Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Łąki w Jaworznie

Kod obszaru:

PLH24_28

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

392,9 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez Rząd RP w 2009 r.

Opis przyrodniczy:

W ponad trzech czwartych (77%) obszar pokrywają siedliska łąkowe i zaroślowe, 11% stanowią siedliska leśne, pozostałą część terenu pokrywają siedliska rolnicze, lasy mieszane i lasy iglaste oraz inne tereny (miasta, wsie, drogi, śmietniska, kopalnie, tereny przemysłowe).
Obszar obejmuje niezwykle cenne pod względem przyrodniczym zespoły roślinne, bogate florystycznie i faunistycznie. W granicach ostoi jest to kompleks średnio i dobrze zachowanych zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych, na większości powierzchni nieużytkowanych. Płaty częściowo zdegradowane wymagają renaturyzacji. Łąki są siedliskiem chronionych, zagrożonych i lokalnie rzadkich gatunków roślin naczyniowych. Rosną tu między innymi: mieczyk dachówkowaty, kosaciec syberyjski, goryczka wąskolistna, a spośród storczyków: gółka długoostrogowa, kruszczyk błotny, kukułka szerokolistna. Na jednej z powierzchni stwierdzono lipiennika loesela. Sporadycznie spotykana jest zerwa kulista.
Zmiennowilgotne łąki są miejscem bytowania dwóch gatunków modraszków Maculinea nausithous i Maculinea teleius. Poza tymi dwoma gatunkami, stwierdzono jeszcze 15 innych gatunków motyli.
Modraszek eumedon i przeplatka diamina to gatunki zamieszczone w Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce (kategoria VU). Na terenie ostoi stwierdzono pojedyncze osobniki obu gatunków.
Kolejnym gatunkiem występującym w obszarze jest dostojka ino. W granicach ostoi stosunkowo licznie występuje wietek gorczycznik. Na uwagę zasługuje również modraszek argiades. Modraszek argus i powszelatek brunatek, mimo iż dość rozpowszechnione w całej Polsce, są spotykane lokalnie i niezbyt często. Na terenie ostoi stwierdzono również pojedyncze osobniki modraszek dafnid i powszelatek chabrowiec. Oba gatunki związane są z siedliskami kserotermicznymi.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Jaworzno jest miastem na prawach powiatu położonym jest we wschodniej części województwa śląskiego, na pograniczu regionów Górnego Śląska i Małopolski. Istnieje możliwość dojechania pociągiem PKP do Jaworzna. Jaworzno rozwinęło się na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych: drogowych i kolejowych. Przez miasto przebiegają: droga krajowa nr 1 Gdańsk - Cieszyn, nr 79 Warszawa - Bytom, nr 4 łącząca granice państwa (wschód - zachód) Jędrychowice - Korcza, której odcinek Katowice - Kraków jest płatną autostradą A4. Stacja Jaworzno - Szczakowa jest jednym z największych w Polsce węzłów kolejowych i ważnym punktem przeładunku towarów. Położenie miasta w pobliżu autostrady A-4 spowodowało bardzo dobre połączenie z międzynarodowym portem lotniczym w Krakowie - Balicach, a poprzez bliskość drogi krajowej nr 79 z międzynarodowym portem lotniczym Katowice - Pyrzowice.

Turystyka krajoznawcza
Do najbardziej interesujących pamiątek przeszłości w Jaworznie należy zaliczyć:

  • Budynek dawnej rzeźni z końca XVIII w. w Ciężkowicach (zabytek techniki)
  • Kolegiata Św. Wojciecha i Katarzyny z XVI w.
  • Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniu z XVII w.
  • Studnia w Jeleniu z XVII w.
  • Cmentarz pechnicki z XVIII w.
  • Kapliczki z XIX w.
  • Zespół willowo-parkowy przy ul. Grunwaldzkiej z XIX w.
  • Budynek przy ul. Mickiewicza 2 - Miejskie Centrum Kultury i Sportu (dawna siedziba Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół") z XIX w.
  • Cmentarz Żydowski przy Al. Piłsudskiego z XIX w.
  • Zabudowa dawnej Huty Szkła Jaworzno - Dąbrowa Narodowa z XX w.
  • Zabytkowe kapliczki, kościoły i cmentarze

W mieście i jego najbliższej okolicy zachowało się ok. 40 przydrożnych kapliczek pochodzących przeważnie z ubiegłego stulecia. Jaworznianie wznosili je w podzięce za szczęśliwy powrót z wojny czy powstania lub ucieczkę z niewoli. Wewnątrz umieszczano najczęściej figury Matki Boskiej i Świętych: Franciszka, Jana Nepomucena, Jana Kantego.
Wśród zabytkowych kościołów i cmentarzy należy wymienić:

  • Kościół św. Elżbiety Węgierskiej w Szczakowej, powstawał w latach 1890-1903 na podstawie dekretu doktora praw hr. Ponińskiego za zgodą cesarza Franciszka Józefa.
  • Kościółek na Górze Piachu. Zbudowany w 1815 roku.
  • Kościół parafialny w Ciężkowicach. Budowę kościoła rozpoczęto w 1933 roku, a ukończono w 1978 roku. Usytuowany jest na wzniesieniu, gdzie w XV wieku znajdowała się stara osada.
  • Kościółek w Dębie. Często nazywany jest przez mieszkańców kapliczką Batorego. Kościółek został spalony przez Szwedów w 1656 roku. Został odbudowany i rozbudowany w 1920 roku.
  • Krzyż "Stojałowczyków" na Równej Górze. Przy tym krzyżu, który dobrze widać od strony Rogatki, wielokrotnie organizował swe wiece górnicze ksiądz Stanisław Stojałowski. Krzyż postawili górnicy w 1921 r. na cześć ks. S. Stojałowskiego.
  • Murowany krzyż braci Pytlów na Równej Górce. Postawiony został w 1922 roku przez górników jako krzyż dziękczynny dla braci: Jana i Ludwika Pytlów, którzy zginęli w kopalni.
  • Parafialny cmentarz z 1920 roku w Byczynie Powstał w 1920 roku w dzielnicy "Nad Potokiem".
  • Cmentarz parafialny w Ciężkowicach.
  • Cmentarz parafialny w Szczakowej. Cmentarz pochodzi z 1790 r.
  • Cmentarz pechnicki Cmentarz powstał w 1830r. i od tej pory chowano tam zmarłych Jaworznian. Przed bramą wejściową, na małym przycmentarnym placyku, pochowanych jest 147 radzieckich żołnierzy, którzy polegli w dniach od 17 do 25 stycznia 1945 roku podczas wyzwalania Jaworzna. Na cmentarzu znajduje się wiele zabytkowych figur nagrobnych.

Zagrożenia:

Zagrożenia dla fauny motyli:

  • gospodarka rolna i leśna, a zwłaszcza intensywne metody uprawy oraz powszechne stosowanie insektycydów,
  • postępująca urbanizacja i rozwój infrastruktury komunikacyjnej,
  • zmiana stosunków wodnych,
  • zubożenie składu gatunkowego i fragmentacja zbiorowisk roślinnych,
  • niekorzystne kierunki przebiegu sukcesji roślinności.

Najważniejsze obecnie zagrożenia dla ostoi, to:

  • niewłaściwe użytkowanie łąk oraz zaniechanie użytkowania,
  • melioracje łąk (zmiana stosunków wodnych),
  • postępująca urbanizacja,
  • sukcesja roślinności.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• modraszek nausitous - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach ul. Powstańców 41a, 40-024 Katowice tel. (32) 207 78 01, 207 78 80, fax (32) 207 78 84 e-mail: rdos-sekretariat@katowice.uw.gov.pl, http://katowice.rdos.gov.pl/

Jednostki administracyjne:

• Jaworzno (Jaworzno, woj. śląskie)