Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Budkowiczanki

Kod obszaru:

PLH16_02

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

102,4 ha

Status formalny:
Obszar konsultowany przez Ministerstwo Środowiska od 2010 r.

Opis przyrodniczy:

Dolina Budkowiczanki to niewielki, w większości zalesiony fragment doliny rzeki między miejscowością Szumirad i przysiółkiem Ryczek. Dolina na tym odcinku jest wcięta w osady polodowcowe i eoliczne, płytko podścielone iłami górnotriasowymi. W dnie dolinki występują tereny torfowiskowe oraz płaskie terasy z madami. W zachodniej części ostoi zlokalizowany jest niewielki, płytki zbiornik zaporowy, na wschodzie podobny zbiornik uległ już zarośnięciu. Tereny przyległe wznoszące się 1-5 m ponad dno doliny zbudowane są z piasków i żwirów wodnolodowcowych lokalnie podwyższonych piaskami eolicznymi.

Jest to teren o bardzo wysokim stopniu naturalności, z wyjątkowymi w skali regionu zbiorowiskami roślinnymi. Najcenniejszym typem siedlisk są tu różne torfowiska, wśród których występują także na niewielkich płatach zespoły torfowisk wysokich co jest ewenementem w skali Śląska. Torfowiska i zespoły wód płynących i stojących są otoczone głównie antropogenicznymi i młodymi drzewostanami sosnowymi, ale są tu także kilkunastohektarowe fragmenty dobrze wykształconego boru bagiennego.

Jest to bezcenny obszar dla zachowania zróżnicowania siedliskowego i fitosocjologicznego Śląska Opolskiego. Szczególnie istotny dla ochrony siedlisk wilgotnych, zwłaszcza leśnych. Teren ten jest także ostoją wielu ginących w skali Śląska i Polski roślin naczyniowych oraz mszaków.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Preferowany dojazd to dotarcie pociągiem do Kluczborka, a stamtąd autobusem PKS bądź transportem własnym do miejscowości Szumirad.

W Szumiradzie znajduje się Rezerwat Przyrody "Smolnik", park popałacowy z ośrodkiem kolonijnym, Restauracja Myśliwska (serwująca śląską kuchnię). Okolice o dużej lesistości, głównie drzewostany sosnowe, także z domieszkami olszy czarnej, dębu i brzozy. W okolicach Szumiradu w XIX wieku istniały piece do wytopu żelaza z rudy darniowej oraz cegielnia. W odległym o trzy kilometry od centrum wsi Kamieńcu obecnie istnieje rezerwat przyrody "Kamieniec" chroniący torfowiska, staw i rozlewiska Budkowiczanki z przylegającymi drzewostanami

Niedaleko wsi Szumirad Lasowice Małe. Znajdują się tam następujące godne odwiedzenia zabytki:

  • Drewniany kościół Wniebowzięcia NMP i św. Jakuba Starszego zbudowany XVII/XVIII w. przez luteran, pomimo uprzedniego odebrania im przez Habsburgów praw do tej świątyni. Pierwotnie pw. św. Jakuba Starszego, po przejęciu przez katolików Wniebowzięcia NMP. Obiekt sakralny drewniany, orientowany, w otoczeniu cmentarza. Konstrukcja zrębowa, wyłożona od zewnątrz gontem. Wieża konstrukcji słupowej o obwodzie zmniejszającym się ku zwieńczeniu, oszalowana deskami. Dwa dzwony o nieznanym pochodzeniu. Wyposażenie wnętrza barokowe (m.in. ołtarz z rzeźbami i kręconymi kolumnami, organy piszczałkowe, kazalnica, chrzcielnica, obrazy). W latach 90. XX w. kościół okradziony z zabytkowego wyposażenia.
  • Ze względu na ten zabytek przez wieś wytyczono turystyczny Szlak Drewnianego Budownictwa Sakralnego, biegnący od Opola do Olesna i umożliwiający dotarcie do dwunastu drewnianych kościołów Śląska Opolskiego.
  • Dwór zbudowany w 1617 przez von Dambrowków, przebudowany pod koniec XIX w. przez zu Hohenlohe-Oehringen. Obiekt jednopiętrowy, murowany, z wieloma elementami architektonicznymi (sklepienia kolebkowe, dekoracje stiukowe, płyciny). Wewnętrzne wejście portalowe, bogato zdobione (kolumienki, zwieńczenie ze sterczynami). Nad nim kartusz z XVII wieku. Dwór otoczony parkiem ze stawem. Obiekt obecnie w ruinie (ostatnią naprawę przeprowadzono w latach 90. XX w., dokonując wymiany dachówki pokrywającej czterospadowy dach i kalenice, odkąd porzucony), elementy architektoniczne zniszczone bądź rozkradzione, otoczenie zaniedbane.
  • Spichlerz zbudowany w poł. XIX w. przez zu Hohenlohe-Öhringen. Pierwotnie z przylegającą mleczarnią (wyburzona). Obiekt po remoncie (2006).
  • Ostatnie 3 domy drewniane – zburzone w II poł. XX w.

Zagrożenia:

Wśród zagrożeń obszaru, do najważniejszych należy zaliczyć potencjalne zmiany stosunków wodnych. Gospodarka leśna nie jest tu istotnym czynnikiem zagrażającym, gdyż cały obszar objęty jest ochroną rezerwatową.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Smolnik - rezerwat leśny
• Kamieniec - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu, ul. 1-go Maja 6, 45-068 Opole, tel: (77) 44-72-320 fax: (77) 44-72-335, e-mail: RDOS.opole@rdos.gov.pl, www.opole.rdos.gov.pl

Kluczborsko-Oleska Lokalna Organizacja Turystyczna, ul. Katowicka 1 pok.410, 46-200 Kluczbork, www.kolot.republika.pl

Jednostki administracyjne:

• Lasowice Wielkie (kluczborski, woj. opolskie)