Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Pieńska Dolina Nysy Łużyckiej (dawniej Pieńska Dolina Nysy)

Kod obszaru:

PLH020086

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

2353,4 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje fragment doliny Nysy Łużyckiej wraz z doliną prawobrzeżnego dopływu - Bielawki. Należy do mezoregionu Borów Dolnośląskich, makroregionu Niziny Śląsko-Łużyckiej. Leży na wysokości od 220 m n.p.m. na południu do 120 m n.p.m. na północy. Dolina Nysy osiąga głębokość do 20 m. Piaszczysto-żwirowa powierzchnia rozciętych stożków napływowych i pól sandrowych została przewiana i rozwinęły się tu pola wydmowe. W zachodniej części obszaru występują mioceńskie iły z wkładkami węgla brunatnego.

Generalnie doliny rzek maja charakter zbliżony do naturalnego – występują tu podmywane, strome zbocza dolin, liczne zakola, odsypy. W korycie Nysy znajduje się jednak kilka sztucznych kamiennych podpiętrzeń, gdzieniegdzie brzegi rzek są umocnione i obramowane wałami przeciwpowodziowymi.

Żyzne mady rzeczne porastają lasy - 48% powierzchni, w tym: lasy iglaste zajmują 21% terenu, lasy liściaste - 13%, lasy mieszane - 14%. Do szczególnie cennych zbiorowisk leśnych należą łęgi olszowo-jesionowe w rejonie Bielawy Dolnej oraz Toporowa. Łąki stanowią 22% terenu, tereny rolne - 25%. Wody śródlądowe zajmują 5% obszaru.

Miejscami powstała mozaika krajobrazowa: otwarte wody starorzeczy otoczone szuwarami sąsiadują z murawami napiaskowymi, a nawet z murawami kserotermicznymi.

Siedliska Natura 2000 zajmują około 20% powierzchni obszaru.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar obejmuje fragment doliny Nysy Łużyckiej na odcinku od północno-zachodnich obrzeży Zgorzelca do granicy województwa dolnośląskiego z województwem lubuskim, oraz doliny Bielawki (prawobrzeżnego dopływu Nysy Łużyckiej) - na odcinku od Dłużyny Dolnej do Bielawy Dolnej.

Obszar jest łatwo dostępny samochodem. Miasto Zgorzelec - trasa europejska E40, która łączy francuskie Calais z kazachskim Ridder. Jej elementem jest autostrada A4, która biegnie od byłego przejścia granicznego w Jędrzychowicach. Połączona jest węzłem autostradowym z drogą krajową nr 94. Ważnym traktem komunikacyjnym jest również droga krajowa nr 30, która łączy Zgorzelec z Jelenią Górą oraz droga wojewódzka nr 317 i prowadząca do przejścia granicznego Bogatynia-Kunratice droga wojewódzka nr 352. Przez Zgorzelec przebiegają dwie linie kolejowe: E30 (stanowiąca część III Paneuropejskiego Korytarza Transportowego z Drezna do Lwowa) oraz linia kolejowa nr 274 (Wrocław Świebodzki-Jelenia Góra-Görlitz).

Można tam dojechać drogą Legnica – Zgorzelec do miejscowości Zgorzelec gdzie trzeba skręcić na północ, wzdłuż doliny Nysy Łużyckiej do pozostałych fragmentów obszaru. Na północ od miejscowości Pieńsk wzdłuż doliny Nysy Łużyckiej lepsza droga prowadzi po stronie niemieckiej. Do Pieńska i Zgorzelca można również dotrzeć koleją relacji Legnica – Zgorzelec.

Bliskość dwóch granic powoduje, że miasto Zgorzelec i jego rejony są atrakcyjną bazą wypadów turystycznych do Czech i Niemiec. Nietrudno tu o miejsca noclegowo-gastronomiczne, hotele, zajazdy i gospodarstwa agroturystyczne.

Bory w dolinie Nysy Łużyckiej należą do największych zwartych kompleksów leśnych w Europie Środkowej. Znaleźć tutaj można wiele ciekawych miejsc, zwłaszcza związanych z naturą: rezerwaty, użytki ekologiczne, piękne lasy, a także walory przyrodnicze związane z Nysą Łużycką.

Ciekawą atrakcją i zarazem okazją do spędzania aktywnego wypoczynku, jest spływ kajakowy po Nysie Łużyckiej na trasie Park Mużakowski-Żarki Wielkie.

Szlaki turystyczne:

  • VIA REGIA ("Wysoka Droga", "Królewska Droga")- średniowieczny trakt handlowy. Trasa: Kijów - Santiago de Compostela (polski odcinek oznakowany na trasie : Brzeg - Zgorzelec- 236 km)
  • Dolnośląska Droga św. Jakuba- szlak pielgrzymkowy. Trasa: Gniezno - Zgorzelec-Praga-Santiago de Compostela (polski odcinek oznakowany na trasie Gniezno - Zgorzelec - 394 km.)
  • Euroregionalny Szlak Rowerowy ER-4. Trasa: Zgorzelec - Lwówek Śląski- 56 km.
  • Euroregionalny Szlak Rowerowy ER-7. Trasa: Mirsk - Zgorzelec.
  • Szlak łącznikowy: Zgorzelec -Koźlice – Osiek Łużycki – Radomierzyce - Niedów.
  • Szlak grodzisk słowiańskich i średniowiecznych zamków. Trasa: Białogórze - Zawidów - Niedów - Bratków - Trzciniec.
  • "Worek Turoszowski" - 61,5 km.
  • "Przez Stawy Parowskie" (na północny-zachód od Starego Węglińca)- 22 km.
  • "Światowid" (na południowy-zachód od Starego Węglińca)- 16,5 km.
  • Ścieżka przyrodnicza "Torfowisko pod Węglińcem"
  • Szlak łącznikowy: Studniska Dolne - Wilka.
  • Szlak łącznikowy: Bogatynia - Jasna Góra.

Zgorzelec - miasto, prócz zabytków, znane z tego, że słońce zachodzi tam najpóźniej w Polsce. Niedaleko znajduje się Park Mużakowski (wpisany na listę UNESCO), XIII-wieczny zamek w Kliczkowie Zamek Książęcy w Żaganiu.

Zagrożenia:

Do najpoważniejszych zagrożeń należą:

  • zaorywanie istniejących jeszcze łąk w dolinie Nysy Łużyckiej lub zamiana ich na intensywnie użytkowane pastwiska;
  • wyręb starych drzew przez prywatnych właścicieli wykupywanych działek;
  • niekontrolowane wkraczanie gatunków inwazyjnych: wzdłuż koryta Nysy Łużyckiej i w głąb doliny – głównie takich gatunków jak: rdestowiec ostrokończysty i pośredni, niecierpek gruczołowaty oraz nawłoć późna (nawłoć olbrzymia), słonecznik bulwiasty, a sporadycznie także barszcz Sosnowskiego; oraz od strony kompleksu borów głównie tawuła kutnerowata.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• mopek - ssak
• bóbr europejski - ssak
• nocek duży - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu, Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław, tel. (71) 340-68-07, fax. (71) 340-68-06, email: sekretariat@rdos.wroclaw.pl, www.wroclaw.rdos.gov.pl

Dolnośląska Informacja Turystyczna, Sukiennice 12, 50-107 Wrocław, tel. (71) 342-01-85 ,fax (71) 342-28-98, e-mail: wroclaw-info@itwroclaw.pl, www.dot.org.pl

Jednostki administracyjne:

• Przewóz (żarski, woj. lubuskie)
• Pieńsk (zgorzelecki, woj. dolnośląskie)
• Zgorzelec (zgorzelecki, woj. dolnośląskie)