Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Czerwona Woda pod Babilonem

Kod obszaru:

PLH220056

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

821,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar w 70% zajmują lasy iglaste, jedną czwartą obszaru natomiast siedliska łąkowe i zaroślowe, pozostałą część wody śródlądowe (stojące i płynące).
W swojej zachodniej części ostoja obejmuje dwie, łączące się rynny polodowcowe. Rynna północna wypełniona jest torfami, na których wykształciły się bory i brzeziny bagienne, a część terenu została zajęta przez łąki. Rynna południowa zajęta jest przez ciąg jezior, wśród których znajduje się m. in. bardzo dobrze zachowane, lobeliowe Jezioro Kryształowe, z populacją elizmy wodnej.
W pobliżu szosy Chojnice-Bytów, znajdują się kolejne, cenne jeziora: Sporackie (lobeliowe, rezerwat przyrody), Bardze Małe (lobeliowe dystrofizujące się, rezerwat przyrody) i Bardze Duże (mezotroficzne ramienicowe).
Wschodnia część ostoi to dolina cieku Czerwona Struga, który na tym odcinku przebiera charakter rzeki włosienicznikowej. Nad strugą wykształciły się niewielkie, ale ładne płaty łęgów
Kompleks siedlisk przyrodniczych typowy dla rynien jeziornych oligotroficznego krajobrazu sandrowego. Trzy jeziora lobeliowe (dwa chronione jako rezerwaty, w trzecim stanowisko elismy wodnej); jeziora ramienicowe i eutroficzne. Wybitne skupienie cennych ekosystemów wodnych i bagiennych w krajobrazie Borów Tucholskich. Obszar jest ważny dla zachowania regionalnych zasobów borów bagiennych, tu wykształconych w nietypowej lokalizacji - w dolinie rzecznej. Bardzo liczna, jak na tak mały obszar, populacja bobra.
Są dane historyczne o występowaniu "w okolicach Babilonu" sasanki otwartej i sasanki wiosennej; wymaga to sprawdzenia w okresie wiosennym. Możliwe także występowanie większej liczby "naturowych" ważek, a także stanowiska zalotki większej.

Dane zaktualizowano w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Preferowany dojazd pociągiem do Chojnic, a nastepnie autobusem lub transportem własnym do miejscowości na terenie gmin Czułchów oraz Przechelewo.

Turystyka krajoznawcza:

Gmina Człuchów
W gminie występują następujące zabytki:

  • Barkowo - kościół p.w. św. Trójcy, murowany z pocz. XX w.; sześć budynków mieszkalnych z poł. XIX w. i z pocz. XX w.; młyn murowany z pocz. XX w.
  • Biskupnica – cmentarz ewangelicki z I poł. XIX w, kościół filialny p.w. Św. Krzyża, neoromański, z kostki granitowej, zbudowany w 1885 r.; budynek mieszkalny murowany z k. XIX w. z murowanym budynkiem gospodarczym z k. XIX w.; budynek mieszkalny o konstrukcji szachulcowej z II poł. XIX w. i murowana stodoła z k. XiX w.;
  • Brzeźno – cmentarz ewangelicki z I poł. XIX w; zespół budynków folwarcznych murowanych z pocz. XX w.;
  • Bukowo - zespół budynków folwarcznych murowanych z lat 1930;
  • Chrząstowo – dwa budynki mieszkalne drewniane z II poł. XIX w.; budynek mieszkalny murowany z II poł. XIX w.; budynek mieszkalny o konstrukcji szachulcowej z II poł. XIX w.;
  • Dębnica – kościół parafialny p.w. Św. Krzyża, murowany z 1894 r.; wieża drewniana z 1796r.; budynek mieszkalny murowany z poł. XIX w.; budynek mieszkalny murowany z pocz. XIX w.; 2 - budynki mieszkalne murowane z pocz. XX w.; budynek gospodarczy murowany z k. XIX w.; budynek mieszkalny drewniany z 1785 r. i z II poł. XIX w.;
  • Ględowo - kościół filialny p.w. Narodzenia NMP, murowany, wieża – XV w., nawa – XVIII w. wraz z cmentarzem przykościelnym, katolickim z XVIII w; 2 budynki mieszkalne murowane z pocz. XX w.; budynek mieszkalny drewniany: z I poł. XIX w. oraz trzy budynki z II poł. XIX w., kapliczka przydrożna murowana z 1862 r.;
  • Jaromierz - kuźnia murowana z końca XIX w., budynek mieszkalny murowany z 1910 r.;
  • Jęczniki Wlk. - budynek mieszkalny murowany z k. XIX w.; dawny dwór murowany z poł. XIX w.; zespół budynków folwarcznych murowanych z pocz. XX w.;
  • Kiełpin - kościół filialny p.w. Św. Andrzeja Apostoła, o konstrukcji szachulcowej, otynkowany, zbudowany w 1788 r., remontowany w 1830 r.; jednonawowy, z sześcioboczną wieżą frontową wraz z cmentarzem przykościelnym, ewangelickim katolickim z XVIII w.; budynek mieszkalny murowany z poł. XIX w.; pałac murowany z 1907 r.; zespół budynków folwarcznych murowanych z lat 1900-1938; zespół folwarczny murowanych z pocz. XX w.;
  • Krępsk - kościół filialny p.w. Wszystkich Świętych konstrukcji szachulcowej, oszalowany, zbudowany w latach 1737-41; jednonawowy z wtopioną wieżą frontową wraz z cmentarzem przykościelnym, katolickim z XVIII w.; szkoła murowana z 1907 r.; 2 budynki mieszkalne drewniane z II poł. XIX w.; budynek mieszkalny murowany z pocz. XX w.; budynek mieszkalny drew./mur/ z k. XIX w.; zespół budynków folwarcznych murowanych z k.XIX w.;
  • Nieżywięć – budynek szkoły, murowany z pocz. XX w.;
  • Polnica – kościół parafialny p.w. Św. Św. Trójcy konstrukcji szachulcowej z 1737 r. wraz z cmentarzem przykościelnym, katolickim z 1780 r.; budynek mieszkalny murowany z 1906 r.; budynek mieszkalny o konstrukcji szachulcowej z poł. XIX w.; kościół rzym.- kat. p.w. Św. Józefa, murowany z 1912 r.;

Gmina Przechelewo

Przechlewo, położone 17 km od miasta powiatowego Człuchów, jest ośrodkiem, w którym koncentruje się działalność bezpośrednio i pośrednio związana z rolnictwem, coraz bardziej wyspecjalizowane usługi związane z turystyką, a także usługi związane z edukacją, kulturą, ochroną zdrowia i leśnictwem. To tutaj skupia się zarówno życie społeczno – polityczne gminy, jak i gospodarcze.
Największym bogactwem naturalnym gminy są:

  • przebiegająca przez zachodnią część gminy rzeka Brda, należąca do najpiękniejszych szlaków kajakowych Polski,
  • 33 jeziora, najliczniej umiejscowione w środkowej o południowej części gminy, ale największe z nich znajdują się w części zachodniej, oraz zajmujące ponad 50 % powierzchni gminy lasy.
  • Niezaprzeczalne walory krajobrazowe i przyrodnicze oraz czyste środowisko, którego i tak bardzo dobry stan polepsza się z roku na rok, decydują o rolniczo – turystycznym charakterze gminy.

Zabytki gminy Przechelewo
Wsie gminy Przechlewo to w głównej mierze małe lub średnie ulicówki rozciągające się przy majątkach ziemskich lub odrębne wsie – majątki (np. Jemielno czy Płaszczyca). Wyjątek stanowi Przechlewo, duża wieś o charakterze małomiasteczkowym. Spośród zespołów pałacowo – lub dworsko – parkowych występujących przed wojną w ok. 15 miejscowościach obecnej gminy, do dziś zachowało się tylko pięć: w Dąbrowie Człuchowskiej, Jemielnie, Wandzinie oraz mocno przebudowane w Sapolnie i Pakotulsku.
W większości pozostałych wsi zachowały się jedynie parki. Dwory głównie z połowy XIX wieku zniknęły już po wojnie. Z zachowanych rezydencji na szczególna uwagę zasługuje późnobarokowy dwór w Jemielnie jako jedna z nielicznych na terenie województwa XVIII – wiecznych tego typu budowli, a także na osobę fundatora Piotra Tuchołki ( Jan Piotr Tichołka – od 1662 roku właściciel Jemielna.
Budownictwo sakralne jest reprezentowane przez niewiele obiektów. Najcenniejszy jest parafialny kościół pw. św. Anny w Przechlewie o konstrukcji szachulcowej, pochodzący z 1720 roku, rozbudowany w końcu XIX wieku o część murowaną.
Budownictwo ludowe na terenie gminy prezentują głównie budynki mieszkalne zarówno drewniane o konstrukcji sumikowo – łątkowej przeważnie oszalowane deskami (których jeszcze w 1971 roku , kiedy prowadzone były badania budownictwa ludowego przez zespół Politechniki Warszawskiej, była większość), jak i mieszane o konstrukcji szachulcowej również z szalunkiem z desek. Chałupy na planie prostokąta, dziś często o zmienionych układach wnętrz nakryte są jednym typem dachu, dachem dwuspadowym. Obiekty zagrodowe (chałupy i budynki gospodarcze) pochodzą głównie z XIX wieku, z pojedynczymi wyjątkami np. XVIII wiek – wieczna chałupa nr 6 z Przechlewka. Zachowały się obiekty z początku, połowy i końca XIX wieku, a także przełomu XIX i XX wieku.

Zasoby archeologiczne:
Strefa „W” bezwzględnej ochrony archeologicznej:
Obejmuje układy osadnicze z zachowanymi w krajobrazie kulturowym obiektami o własnej formie krajobrazowej. Są to między innymi:

  • dwa grodziska wczesnośredniowieczne z okresu pomiędzy połową X a połową XII wieku w Sąpolnie i Przechlewie,
  • najważniejszy w tym regionie ośrodek władzy książęcej u schyłku XII – XIV wieku, czyli siedziba kasztelani szczycieńskiej (wyspa Jeziora Szczytno),
  • unikalne cmentarzysko siedemnastu kurhanów ludności kultury wielbarskiej (0 – 375 roku n. e.) w Przechlewie,
  • zespół osad o sekwencji chronologiczno – kulturowej od neolitu do wczesnego średniowiecza (3500 p. n . e. – XIV w.) w Dolinie Brdy (Uroczysko Porąbka),
  • zespół cmentarzysk ludności kultury pomorskiej z grobami skrzynkowymi w Dąbrowie Człuchowskiej (700 – 125 p. n. e.).

Turystyka aktywna:

Szlaki piesze

  • Szlak Kormoranów (84 km, kolor czerwony): Gwda Mała – Wielisławice – Leśnictwo Jeleni Ruczaj – Przełom Gwdy – Czarne – Międzybórz – Sporysz – Pakotulsko – Przechlewo – Jemielno – Babilon
  • Szlak Doliną Brdy (51 km, kolor żółty): Miastko – Starzno – Nowa Brda – Przechlewo

Szlaki rowerowe

  • Trasa „Jelenia” (35,3 km): Koczała – Załęże – Zapadłe – Stara Brda – Lipczynek – Nowa Wieś – Sąpolno Człuchowskie – Przechlewo
  • Trasa „Chrobotkowa” (20,3 km): Przechlewo – Imielno – Płaszczyca – Polnica - Człuchów
  • Trasa „Głazów narzutowych” (37,2 km) Przechlewo – Dolinka – Rzeczenica – Grodzisko – Olszanowo – Biskupnica – Skórzewo - Człuchów
  • Trasa „Ornitologiczna” (16,0 km): Przechlewo – Rudniki – Pakotulsko – Dolinka - Przechlewo
  • Trasa „Szlak jagodowy” (41,4 km): Człuchów – Skórzewo – Nowosiółki – Marysin – Wandzin – Płaszczyca – Lisewo – Dobrzyń – Rybakówka – Krępsk – Skórzewo - Człuchów
  • Trasa „Wokół jezior” (51,2 km): Człuchów – Skórzewo – Krępsk – Rybakówka – Szczytno – Dolinka – Koprzywnica – Rzewnica – Gwieździn – Garsk – Krępsk - Człuchów
  • Trasa „Morenowa” (34,0 km): Czarne – Przyrzecze – Breńsk – Gockowo – Zalesie – Grodzisko – Gwieździn – Rzewnica – Pakotulsko - Przechlewo
  • Trasa „Szlakiem Dzika Maćka” (16,5 km): Lipczynek – Przechlewo - Lipczynek
  • Trasa „Wokół Jeziora Lipczyno Wielkie” (16,0 km): Lipczynek – Żołna – Nowa Brda - Lipczynek

Edukacyjne ścieżki rowerowe

  • Do Imielna i nad Jezioro Gwiazda (16,5 km): Ścieżka przeznaczona jest dla turystyki rowerowej i prowadzi przez najciekawsze tereny Nadleśnictwa Niedźwiady do miejscowości Imielno oraz nad Jezioro Gwiazda.
  • Do Przechlewka i nad Jezioro Krasne (14,5 km): Ścieżka przeznaczona jest dla turystyki rowerowej i prowadzi przez najciekawsze tereny Nadleśnictwa Niedźwiady do zagrody dziczej przy Leśniczówce Przechlewko i do rezerwatu „Jezioro Krasne”.
  • Do Zawady i nad Jezioro Szczytno (17,0 km): Ścieżka przeznaczona jest do turystyki rowerowej i prowadzi przez najciekawsze tereny Nadleśnictwa Niedźwiady do miejscowości Zawada i nad Jezioro Szczytno.
  • Wokół Jeziora Lipczyno (18,5 km): Ścieżka przeznaczona jest dla turystyki rowerowej i prowadzi przez najciekawsze tereny Nadleśnictwa Niedźwiady wokół Jeziora Lipczyno do rezerwatu „Bagnisko Niedźwiady” i „Nowej Brdy”

Szlaki wodne (kajakowe)

  • Szlak Kajakowy Górnej Brdy (50,0 km): Stara Brda – Pustowo – Żołna – Nowa Brda – Rudniki – Garbaty Most – Pakotulsko – Jezioro Szczytno – Szczytno – Jezioro Końskie – Przechlewo – Imielno – Sąpolno – Konarzyny – Jezioro Charzykowskie.

Inne szlaki turystyczne

  • Szlak rowerowy Greenway – Naszyjnik Północy (870,0 km): Szlak obejmuje swoim zasięgiem obszar 4 województw (zachodniopomorskie, Kujawsko – pomorskie, wielkopolskie i pomorskie) przebiegając przez 30 gmin. Trasa rozpoczyna się i kończy w Debrznie.

Gastronomia i noclegi:
Istnieje znaczna liczba obiektów noclegowych oraz gastronomicznych.

Zagrożenia:

  • Nadmierna presja turystyczna na jeziora, zwłaszcza jez. Bardze Duże i jez. Gostyńskie
  • Gospodarka rybacka w jez. Karlinek
  • Odprowadzenie wód dystroficznych do mezotroficznego jez. Karlinek
  • Zarastanie łąk nad Czerwoną Strugą
  • Eutrofizacja siedlisk borowych
  • Odwodnienie i przesychanie borów bagiennych.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Jezioro Bardze Małe - rezerwat leśny
• Jezioro Sporadzkie - rezerwat leśny
• Zaborski - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• jeziora lobeliowe
• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• zalotka większa - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• elisma wodna

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku, ul. Chmielna 54/57, 80 - 748 Gdańsk tel.: (058) 68 36 800, fax: (058) 68 36 803, email: wsr@gdansk.uw.gov.pl, www.gdansk.rdos.gov.pl
  • Powiatowe Centrum Informacji Turystycznej w Człuchowie, os. Wazów 1, tel/fax 059 83 45 366, e- mail: sekretariat@poeksit.czluchow.org.pl
  • Ośrodek Sportu i Rekreacji w Przechlewie, ul. Człuchowska 60, tel. 059 83 34 405, e-mail: osir@przechlewo.pl
  • Gminne Centrum Informacji w Przechlewie, ul. Młyńska 2, e-mail: gci@przechlewo.pl
  • Urząd Gminy Przechlewo, ul. Człuchowska 26, tel. 059 83 34 301, e-mail: ug@przechlewo.pl

Jednostki administracyjne:

• Przechlewo (człuchowski, woj. pomorskie)
• Człuchów (człuchowski, woj. pomorskie)