Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Sporysz

Kod obszaru:

PLH220064

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

481,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Lasy iglaste stanowią prawie 60% powierzchni obszaru, natomiast lasy liściaste jedną czwartą, pozostałą część zajmują siedliska łąkowe i zaroślowe.
Obszar znajduje się na zachodnim skraju Borów Tucholskich, rozciągających się na olbrzymich polach sandrowych usypanych na przedpolu moren czołowych stadium pomorskiego w pobliżu miejscowości Sporysz. Charakterystyczne dla obszaru są liczne obniżenia terenu w dawnych wytopiskach polodowcowych wypełnione w chwili obecnej pokładami torfu. Charakterystyczną cechą obszaru jest bardzo niskie zaludnienie oraz duża odległość od aglomeracji miejskich.
W granicach obszaru występują dwa bardzo ciekawe torfowiska: przejściowe o bardzo dobrze zachowanym złożu torfowym bez jakichkolwiek śladów eksploatacji położone w zagłębieniu terenowym na miejscu zarośniętego jeziora oraz zdegradowane torfowisko wysokie, zdolne do regeneracji, poprzecinane licznymi regenerującymi potorfiami oraz głębokimi, częściowo zarastającymi rowami odwadniającymi. Obydwa obiekty dobrze zachowane, z typową florą i fauną . Pozostałą część obszaru porastają liczne świeże bory sosnowe poprzecinane mozaiką kontynentalnych borów bagiennych w licznych zagłębieniach.
W części zachodniej obszaru występuje kompleks typowych kwaśnych buczyn porastających brzegi rzeki Czernicy.
Na obszarze stwierdzono znaczną ilość rzadkich gatunków roślin i bezkręgowców, stopień zachowania istniejących torfowisk, części borów bagiennych, buczyn oraz dobrze uwodnione regenerujące potorfia na torfowisku wysokim nadają dużą rangę ostoi.

Dane zaktualizowano w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Preferowany dojazd pociągiem do Chojnic, a następnie autobusem lub transportem własnym do miejscowości na terenie gmin Rzeczenica.

Obszar znajduje się na terenie gminy Rzeczenica. Gmina ta położona jest w południowo – zachodniej części województwa pomorskiego i przynależą do powiatu człuchowskiego.
Ze względu na swoje położenie oraz bogatą historię gmina Rzeczenica jest miejscem szczególnie atrakcyjnym, zarówno z punktu widzenia atrakcji przyrodniczych, jak i pamiątek pozostawionych przez historię.
Na terenie gminy znajduje się także rozwinięta sieć rzek (Czernica i jej lewobrzeżne dopływy – Chechło, Biała i Gnilec oraz Stopica, która uchodzi do jeziora Szczytno) oraz powszechnie występujących bezimiennych cieków. Tereny gminy bezpośrednio graniczą z jeziorami: Szczytno, Krępsko oraz Bielsko, a na obszarze gminy położone są dwa kolejne jeziora: Orzechowo oraz Jezioro Olszanowskie. Jest to więc miejsce wprost wymarzone, zarówno dla amatorów sportów wodnych, jak i dla wędkarzy.

Turystyka krajoznawcza
Zabytki na terenie gminy:

  • Kościół pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu (Olszanowo) - jest to najstarszy zabytek znajdujący się na terenie Gminy Rzeczenica. Zbudowany został prawdopodobnie na początku XVII w.
  • Kościół pod wezwaniem św. Marcina Biskupa (Gwieździn)- zbudowany w 1754 roku. Tradycja głosi, że fundatorem tej świątyni był starosta człuchowski Michał Kazimierz Radziwiłł.
  • Kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca (Brzezie) - Świątynia ta została zbudowana w 1812 roku na miejscu kościoła, który spłonął w pożarze wsi.
  • Kościół pod wezwaniem św. Marcina (Pieniężnica) - Pieniężnicka świątynia została zbudowana w latach 1814 – 1817. Ten budowany w ”pruski mur” kościół posiada bardzo interesujące wyposażenie, które pochodzi z wcześniejszego, XVIII-wiecznego kościoła .
  • Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Mikołaja (Rzeczenica) - zbudowany w latach 1873 – 1876.
  • Kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego (Międzybórz) - neogotycka świątynia wybudowana została w 1897 roku. Pierwotnie był tu zbór ewangelicki.
  • XIX wieczny kompleks dworsko - parkowy w Gockowie – na pewno jeden z najciekawszych zabytków na terenie gminy.

Turystyka aktywna:

Przez obszar gminy prowadzą szlaki turystyczne piesze i rowerowe, a także wodny szlak Brdy.
Szlaki rowerowe to:

  • Trzmielewo – Jeziernik – Brzezie – Międzybórz,
  • Międzybórz – Dzików – Breńsk – Rzeczenica,
  • Rzeczenica – Grodzisko – Olszanowo – Garsk – Gwieździn – Rzewnica,
  • Rzewnica – Pakotulsko – Suszka – Sporysz,
  • Czarne – Międzybórz – Suszka,
  • Czarne – Przyrzecze – Grodzisko – Gwieździn,
  • Grodzisko – Rzeczenica – Pakotulsko – Koprzywnica – Gwieździn – Garsk - Krępsk

Przez obszar gminy przechodzą szlaki turystyki pieszej: czerwony z Przechlewa do Czarnego i zielony – Jeziernik – Biały Bór.

Gastronomia i noclegi:

  • Gościniec u Anny, Rzeczenica, tel. 889 555 311, e-mail: zolomagda@wp.pl
  • Hotel Koła Łowieckiego, Rzeczenica, tel. 059 83 24 653
  • Mała Gastronomia „RELAKS”, Gwieździn, tel. 501 059 942
  • Gospodarstwo Agroturystyczne, Rzeczenica, tel. 608 190 453,
  • Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy Komendy Chorągwi Łódzkiej w Białym Borze, Trzmielewo k/Białego Boru, tel. (042) 636 32 62 , e-mail: choragiew@lodzka.zhp.pl , www.lodzka.zhp.pl
  • Ośrodek Rekreacyjno-Wypoczynkowy Rzewnica, Rzewnica tel. 059 83 46 083, e-mail: szczepan@post.pl

Zagrożenia:

Głównym zagrożeniem dla obszaru jest znaczne przesuszenie ekosystemów spowodowane siecią czynnych, głębokich rowów odwadniających.
Na drugim miejscu należy wymienić gospodarkę leśną, choć jedynym śladem negatywnej działalności są drzewostany świerkowe występujące na siedliskach bagiennych.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Bocheńskie Błoto - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• żuraw - ptak
• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku, ul. Chmielna 54/57, 80-748 Gdańsk, tel.: (058) 68 36 800, fax: (058) 68 36 803, email: wsr@gdansk.uw.gov.pl, www.gdansk.rdos.gov.pl

Jednostki administracyjne:

• Rzeczenica (człuchowski, woj. pomorskie)