Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Las Fazaniec

Kod obszaru:

PLH24_23

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

64,6 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez Rząd RP w 2009 r.

Opis przyrodniczy:

Ostoja obejmuje najlepiej zachowane siedliska o znaczeniu europejskim w wyspie leśnej, położonej na północny- wschód od Toszka W lesie tym zachowały się także stare drzewostany dębowe, grabowe i bukowe, w których drzewa osiągają wiek ponad 210 lat. Na terenie ostoi znajduje się kilka niewielkich głazów narzutowych pochodzenia skandynawskiego. Praktycznie całość terenu pokryta jest lasami liściastymi.
Na terenie lasu została wyznaczona ścieżka dydaktyczna, która jest utrzymywana przez uczniów Gimnazjum w Toszku.
Las Fazaniec to wyróżniający się w rolniczym krajobrazie tej części Wyżyny Śląskiej starodrzew liściasty. Największą powierzchnię zajmuje tu grąd Tilio cordatae-Carpinetum betuli, którego wykształcenie florystyczne zostało ocenione jako optymalne. Stwierdzono tu około 200 gatunków roślin naczyniowych. Na uwagę zasługują pojedyncze dęby, które przekraczają wiek ponad 210 lat oraz ponad 100-letnie graby i buki. Część drzewostanów jest pochodzenia wtórnego (nasadzenia sosny i świerka); wymagają one przebudowy. Także część siedlisk łęgowych została zdegradowana melioracjami leśnymi.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Do miasta Toszek można dojechać pociągiem PKP, a także autobusem PKS z Gliwic.
Gmina Toszek jest położona w zachodniej części województwa śląskiego w obrębie rolniczego zaplecza Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego w połowie drogi z Bytomia do Strzelec Opolskich. Przez teren miasta i gminy przebiegają drogi relacji:

  • Gliwice - Pyskowice - Poznań (droga wojewódzka nr 901)
  • Wielowieś - Toszek - Kędzierzyn Koźle (droga wojewódzka nr 907)
  • Górnośląski Okręg Przemysłowy - Pyskowice - Opole (droga krajowa nr 94)

Odległość od Gliwic do centrum miasta wynosi 26 km. Toszek jest korzystnie ulokowany względem autostrady A4. Odległość do wjazdu na autostradę zlokalizowanego 16 km od Gliwic wynosi 11km i odbywa się drogami nr 907 i 424

Turystyka krajoznawcza gminy Toszek
Toszek

  • Zamek - źródła pisane potwierdzają istnienie grodu toszeckiego dopiero w 1222 roku, obecnie przetrwała jedynie niewielka część zabudowań, ocalałe pomieszczenia doskonale nadają się na siedzibę dla Centrum Kultury ,,Zamek w Toszku''
  • Rynek wraz z całym układem urbanistycznym przylegających ulic jako pozostałość średniowiecznej struktury urbanistycznej jest objęty ochroną konserwatorską, prowadzi tędy jedyna droga na zamek, a teren placu ma duże różnice wysokości.

Boguszyce
Niewielka wieś, na południe od stacji PKP, wzmiankowana od 1679 roku.

  • Kapliczka św. Jana Nepomucena z 1932 r. przy drodze do Pawłowic

Ciochowice
Niewielka wieś, 3 km na południe od Toszka, wzmiankowana 1302 r. w dolinie Potoku Toszeckiego. Słabo widoczne ślady grodziska z XII-XIV w.

  • Kapliczka św. Jana Nepomucena z 1809 r., w szczycie przyczółek z sygnaturką
  • Neogotycki krzyż kamienny z 1901 roku, ul. Wiejska 1
  • Budynek mieszkalno-gospodarczy, pochodzący z 1870 roku, ul. Szkolna 2

Kotliszowice
Wieś położona wśród wzgórz, 4 km na północny-wschód od Toszka, wzmiankowana w 1256 r. W okolicy wzniesienia Pagórów Sarnowskich: na płd. Wapienna Góra (305 m npm), na wsch. Strzyżowa Góra (301 m npm).

  • Czworak z 1827 roku, nad wejściem tablica fundacyjna hr. L. von Gaschin.
  • Dwór z 1861 roku, dla H. Guradze, od północy czworoboczna wieża.
  • Park krajobrazowy, z końca XIX wieku o powierzchni 5 ha, ze stanowiskami jesionu wyniosłego o obwodzie pnia 405 cm.
  • Kaplica z 1935 roku, na planie prostokąta, zamknięta trójbocznie, od frontu czworoboczna wieża z hełmem piramidalnym.
  • Krzyż kamienny, 1910 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, na dawnym cmentarzu cholerycznym.
  • Krzyż kamienny, 1905 r., ul. Szkolna 5.
  • W pobliżu rozwidlenia dróg rośnie lipa szerokolistna o obwodzie pnia 330 cm.

Kotulin
Duża wieś, 11 km na zachód od Toszka, stacja kolejowa na linii Gliwice-Strzelce Opolskie-Opole, wzmiankowana 1257 r. (Kotulin Mały). Kotulin (Wielki) lokowany 1,5 km na północ, od zachodu kolonie Skały i Nakło, na wschód Szklarnia.

  • * Kościół parafialny pod wezwaniem św. Michała Archanioła, 1909-1911, na planie krzyża, za prezbiterium zakrystia, od zachodu czwoorboczna wieża z hełmem cebulastym z latarnią, nad nawą sygnaturka z latarnią i hełmem stożkowym, koliste, zewnętrzne klatki schodowe, na zrębach poprzedniej budowli z XVI w. Wewnątrz barokowe wyposażenie z poprzedniego kościoła, m.in. ołtarz główny z ok. 1660 r. * Krzyż kamienny z 1904 roku, we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej.
  • * Krzyż misyjny, kamienny z 1888 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej.
  • * Lipa drobnolistna (obwód pnia 310 cm), obok plebanii.
  • * Neogotycki pałac z 1873 roku, szczyty schodkowe, obecnie szkoła podstawowa
  • * Zaniedbany park krajobrazowy, powierzchni 6 ha, m.in. grupa dębów (obwód pni do 300 cm).
  • * Budynek gospodarczy z przełomu XVIII i XIX wieku * Kapliczka słupowa św. Urbana, XVIII/XIX w., kamienna, z półkolistą wnęką, ul. Dolna. * Krzyż kamienny z 1914 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Kolejowa.
  • * Przy szosie do Proboszczowic, nad strumieniem, dąb szypułkowy (obwód pnia 400 cm).

Ligota Toszecka
Wieś położona 6 km na zach. od Toszka, przystanek PKP, wzmiankowana 1305 r. Na zach. od wsi kolonia Laura.

  • Kaplica filialna pod wezwaniem św. Anny, 1720 r. fundacji hr. Fr. Kotulińskiego, nad nawą czworoboczna wieża z hełmem piramidalno-cebulastym z latarnią; ołtarz barokowy.
  • Krzyż kamienny, 1911 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej.
  • Kapliczka św. Jana Nepomucena, 1935 r., w szczycie promienisty krzyż, ul. Toszecka. słupowa z końca XVIII w., kamienna, czworoboczna, z przeszklonymi wnękami, przysiółek Laura.
  • Krzyż kamienny z 1910 roku na północ od wsi.
  • Głaz narzutowy, obwód pnia 495 cm, ul. Stawowa (droga do Zalesia).

Paczyna
Duża wieś, 7 km na południowy-wschód od Toszka, stacja kolejowa na linii Gliwice-Opole, wzmiankowna od 1256 roku. Majątek ziemski hr. Paczyńskich. Przy drodze do Toszka Kombinat Ogrodniczy, 1970-74, 29 ha pod szkłem.

  • Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina, 1931 r., jednonawowy, wieża czworoboczna, w górnej części ośmioboczna, z hełmem dzwonowym. Nad nawą wieżyczka sygnaturki.
  • Dzwonnica z 1679 r., drewniana, konstrukcji słupowej, z izbicą. Dach czterospadowy z wydatnymi okapami. Pobita gontem.
  • Dwór, z około 1820 roku, po bokach dwie oficyny. Obora z 1843 r., chlew - 1894 r.
  • Kapliczka z 1904 roku zamknięta trójbocznie, sygnaturka czworoboczna, murowana.
  • Krzyż kamienny, 1892 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Wiejska 21.
  • Krzyż kamienny, 1891 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Wiejska.
  • Krzyż cmentarny, kamienny, koniec XIX wieku
  • Pomnik ofiar wojen światowych, przed kościołem.

Paczynka
Niewielka wieś przy drodze Toszek-Pyskowice, 14 km na południowy-wschód od Toszka, wzmiankowana od 1256 roku. Na południe od wsi kolonia Mikoszowina z przełomu XVIII i XIX wieku, fryszerka i kuźnica.

  • Kapliczka z XVIII wieku, na planie kwadratu z półkolistym zamknięciem w północnej część wsi
  • Kapliczka św. Jana Nepomucena z końca XIX wieku, ośmioboczna sygnaturka z hełmem ostrosłupowym
  • Krzyże kamienne: 1901 r., neogotycki, ul. Wiejska 12, 1892 r., neogotycki, we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Wiejska 51, 1896 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Pyskowicka

Pawłowice
Niewielka wieś przy drodze do Kotulina, 2 km na zachód od Toszka, wzmiankowana około 1300 roku

  • Krzyż kamienny z 1909 roku we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Wiejska 4.

Pisarzowice
Mała wieś położona 3 km na płd.-wsch. od Toszka, wzmiankowana 1316 r. Na południe folwark Grabów.

  • Kaplica Matki Boskiej z około 1930 roku, neogotycka. Od frontu czworoboczna wieża z hełmem piramidalnym
  • Obok kaplicy krzyż kamienny z 1910 roku, we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej
  • Krzyż kamienny, koniec XIX wieku
  • Lipa szerokolistna, obwód pnia 340 cm, ul. Wiejska 42

Płużniczka
Wieś położona przy drodze do Strzelec Opolskich, 4 km na północny-zachód od Toszka, wzmiankowana od 1302 r. Na wschód folwark Grabina.

  • Kapliczka św. Jana Nepomucena z przełomu XVIII i XIX wieku, na planie kwadratu, ośmioboczna wiezyczka sygnaturki z hełmem ostrosłupowym
  • Krzyż kamienny, 1893 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Wiejska/ ul. Strzelecka
  • Budynek mieszkalny z 1887 roku murowany z kamienia (ul. Wiejska 19)
  • Stodoła folwarczna w Grabinie z 1870 roku z kamiennymi filarami, bez ścian
  • Głaz narzutowy, obwód 445 cm, przy drodze do Grabiny

Pniów
Duża wieś rycerska, 10 km na południowy-wschód od Toszka wzmiankowana w 1256 roku, 2 km na wschód kolonia Srocza Góra.

  • Ruiny barokowego, piętrowego pałacu Benedykta von Gröling z 1770 roku, przebududowanego w 1810 r.
  • Zdewastowny park krajobrazowy o powierzchni 1,5 ha.
  • Kościół parafialny pod wezwaniem św. Wacława, 1957 r., jednonawowy, wieża czworoboczna z hełmem piramidalnym
  • Na cmentarzu nagrobki z końca XIX wieku
  • Kaplica grobowa rodziny von Gröling, po 1770 r., na planie kwadratu, dach czterospadowy
  • Figura Dobrego Pasterza
  • Krzyż cmentarny, kamienny z 1884 r., na konsoli figurka Matki Boskiej Bolesnej
  • Kapliczka św. Jana Nepomucena, z pierwszej połowy XIX wieku u podnóża wzgórza cmentarnego
  • Krzyż kamienny, 1934 r., we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Pyskowicka
  • Budynek mieszkalny, ok. 1870, szczyty konstrukcji szkieletowej, ul. Wiejska 3
  • Pomnik ku czci poległych w czasie I wojny światowej z 1919 r., odbudowany w 1989 roku, obelisk ułożony z kamieni polnych, z tablicą inskrypcyjną.
  • Na dziedzińcu przedszkola 100-letni cyprysik groszkowy - odmiana puszysta.

Proboszczowice
Niewielka wieś w malowniczej okolicy, 15 km na zachód od Toszka, przy drodze do Rudzińca, wzmiankowana w 1310 r.

  • Kapliczka z 1908 roku, na planie kwadratu, w szczycie sygnaturka
  • Krzyż kamienny z 1921 roku, we wnęce figurka Matki Boskiej Bolesnej, ul. Nogawczycka
  • Drewniana chałupa z 1880 r., dach kryty słomą, ul. Wiejska 14
  • Dąb szypułkowy, obwód pnia 385 cm, boisko przy ul. Nogawczyckiej

Sarnów
Duża wieś, 3 km na północ od Toszka, wzmiankowana w 1256 roku

  • Kapliczka św. Jana Nepomucena datowana na początek XX wieku, na planie kwadratu, czworoboczna sygnaturka z hełmem piramidalnym
  • Krzyż kamienny z 1881 roku, ul. Wiejska 44
  • Krzyż kamienny z 1886 roku, ul. Wiejska 19
  • Zabudowania dworskie z 1892 roku: spichlerz i obora, murowana z kamienia
  • Budynek mieszkalno-gospodarczy z "wycugiem" z połowy XIX wieku, ul. Wiejska 17

Wilkowiczki
Wieś położona 4 km na wschód od Toszka, wzmiankowana dopiero w 1743 r. 2 km na północ dawna wieś Łączki, obecnie przysiółek.

  • Kapliczka św. Jana Nepomucena, 1907 r., czworoboczna wieżyczka sygnaturki. Obok krzyż kamienny, około 1910 r.
  • Pomniki przyrody: lipa drobnolistna, obwód 385 cm, ul. Polna 3, dąb szypułkowy obwód 360 cm, ul. Polna 2
  • 2 mogiły mieszkańców wsi zamordowanych przez Rosjan w 1945 r.
  • Krzyż kamienny z 1910 roku, neogotycki (Łączki)

Turystyka aktywna
Gmina Toszek z racji swego rolniczo-leśnego charakteru stanowi doskonałe miejsce uprawiania turystyki pieszej czy rowerowej. Bogactwo zabytków małej architektury oraz ruiny zamku w Toszku stanowią dodatkowe atrakcje obok walorów przyrodniczych.
Przez gminę przebiegają następujące szlaki turystyczne:

  • Szlak Powstańców Śląskich (niebieski): Bytom - Zbrosławice - Karchowice - PNIÓW - PISARZOWICE - TOSZEK - GRABINA - PŁUŻNICZKA - Dąbrówka - Strzelce Opolskie - Góra Św. Anny - Kędzierzyn - Kotlarnia - Gliwice.
  • Szlak Okrężny wokół Gliwic (żółte): Rudy - Łącza - Bycina - CIOCHOWICE - TOSZEK - ORACZE - WILKOWICZKI - Zacharzowice - PNIÓW - Pyskowice - Łabędy - Makoszowy - Chudów - Rudy.
  • Szlak Stulecia Turystyki (zielone): Rybnik - Nieborowice - Sierakowice - PISARZOWICE - LIGOTA TOSZECKA - Płużnica - Dąbrówka - Wielowieś.

Zagrożenia:

Potencjalnie:

  • Zmiana stosunków hydrologicznych.
  • Niewłaściwa gospodarka leśna.

Obserwowane:

  • Zanieczyszczanie obszaru przez ludzi penetrujących teren.
  • Wyrzucanie odpadów do lasu.
  • Zanieczyszczenia komunikacyjne (droga publiczna, linia kolejowa)

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach ul. Powstańców 41a, 40-024 Katowice tel. (32) 207 78 01, 207 78 80, fax (32) 207 78 84 e-mail: rdos-sekretariat@katowice.uw.gov.pl, http://katowice.rdos.gov.pl/

Jednostki administracyjne:

• Toszek (gliwicki, woj. śląskie)