Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Kampinoska Dolina Wisły

Kod obszaru:

PLH140029

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

20659,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje odcinek doliny Wisły pomiędzy Warszawą a Płockiem. Pod względem fizjograficznym położony jest w obrębie Kotliny Warszawskiej i częściowo w Kotlinie Płockiej. Wisła na tym odcinku płynie swoim naturalnym korytem o charakterze roztokowym z licznymi łachami i namuliskami. Koryto kształtowane jest dynamicznymi procesami erozyjno-akumulacyjnymi, warunkującymi powstawanie naturalnych fitocenoz leśnych i nieleśnych w swoistym układzie przestrzennym. W dolinie zachowały się liczne starorzecza tworzące charakterystyczna ciągi otoczone mozaiką zarośli wierzbowych, lasów łęgowych oraz ekstensywnie użytkowanych łąk i pastwisk. Północna krawędź doliny jest wyraźnie zarysowana i osiąga wysokość względną dochodzącą do ok. 35m. Od strony południowej rozciąga się szeroki taras zalewowy. Obszar obejmuje fragment naturalnej doliny dużej rzeki nizinnej o charakterze roztokowym wraz z charakterystycznym strefowym układem zbiorowisk roślinnych reprezentujących pełne spektrum wilgotnościowe i siedliskowe w obrębie obu tarasów.

Jednocześnie obszar jest fragmentem jednego z najważniejszych europejskich korytarzy ekologicznych. Charakterystycznym elementem tutejszego krajobrazu są lasy łęgowe. Bezpośrednio z korytem Wisły związane są ginące w skali Europy nadrzeczne łęgi wierzbowe i topolowe, których występowanie ograniczone jest do międzywala i starszych wysp. Największe i najcenniejsze fragmenty tych lasów znajdują się w okolicy Zakroczymia w rezerwacie "Zakole Zakroczymskie" oraz na dużych wyspach w rezerwacie "Ławice Kiełpińskie" położonym w gminie Łomianki i dzielnicy Warszawa - Białołęka. Pomiędzy Młodzieszynkiem a Dobrzykowem na odcinku około 40 km, tereny przyskarpowe wieńczące dolinę Wisły, porastają łęgi olszowo-jesionowe. Prezentują one różne fazy rozwojowe, od dojrzałych i reprezentatywnych płatów po stosunkowo młode fitocenozy z niedojrzałym drzewostanem, stanowiące początkową fazę regeneracyjną. Dopełnieniem krajobrazu leśnego tego obszaru są łęgi wiązowo-jesionowe oraz grądy subkontynentalne. Zajmują one bardzo niewielkie powierzchnie głównie w strefie przejściowej pomiędzy dnem doliny, a jej wysokimi, partiami krawędziowymi charakteryzującymi się mozaiką wąwozów erozyjnych i południową ekspozycją. Z działalnością dużej nieuregulowanej rzeki nizinnej nierozerwalnie związane są starorzecza, zwane wiśliskami. Największe i najcenniejsze zbiorniki to: Jeziorko Kiełpińskie będące jednocześnie rezerwatem przyrody, Jeziorko Secymińskie oraz starorzecza w okolicy Nowosiadła, Kępy Polskiej i Bód Borowickich. Z innych, typowych dla rzek siedlisk przyrodniczych godne podkreślenia są ziołorośla nadrzeczne oraz muliste zalewane brzegi. W obrębie doliny znaczący udział w krajobrazie mają łąki reprezentujące wszystkie wyższe jednostki syntaksonomiczne w obrębie klasy Molinio-Arrhenatheretea. Do najcenniejszych należą ekstensywnie użytkowane łąki rajgrasowe zróżnicowane pod względem wilgotności i żyzności podłoża na kilka podzespołów, łąki wiechlinowo-kostrzewowe oraz bardzo rzadkie w obrębie tarasu zalewowego zmiennowilgotne łąki trzęślicowe. Luźne piaski akumulacyjne naniesione przez rzekę w obrębie tarasy zalewowej, porastają ciepłolubne murawy napiaskowe. Różnorodność siedlisk warunkuje znaczne bogactwo gatunkowe zwierząt i roślin, w tym wielu chronionych i zagrożonych wymarciem. Na szczególną uwagę zasługuje ichtiofauna rzeki, która pomimo znacznego jej zanieczyszczenia jest bogata w gatunki. Przetrwała ona i utrzymuje się w stanie zdolnym do samoistnej regeneracji w przypadku zahamowania dalszego pogarszania się stanu siedlisk, w tym przypadku wód. W obrębie obszaru występuje jedna z najliczniejszych w Polsce populacji bolenia. Z korytem rzeki nierozerwalnie związane są stabilne i silne liczebnie populacje bobra oraz wydry. Starorzecza z kolei stanowią siedlisko życia dla kumaka nizinnego i traszki grzebieniastej.

Obszar pełni kluczową rolę dla ptaków zarówno w okresie lęgowym, jak i podczas sezonowych migracji. Znaczna część gatunków wymienionych jest w I Załączniku Dyrektywy Ptasiej.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar ten jest bardzo rozległy. Południowa część obszaru znajduje się w granicach administracyjnych miasta stołecznego Warszawy. Część północna położona jest w granicach miasta Płock. Sąsiedztwo tych miast daje ogromną różnorodność i mnogość wyboru miejsc noclegowych i punktów gastronomicznych. Dojazd jest także dogodny z dowolnych punktów Polski. Istnieje też ogromna sieć połączeń autobusowych między Płockiem a Warszawą. Dla miłośników natury wzdłuż całego obszaru umiejscowione są liczne gospodarstwa agroturystyczne, a także pola namiotowe, ośrodki wypoczynkowe.

Na terenie ostoi można uprawiać turystykę piesza, rowerową, konną. Warto także odwiedzić Kampinoski Park Narodowy. Do dyspozycji turystów jest około 360 km znakowanych pieszych szlaków turystycznych. Szlaki uwzględniają pasowy układ Puszczy Kampinoskiej. Równoleżnikowo prowadzone są tzw. szlaki główne np. czerwony prowadzący od Dziekanowa Leśnego do Brochowa i łączący najbardziej atrakcyjne miejsca Parku, ukazując wszystkie typy i rodzaje krajobrazu. Na północnym i południowym pasie wydmowym przebiega szlak niebieski i zielony. Trzy szlaki równoleżnikowe łączą przystanki autobusów miejskich na granicach Warszawy z trzema miejscowościami w zachodniej części rejonu, gdzie znajdują się wartościowe zabytki architektoniczne - w Brochowie, Kampinosie i Żelazowej Woli. Część szlaków w rejonie położonym najbliżej Warszawy spełnia rolę tras przechadzkowych np. czerwony z Wólki Węglowej do Izabelina. Na terenie KPN istnieje 14 obozowisk i 14 parkingów. Wyposażono je w podstawowe urządzenia turystyczne: deszczochrony, stoły, ławy. Na obozowisku w Opaleniu jest plac zabaw dla dzieci. Dozwolona jest również turystyka rowerowa.

Zagrożenia:

  • plan udrożnienia szlaku wodnego Wschód-Zachód, który ma być dostępny docelowo dla ciężkiego sprzętu pływającego o ładowności przekraczającej 1000 t. W praktyce oznacza to regulację i pogłębienie koryta oraz zabudowę hydrotechniczną rzeki,
  • usuwanie z międzywala drzew i krzewów w ramach ochrony przeciwpowodziowej,
  • zanieczyszczenie wody i wzrost jej trofii,
  • niegospodarne korzystanie z zasobów wodnych rzeki na potrzeby komunalne i przemysłowe Warszawy,
  • przekształcenia gospodarcze i ekonomiczne w sektorze rolniczym, powodujące stopniowy zanik tradycyjnej gospodarki łąkowo-pasterskiej, z jednej strony, zaprzestanie wypasu i wykaszania przyspiesza sukcesję wtórną. Z drugiej, wzrost roli dużych gospodarstw nastawionych na jeden rodzaj produkcji prowadzi do drastycznych przekształceń w środowisku przyrodniczym i powoduje spadek różnorodności biologicznej na wszystkich jej poziomach,
  • wzrastający niekontrolowany ruch turystyczny i szeroko pojętą, niezorganizowaną i spontaniczną rekreację,
  • śladowej ilość ścieżek dydaktycznych i turystycznych wraz z odpowiednią infrastrukturą,
  • natężenie kłusownictwa.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Nadwiślański Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Warszawski - rezerwat leśny
• Ławice Kiełpińskie - rezerwat leśny
• Zakole Zakroczymskie - rezerwat leśny
• Wikliny Wiślane - rezerwat leśny
• Wyspy Białobrzeskie - rezerwat leśny
• Ławice Troszyńskie - rezerwat leśny
• Wyspy Zakrzewskie - rezerwat leśny
• Puszcza Kampinoska - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bielik - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• derkacz - ptak
• mewa czarnogłowa - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• świergotek polny - ptak
• gąsiorek - ptak
• nocek duży - ssak
• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• boleń - ryba
• różanka - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• modraszek eroides - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie, Tel 22 556 56 00, e- mail: rdos.warszawa@rdos.gov.pl
  • Kampinoski Park Narodowy: ul. Tetmajera 38, 05-080 Izabelin, tel. (22) 722 60 01, 722 60 21, fax: (22) 722 65 60
  • PTTK Oddział Mazowsze, 00-589 Warszawa, ul. Litewska 11/13, tel.: (22) 629 39 47, 629 44 31, 629 08 41, fax: (22) 627 13 38, e-mail: mazowsze@pttk.com.pl
  • Lokalna Organizacja Turystyczna Trzech Rzek, 05-100 Nowy Dwór Mazowiecki, ul. Paderewskiego 3/B
  • Lokalna Organizacja Turystyczna Północnego Mazowsza, ul. Omulewska 24/6, 04-128 Warszawa, Tel: (022) 810-86-89, Fax: (022) 810-89-08, http://www.mazowszeturystyka.org.pl/
  • Mazowiecka Regionalna Organizacja Turystyki, ul. Ciołka 10a lok. 201, 221 (II piętro), 01-402 Warszawa, tel. 022 877 20 10, tel./fax 022 877 22 70, e-mail: biuro@mazowsze.mrot.pl

Jednostki administracyjne:

• Płock (Płock, woj. mazowieckie)
• Gąbin (płocki, woj. mazowieckie)
• Bodzanów (płocki, woj. mazowieckie)
• Słupno (płocki, woj. mazowieckie)
• Słubice (płocki, woj. mazowieckie)
• Mała Wieś (płocki, woj. mazowieckie)
• Iłów (sochaczewski, woj. mazowieckie)
• Wyszogród (płocki, woj. mazowieckie)
• Czerwińsk nad Wisłą (płoński, woj. mazowieckie)
• Brochów (sochaczewski, woj. mazowieckie)
• Leoncin (nowodworski (mazowieckie), woj. mazowieckie)
• Zakroczym (nowodworski (mazowieckie), woj. mazowieckie)
• Czosnów (nowodworski (mazowieckie), woj. mazowieckie)
• Nowy Dwór Mazowiecki (nowodworski (mazowieckie), woj. mazowieckie)
• Jabłonna (legionowski, woj. mazowieckie)
• Łomianki (warszawski zachodni, woj. mazowieckie)
• Warszawa - Miasto Stołeczne (warszawski, woj. mazowieckie)