Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Błędów k. Chełma Śląskiego

Kod obszaru:

PLH24_33

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

22,4 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez Rząd RP w 2009 r.

Opis przyrodniczy:

Ostoja obejmuje stare, będące w końcowym stadium zarastania, zapadlisko pogórnicze wraz z niezbędnym obrzeżem. W jej skład wchodzi częściowo zdegradowane torfowisko przejściowe, roślinność szuwarowa oraz otaczające je lasy bagienne. Przez środek zapadliska przebiega droga gruntowa, usypana ze skały płonnej, która przyczyniła się do degradacji i fragmentacji tego obszaru. Powierzchniowo, około połowy powierzchni obszaru zajmują lasy mieszane, niecałą połowę lasy iglaste, a pozostałe 3% powierzchni obszaru zajmują siedliska rolnicze.
Zapadlisko w Błędowie koło Chełma Śląskiego jest siedliskiem zalotki większej, gatunku z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Szczególną wartością przyrodniczą tego miejsca jest także obecność ważki - iglicy małej, która opisana jest w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt . Obecność tego gatunku na obszarze eksploatacji górniczej jest niezwykła. Poza tym bardzo rzadkim gatunkiem, na zapadlisku występują również inne ważki, żagnice: torfowa i torfowcowa. Te trzy gatunki znajdują się na czerwonej liście zwierząt zagrożonych i ginących w Polsce. W województwie śląskim są to gatunki rzadko stwierdzane, obecne tylko na kilku odizolowanych od siebie torfowiskach.
Oprócz bezkręgowców, na opisywanym obszarze stwierdzono także rzadkie i chronione gatunki roślin oraz siedliska przyrodnicze.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Do Chełma Śląskiego istnieje możliwość dojazdu pociągiem PKP, głównie połączenia są z Katowic i Oświęcimia.
Chełm Śląski leży w obrębie dwóch krain geograficznych: Wyżyny Śląskiej i Kotliny Oświęcimskiej. Położenie gminy w sąsiedztwie rzeki Przemszy, zbiornika wodnego Dziećkowice oraz wzgórza "Smutna Góra" stanowi o znacznym zróżnicowaniu krajobrazów oraz zbiorowisk roślinnych.
Okoliczne tereny doskonale nadają się do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej, stanowiąc bazę rekreacji i wypoczynku dla odwiedzających gminę. Godnym polecenia jest spacer na wzgórze Smutnej Góry, z którego roztacza się widok na panoramę doliny Przemszy, zbiornika wodnego oraz sąsiednie miejscowości. Warte odwiedzenia jest też cmentarzysko ofiar epidemii cholery, znajdującego się na zboczu góry.
Zabytki gminy Chełm Śląski:

  • Kościół parafialny p.w. Trójcy Przenajświętszej - datuje się od 1551 r., kiedy to zbudowano drewniany kościółek - dzisiejszą kaplicę Najświętszej Marii Panny. W 1577 r. dobudowano część główną ołtarza. W 1660 r. dokończono budowę pierwszej murowanej świątyni.
  • Cmentarz z XVI w. - na szczególną uwagę zasługuje grób Karola i Józefa Arko, zbudowany z białego marmuru w stylu klasycystycznym. Godnym polecenia jest również krzyż z 1848 r. w stylu ludowym, z piaskowca i cegły oraz wybudowana w ostatnim okresie w nowoczesnym stylu kaplica cmentarna. Charakterystyczną cechą cmentarza jest 15 kapliczek, które wybudował po 1901 r. Kapliczki służyły do godnego odprawiania różańca w pogodne dni.
  • Zespół podworski w Kopciowicach - Kompleks składa się z: dworku, spichlerza, obory, stodoły i resztek parku. Powstał w XIX wieku z wykorzystaniem wcześniejszych murów.
  • Krzyż przydrożny (Smutna Góra) - Usytuowany na Smutnej Górze, pochodzi z 1 połowy XIX w., przy dawnym cmentarzu cholerycznym. Rzeźba wykonana z kamienia w stylu ludowym.
  • Brama przejścia (Smutna Góra) - Dla upamiętnienia przełomu drugiego i trzeciego tysiąclecia mieszkańcy gminy wybudowali votum wdzięczności pod nazwą "Brama Przejścia". Zlokalizowana w najwyższym punkcie Chełmu Śląskiego (284 m n.p.m.),

Zagrożenia:

  • Rekultywacja terenów poprzemysłowych.
  • Zmiana stosunków hydrologicznych.
  • Wycinanie drzew w strefie ochronnej dla torfowiska.
  • Zanieczyszczanie obszaru przez ludzi penetrujących teren.
  • Wyrzucanie odpadów na teren zapadliska.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• zalotka większa - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach ul. Powstańców 41a, 40-024 Katowice tel. (32) 207 78 01, 207 78 80, fax (32) 207 78 84 e-mail: rdos-sekretariat@katowice.uw.gov.pl, http://katowice.rdos.gov.pl/

Jednostki administracyjne:

• Chełm Śląski (tyski, woj. śląskie)