Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Żyznów

Kod obszaru:

PLH260036

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

4480 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Ostoja Żyznów położona jest w obrębie mezoregionów Wyżyna Sandomierska, Góry Świętokrzyskie i Pogórze Szydłowskie. W części wschodniej geologicznym fundamentem obszaru jest przedłużenie Gór Świętokrzyskich, natomiast w kierunku wschodnim na skały paleozoiczne są nałożone osady morskie transgresji mioceńskiej. W większości obszar pokrywa znacznej grubości pokrywa lessowa, co sprawia, że powierzchnia terenu jest dosyć płaska, rozcięta przez dopływ Wisły - Koprzywiankę wraz z dopływami. Koprzywianka, lewostronny dopływ Wisły jest to najdłuższa rzeka płynąca przez Wyżynę Sandomierska, a jednocześnie mająca największe dorzecze. Największym dopływem Koprzywianki na obszarze jest rzeka Kacanka. Utworzono na niej rozległy zbiornik wodny w Szymanowicach k. Klimontowa. Występujące tu gleby to głównie brunatnoziemy, rzadziej czarnoziemy, przez co teren jest intensywnie użytkowany rolniczo. Charakterystyczny dla obszaru krajobraz to stosunkowo płaska wyżyna lessowa, wyniesiona na wysokość 220-290 m n.p.m., z bardzo gęstą siecią dolin i wąwozów lessowych, parowów oraz wzgórz o stromych ścianach stanowiących dopełnienie doliny Koprzywianki i Kacanki, będących dominującą częścią krajobrazu. W dolinie rzeki Koprzywianki oraz jej dopływów znajdują się wychodnie starych skał z ery paleozoicznej, w tym z kambru dolnego. Rzeka miejscami meandruje stwarzając dogodne siedliska dla ekstensywnie użytkowanych łąk, rozlewisk, zastoisk oraz płatów łęgów. Rozleglejsze powierzchnie zajęte zwłaszcza przez zbiorowiska łąkowe o różnym stopniu wilgotności znajdują się w dolinie rzeki Kacanki. Zbocza dolin rzecznych, wąwozów lessowych, skarpy śródpolne pokrywają murawy kserotermiczne. Dominującymi zbiorowiskami leśnymi są bory sosnowe i mieszane, nierzadko jednak trafiają się różnego typu zbiorowiska grądowe, rozczłonkowane często głębokimi wąwozami i jarami, zwłaszcza na zboczach dolin rzecznych.

Ogółem stwierdzono tu występowanie 15 typów siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej, zajmujących łącznie ponad 40% obszaru. Największe znaczenie w Ostoi przedstawiają bardzo dobrze wykształcone i użytkowane ekstensywnie świeże łąki, fragmenty muraw kserotermicznych, zbiorowiska łęgowe oraz cenne różne typy grądów o wysokiej bioróżnorodności na poziomie gatunków roślin w skali regionu oraz kraju. Stwierdzono tu nagromadzenie gatunków chronionych, zagrożonych w tym dużą liczbą gatunków górskich. Na różnego typu murawach kserotermicznych występuje wiele rzadkich i zagrożonych w skali kraju gatunków, np. Cerasus fruticosa, Orthanta lutea.

Bogate łąki nawęglanowe nad rzeką Kacanką sprzyjają rozwojowi populacji poczwarówki zwężonej. W rzece Koprzywiance występuje skójka gruboskorupowa. Ostoja jest ważna dla zachowania licznej populacji Osmoderma eremita i Maculinea nausithous, ten ostatni gatunek znajduje się tutaj na granicy zasięgu. Bardzo licznie występuje Bombina bombina. Dolina Koprzywianki wraz z dopływami stanowi ważny korytarz ekologiczny o randze krajowej. Ostoja posiada także znaczne walory krajobrazowe.

Dane wprowadzono w 2011 roku.

Opis turystyczny:

Do Klimontowa prowadzi droga krajowa numer 9. Do Staszowa można dojechać pociągiem. Do obu tych miejscowości można także dostać się komunikacją PKS.

W miejscowościach tych znajduje się bogata baza noclegowa oraz zróżnicowane zaplecze gastronomiczne. Nocleg oferują także liczne gospodarstwa agroturystyczne.

Na terenie gminy Klimontów znajduje się szlak rowerowy, zalew w Szymanowicach Dolnych, gdzie w czystych wodach żyją raki. Można tu także łowić ryby za opłatą. Warto zwrócić także uwagę na liczne zabytki.

Zagrożenia:

  • Naturalna sukcesja roślinności krzewiastej i drzewiastej
  • Eutrofizacja
  • Prace melioracyjne
  • Intensywnie prowadzona gospodarka rolna
  • Erozja w lessach
  • Odkrywki i wyrobiska po wydobyciu piasku i żwiru co zmniejsza płaty roślinności kserotermicznej
  • Nieprawidłowa gospodarka leśna polegająca na usuwaniu drzew obumierających
  • Silna antropopresja na terenach o charakterze parkowym
  • Zmiana zagospodarowania terenów podmokłych lub zaprzestanie koszenia

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Jeleniowsko-Staszowski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• błotniak łąkowy - ptak
• derkacz - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• gąsiorek - ptak
• mopek - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• kumak nizinny - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: sekretariat@kielce.uw.gov.pl, fax: (41) 34 35 343, tel.: (41) 34 35 340, WYDZIAŁ OCHRONY PRZYRODY I OBSZARÓW NATURA 2000 telefon: (41) 34 35 365

Informacja turystyczna:

 

Jednostki administracyjne:

• Iwaniska (opatowski, woj. świętokrzyskie)
• Bogoria (staszowski, woj. świętokrzyskie)
• Klimontów (sandomierski, woj. świętokrzyskie)
• Staszów (staszowski, woj. świętokrzyskie)
• Osiek (staszowski, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska