Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Torfowisko pod Zieleńcem

Kod obszaru:

PLH020014

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

225,8 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Propozycje zmian:

W ramach Shadow List 2008 proponowano zwiększenie zasięgu obszaru do 706,0 ha.

Opis przyrodniczy:

Torfowisko wysokie leżące w szczytowej partii Gór Bystrzyckich, na wysokości ok. 750 m, powstało na nieprzepuszczalnym podłożu zbudowanym z piaskowców i margli. Ostoja, poza granicami rezerwatu, obejmuje cały hydrogeomorfologiczny system torfowisk znajdujący się na zboczu między garbami Kołodzieja oraz Czyżówki (typowe torfowisko wysokie, torfowisko przejściowe zarastające borem świerkowym oraz pozostałości torfowisk na stokach). Pokłady torfu osiągają od 3,5 do 9 m grubości. Obszar ma chronić torfowisko najgłębsze, najstarsze i najrozleglejsze wysokie w Sudetach z kompleksem siedlisk oraz relikty torfowisk towarzyszących głównej kopule poza głównym areałem występowania sudeckich torfowisk wysokich - w Sudetach Zachodnich. Jest to jedyne tak dobrze zachowane torfowisko wierzchowinowe w Sudetach, także zespoły fauny i flory towarzyszące tego typu siedliskom - tylko tu występuje przygiełka biała, tworząc charakterystyczne siedlisko.

Funkcjonowanie torfowisk zostało jednak zaburzone w XVIII i XIX w. z powodu wykopania rowów odwadniające i usypania 2 grobli. Zasilanie głównej części torfowiska następowało ze wschodu i to należy odtworzyć i utrzymać. Torfowisko ma zdolność regeneracji.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Bardzo interesujący teren - uroczysko przypomina miejscami krajobraz arktycznej tundry, a czasem syberyjską tajgę z niewielkimi jeziorkami torfowiskowymi. Zwiedzanie dozwolone jest jednak tylko wyznaczonym szlakiem turystycznym i ścieżką prowadzącą do wieży widokowej.

Dostępność komunikacyjna:

Do ostoi możemy dojechać z Dusznik Zdroju drogą krajową nr 8, następnie drogą nr 389. Do rezerwatu dojechać można z Dusznik Zdroju poprzez przełęcz Polskie Wrota, drogą krajową nr 8, następnie drogą nr 389 (Autostrada Sudecka). Po przejechaniu przez stację narciarską Zieleniec należy skręcić w lewo do Dusznik Zdroju. Po około 1 km zatrzymujemy się obok przystanku autobusowego. Tutaj znajduje się pierwsza tablica przedstawiająca lokalizację rezerwatu i ścieżki przyrodniczej. Do Dusznik można również dojechać autobusem lub pociągiem.

Baza noclegowa i gastronomiczna:

Każda z miejscowości regionu posiada bogatą bazę noclegową i gastronomiczną. Znajdziemy tu nocleg w hotelach, pensjonatach, ośrodkach wczasowych, sanatoriach oraz gospodarstwach agroturystycznych i schroniskach.

Turystyka:

Formy turystyki dostępne w okolicy: krajoznawcza, aktywna w tym: piesza górska, rowerowa, konna, wspinaczkowa, narciarska, agroturystyka, biznesowa, wypoczynek bierny.

Atrakcje turystyczne:

DUSZNIKI ZDRÓJ

Turystyka krajoznawcza: Muzeum Papiernictwa, Pijalnia Wód Mineralnych, Dworek im. Chopina, Kościół pw. Św. Piotra i Pawła, Park Zdrojowy z pomnikiem Chopina.

Turystyka aktywna: piesza górska, rowerowa, konna, narciarska, wspinaczkowa.

Szlaki piesze:

  • Duszniki Zdrój - Rezerwat "Torfowisko Pod Zieleńcem": Plac Warszawy (szlak niebieski) do Rozdroża pod Bieścem (3 godz. 5 min.), od Rozdroża szlak zielony do rezerwatu (45 min. Czas przejścia w jedną stronę: 3 godz. 50 min. Więcej informacji: www.lasy-wroclaw.pl
  • Duszniki Zdrój - Jamrozowa Polana - Kozia Hala - Zieleniec: Plac Warszawy (szlak czerwony) - Aleja Chopina - Park Zdrojowy - ul. Parkowa - Jamrozowa Polana (40 min.) - Kozia Hala (20 min.) - Zieleniec (2 godz. 5 min.)
  • Duszniki Zdrój - Szczeliniec Wielki: Plac Warszawy (szlak niebieski, 4 godz.) - Karłów (szlak żółty, 30 min.) - Szczeliniec Wielki
  • Duszniki Zdrój - Skalne Grzyby - Szczeliniec Wielki: Plac Warszawy (szlak żółty) - Szczeliniec Wielki
  • Duszniki Zdrój - Polanica Zdrój: Plac Warszawy (szlak niebieski lub żółty - 50 min.) - Schronisko "Pod Muflonem" (szlak czerwony - 3 godz.) - Polanica Zdrój
  • Duszniki Zdrój - Szczytna - Polanica Zdrój: Plac Warszawy (szlak żółty) - Polanica Zdrój
  • Duszniki Zdrój - Kudowa Zdrój: Plac Warszawy (szlak czerwony) - Kudowa Zdrój
  • Duszniki Zdrój - Wambierzyce: Plac Warszawy (szlak żółty - 3 godz. 30 min.) - Złotno - Batorów - Batorówek - Skalne Grzyby (szlak czerwony - 1 godz. 15 min.) - Studzienna - Wambierzyce

Szlaki rowerowe

Dla turystów preferujących turystykę rowerową Duszniki Zdrój jako "STREFA AKTYWNEJ TURYSTYKI" oferuje liczne trasy rowerowe, które przebiegają na terenie miasta, Zieleńca i Podgórza a wynoszą łącznie 150 km długości. Turyści mogą skorzystać z tras wytyczonych na terenie Dusznik Zdroju i okolic oraz z tras rowerowych nie znakowanych. Trasy zostały wyznaczone w sposób umożliwiający dotarcie rowerzyście do najciekawszych zakątków naszej Ziemi Kłodzkie. Dla turystów chcących podziwiać piękno przyrody i przemierzających trasy rowerowe czekają niezapomniane chwile spędzone wśród magicznych miejsc i atrakcji turystycznych, które można zwiedzić pokonując te trasy.

Trasy rowerowe prowadzą między innymi do:

  • Zieleńca (przez Wzgórze Rozalii, Ptasią Górę (gdzie znajduje się Schronisko „ Pod Muflonem") (niebieski szlak rowerowy) ( opcja nr 1).
  • Zieleńca (przez Wzgórze Rozalii, Ptasią Górę (gdzie znajduje się Schronisko „ Pod Muflonem", Torfowisko „Pod Zieleńcem") (niebieski szlak rowerowy) (opcja nr 2).
  • Międzynarodowa Trasa Rowerowa Góry Stołowe (przez Słoszów, Gołaczów , Dańczów) (niebieski szlak rowerowy).
  • Międzynarodowa Trasa Rowerowa „Ściany" (czerwony szlak rowerowy).
  • Gór Stołowych przez Łężyce (zielony szlak rowerowy) (opcja nr 1).
  • Gór Stołowych przez Łężyce (zielony szlak rowerowy) (opcja nr 2).
  • Zieleńca (przez Przełęcz Polskie Wrota) (niebieski szlak rowerowy) (trasa częściowo znakowana)
  • Podgórza (trasa częściowo znakowana) (pieszy szlak czerwony)( niebieska trasa rowerowa) (opcja nr 1).
  • Zieleńca (przez Podgórze, Graniczną, Małą Kopę ) ( trasa częściowo znakowana) (niebieski szlak rowerowy) (opcja nr 2).
  • Jamrozowa Polana ( trasa prowadzi przez ścieżki zdrowia) ( trasa rowerowa bez znaków) (opcja nr 3).
  • Podgórza (przez „stary przekaźnik", Jamrozową Polanę) ( trasa bez znaków) (opcja nr 4).
  • Parku Zdrojowego (dalej trasa prowadzi do Podgórza w/g opcji nr 1 lub 2) (trasa częściowo znakowana) (niebieski szlak rowerowy) (opcja nr 5).
  • Szczytnej (przez Chłopską Górę) ( trasa bez znaków) (opcja nr 6).
  • Szczytnej (przez Złotno) (niebieski szlak rowerowy) (opcja nr 7).

ZIELENIEC

Zieleniec został założony w 1719 roku jako kolonia na terenie królewszczyzny. Już na początku XIX w. był dużą wsią, znaną jako najwyżej położoną w Prusach. W okresie tym działały na terenie Zieleńca cztery młyny wodne, tartak, kamieniołom, wapiennik, kuźnica żelaza z wielkim piecem oraz szkoła katolicka. Pierwszą drewnianą świątynię wybudowano w 1762 r. Przetrwała ona aż 142 lata. Obecna w stylu neoromańskim została wzniesiona w 1902 r.

Od połowy XIX w. powoli zaczęli tu przybywać turyści i kuracjusze z Dusznik Zdroju. Ze słynnych osobistości, które odwiedziły Zieleniec warto wymienić Johna Quincy Adamsa, późniejszego prezydenta Stanów Zjednoczonych, wielkiego kompozytora - Fryderyka Chopin oraz Św. Edytę Stein. Wielkim propagatorem czynnego wypoczynku w Zieleńcu był Heinrich Rübartsch, który zbudował 16-metrową wieżę widokową na szczycie Orlicy (1084 m n.p.m.) i najprawdopodobniej pierwszy na Ziemi Kłodzkiej pozostawił ślady nart. Największy rozkwit Zieleńca przypada na XX w. Malowniczo położona wieś na stokach Šerlicha (1025 m n.p.m.) i Zielonego Garbu (1026 m n.p.m.) przyciągała przede wszystkim zwolenników sportów zimowych. W 1930 r. była już w Zieleńcu bogata baza noclegowa z gospodami. W latach 1931-1932 z przełęczy Polskie Wrota przeprowadzono nowoczesną drogę, co w dużym stopniu ułatwiło dojazd do wsi.

Obecnie Zieleniec jest jednym z najpopularniejszych w Sudetach ośrodków sportów zimowych. Znajduje się tu 20 wyciągów orczykowych i talerzykowych z dobrze przygotowanymi trasami narciarskim. Ponadto dla potrzeb początkujących narciarzy działają szkółki i serwisy narciarskie oraz wypożyczalnie sprzętu zimowego. W ostatnich latach coraz częściej zaglądają tu snowboardziści.

Turystyka krajoznawcza: W centrum znajduje się zabytkowy kościół św. Anny, schronisko PTTK "Orlica"

Turystyka aktywna: szlaki piesze - latem Zieleniec jest dobrą bazą wypadową w Góry Orlickie i pobliskie Góry Bystrzyckie, narciarstwo - największy ośrodek narciarski w Kotlinie Kłodzkiej - oferuje 28 wyciągów, snowpark oraz pełnowymiarową rynnę (halfpipe), turystyka rowerowa górska.

Zagrożenia:

Struktura i funkcjonowanie zachowanej głównej kopuły wysokotorfowiskowej i przylegających od południa fragmentów borów na torfie i torfowisk przejściowych zostały zaburzone w XVIII i XIX w., kiedy to wraz z próbami eksploatacji podzielono torfowisko na 3 części, kopiąc rowy odwadniające i budując 2 groble. Współcześnie obie części kopuły Topielisk na większości powierzchni są porośnięte zaroślami kosodrzewiny i sosny drzewokosej na torfie.

Natomiast prowadzenie w rejonie otaczającym torfowisko intensywnej gospodarki leśnej (model niemiecki) co najmniej od połowy XIX doprowadziło do zdegradowania torfowisk wyżej położonych "pięter" torfowisk w systemie hydrologicznym "Torfowiska pod Zieleńcem": torfowisk stokowych (które obejmowały wszystkie typy siedlisk: torfowiska przejściowe, wysokie i bory na torfie) oraz grzbietowych (torfowiska wysokie i bory na torfie). Ich odwodnienie i postępujące murszenie torfu oraz systemy działających rowów odwadniających zmniejszają retencję obszaru i powodują szybki spływ wód roztopowych i deszczowych w okresie wegetacyjnym w kluczowym dla głównego obiektu ochrony terenie: na stokach położonych od wschodniej strony rezerwatu, skąd pochodzi zasilanie obiektu głównego. Stąd konieczne jest podporządkowanie gospodarki leśnej na tym terenie zachowaniu dotąd istniejących torfowisk poza rezerwatem, oraz zahamowaniu degradacji i próbom regeneracji tych z zaburzonych obiektów, które są zdolne do regeneracji. Dotyczy to również remontów dróg leśnych.

Zagrożeniem jest także ewentualne wprowadzanie środków chemicznych w hodowli lasu, zwłaszcza w przypadku środków owadobójczych.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Torfowisko pod Zieleńcem - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• dzięcioł czarny - ptak
• bocian czarny - ptak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• sierpowiec błyszczący

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław, tel. (71) 340-68-07, fax. (71) 340-68-06, e-mail: sekretariat@rdos.wroclaw.pl, www.wroclaw.rdos.gov.pl

Dolnośląska Informacja Turystyczna, Sukiennice 12, 50-107 Wrocław, tel. (71) 342-01-85, fax (71) 342-28-98, e-mail: wroclaw-info@itwroclaw.pl, www.dot.org.pl

Jednostki administracyjne:

• Szczytna (kłodzki, woj. dolnośląskie)