiczne. Na SW od wsi Brzeziny znajduje się kompleks rozproszonych wzgórz, m.in. Góra Hosa (289 m) i Góra Niedziańska pokrytych murawami kserotermicznymi ze znacznym udziałem jałowca. Do najcenniejszych należą murawy kserotermiczne, łąki o różnym stopniu wilgotności oraz starorzecza. Niezwykle cennym zbiorowiskiem leśnym oprócz łęgów jest rozległy fragment grądu wysokiego obejmującego także rez. Radomice chroniącego jedno z najliczniejszych na Wyżynie Małopolskiej stanowisk cisa, gatunku zamieszczonego w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin. Na różnego typu murawach kserotermicznych występuje wiele rzadkich i zagrożonych w skali kraju gatunków, np. Cerasus fruticosa, Medicago minima. Największe znaczenie w Ostoi posiadają bardzo dobrze wykształcone i bogate florystycznie starorzecza, zarośla nadrzeczne, fragmenty rzeki z włosiennicznikami oraz rozległe płaty zbiorowisk łąkowych. Wśród zbiorowisk leśnych na uwagę i ochronę zasługują łęgi oraz fragmenty grądów z wieloma cennymi w skali kraju gatunkami. Znajdujące się w dolinie rzecznej siedliska łąkowe zamieszkują trzy gatunki motyli dziennych z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Ze względu na wielkość populacji i dobry stan zachowania siedlisk obszar jest ważnym miejscem dla zachowania przede wszystkim modraszka telejusa i czerwończyka fioletka. Trzepla zielona licznie zasiedla koryto rzeczne, w dużym stopniu naturalne, zapewniające odpowiednie siedliska także minogowi ukraińskiemu, dwóm naturowym i czterem innym chronionym gatunkom ryb oraz dobrze zachowanej populacji skójki gruboskorupowej, bobra i wydry. Liczne starorzecza i torfianki zasiedlają kumaki i traszki grzebieniaste. Należy podkreślić, że Dolina Czarnej Nidy stanowi ważny korytarz ekologiczny o randze krajowej. Ostoja posiada także znaczne walory krajobrazowe.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar znajduje się bardzo blisko miasta Kielce. Miejscowości graniczące z obszarem to Ostrów, Morawica i Wolica. Najlepiej dojechać do Kielc (pociągiem lub autobusem), a następnie autobusem linii lokalnych do jednej z powyżej wymienionych miejscowości. Dla zmotoryzowanych droga numer 73 w kierunku południowym od Kielc do Morawicy lub drogą numer 7 do Wolicy. Bardzo dobra baza noclegowa z ogromnym zapleczem gastronomicznym znajduje się w Kielcach. Bliżej ostoi można znaleźć nocleg w gospodarstwach agroturystycznych lub prywatnych pensjonatach.

W gminie Morawica znajduje się Ośrodek tradycji Garncarstwa – miejscowość Chałupki. Zabytki to: ruiny kaplicy neogotyckiej wybudowanej ok. 1840 r. oraz młyn wodny i spichlerz z 1905 r.

Zagrożenia:

  • Naturalna sukcesja roślinności krzewiastej i drzewiastej;
  • Eutrofizacja wód;
  • Uprawianie sportów na pojazdach zmotoryzowanych;
  • Zanieczyszczenie związane z bliskim sąsiedztwem zabudowań miejskich i dróg;
  • Roboty melioracyjne i regulowanie koryta rzecznego, zasypywanie starorzeczy, usuwanie zadrzewień nadrzecznych;
  • Zalesianie;
  • Składowiska gruzu i ziemi;
  • Zrzutu z oczyszczalni w Morawicy oraz domów położonych blisko koryta.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Podkielecki Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Chmielnicko-Szydłowski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Radomice - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• żuraw - ptak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• czapla biała - ptak
• trzmielojad - ptak
• kania ruda - ptak
• bielik - ptak
• rybołów - ptak
• kobczyk - ptak
• kropiatka - ptak
• derkacz - ptak
• batalion - ptak
• dubelt - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• lerka - ptak
• jarzębatka - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• minóg ukraiński - ryba
• koza - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• zatoczek łamliwy - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego http://rot.swietokrzyskie.travel/
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach,http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: sekretariat@kielce.uw.gov.pl, fax: (41) 34 35 343, tel.: (41) 34 35 340, WYDZIAŁ OCHRONY PRZYRODY I OBSZARÓW NATURA 2000 telefon: (041) 34 35 365
  • Urząd Gminy w Morawicy tel. 41 311-46-91
  • Oddział świętokrzyski PTTK w Kielcach, tel. (041) 344 77 43, e-mail: biuro@pttkkielce.pl

Jednostki administracyjne:

• Chęciny (kielecki, woj. świętokrzyskie)
• Morawica (kielecki, woj. świętokrzyskie)
• Sitkówka-Nowiny (kielecki, woj. świętokrzyskie)