Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Wzgórza Strzelińskie

Kod obszaru:

PLH020074

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

3836,2 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Wzniesienia Wzgórz Strzelińskich zajmują wschodnią część Przedgórza Sudeckiego. Ich środowisko przyrodnicze, od dawna silnie kształtowane przez gospodarkę człowieka, zachowało jednak w niektórych miejscach naturalny charakter. Niżej położone tereny o dobrych warunkach glebowych (głównie gleby: brunatne, płowe i lessowe) i sprzyjające wegetacji roślin to obecnie w przewadze pola uprawne. Większość stoków Przedgórza Sudeckiego użytkowano bowiem rolniczo od ok. 3-4 tys. Lat (Klementowski 1991). Bogactwo kopalin użytkowych, sprawiło, że w wielu miejscach odnaleźć można ślady wydobywania skał.

W okolicy Strzelina (poza granicami ostoi), pozyskiwane są granity, w największym w Europie kamieniołomie, eksploatowanym już od 600 lat (Klementowski 1991). Wyżej wyniesione obszary Wzgórz Strzelińskich porastają nadal lasy i nie brakuje w nich fragmentów cennych z przyrodniczego punktu widzenia. Zachowany rozległy kompleks leśny spełnia dziś ważne funkcje i stanowi jedyną ostoję wielu gatunków roślin i zwierząt, pośród silniej zmienionych, zasiedlonych i zagospodarowanych rolniczo terenów.

Ponadto w granicach proponowanej ostoi zachowały się cenne siedliska roślin łąkowych. Obszar obejmuje kompleks leśny położony wśród terenów rolniczych (12% terenu), zajmujący wyższą część Wzgórz Strzelińskich: Gromnik 392 m n.p.m., okolice Białego Kościoła 182 m n.p.m. Wzgórza rozcinają głębokie jary i doliny np. w okolicy Romanowa, Dobroszowa, Zakrzowa, Samborowiczek.

87% ostoi zajmują lasy (w tym: iglaste 11%, liściaste 66%, mieszane 8%), z enklawami roślinności łąkowej (1% powierzchni), szczególnie cennej w dolinach potoków (np. Pogroda, Zuzanka). Stwierdzono tu 8 zespołów leśnych, wśród nich cenne grądy, buczyny i lasy łęgowe, podgórskie dąbrowy. Występują tu także murawy kserotermiczne. Gatunki roślin i zwierząt w ostoi mają zarówno charakter gatunków niżowych jak i górskich - 28 z nich podlega ochronie prawnej. Stwierdzono tu występowanie czterech gatunków bezkręgowców z Załącznika II, 12 gatunków nietoperzy, w tym cztery z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. W miejscowościach przylegających do obszaru (Nowolesie, Bożnowice, Ziębice, Żeleźnik) znajduje się wiele stanowisk rozrodczych i zimowisk tych ssaków. Na Wzgórzach Strzelińskich stwierdzono występowanie wydry, koszatki i popielicy i 11 gatunków płazów, w tym dwa z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Żyje tu również bogaty zespół ptaków. Dotąd stwierdzono tu 14 gatunków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej oraz 14 gatunków lęgowych, uznawanych za rzadkie i zagrożone. Na ścianach skalnych w pobliskich kamieniołomach gniazdują sokoły.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar jest stosunkowo łatwo dostępny samochodem. Można tam dojechać drogą Ziebice - Strzelin skręcając na wschód, drogami lokalnymi do wybranych fragmentów ostoi.

Obszar Wzgórz Strzelińskich idealnie nadaje się na wycieczki piesze i rowerowe – pokrywa go gęsta sieć znakowanych szlaków turystycznych. Od wielu lat Wzgórza Strzelińskie są miejscem organizowania biegów na orientację.

Głównym składnikiem budowy geologicznej Wzgórz Strzelińskich jest granit, który wcisnął się pomiędzy stare warstwy kwarcytów i wapieni. Taki układ geologiczny spowodował, że zarówno granit jak i inne minerały od dawna były eksploatowane. Stąd też w czasie wędrówek po Wzgórzach Strzelińskich nie sposób nie dostrzec starych kamieniołomów i wyrobisk, które są chyba najbardziej charakterystycznym elementem Ziemi Strzelińskiej. Część z nich eksploatowana jest do dzisiaj, część – od wielu lat jest nieczynna. Kamieniołomy – oprócz tego, że są ciekawym elementem krajobrazu – są także w wielu przypadkach fenomenami na skalę światową (np. kopalnia granitu w Strzelinie i kopalnia łupków kwarcytowych w Jegłowej).

Ponadto Wzniesienia Wzgórz Strzelińskich zajmują wschodnią część Przedgórza Sudeckiego. Wyżej wyniesione obszary Wzgórz Strzelińskich porastają nadal lasy i mimo położenia pośród terenów zagospodarowanych zachowały w niektórych miejscach naturalny charakter. Niżej położone fragmenty stoków Przedgórza Sudeckiego, o dobrych warunkach glebowych (gleby: brunatne, płowe i lessowe) od ok. 3-4 tys. lat były juz uprawiane. W wielu miejscach od dawna są wydobywane bogactwa naturalne. W okolicy Strzelina (poza granicami ostoi) już od 600 lat eksploatuje się granity.

Wzgórza Strzelińskie, to także wiele ciekawych miejscowości. Warto odwiedzić Biały Kościół, Przeworną i oczywiście Strzelin. To także wiele zabytków: kościółków wiejskich, dworków i pałaców czy zabytki średniowiecznego prawa. Miłośnicy przyrody koniecznie powinni wybrać się na spacer po Dolinie Krynki.

Do szczególnie cennych obiektów należy pocysterski zespół klasztorny i parkowy w Henrykowie z licznymi okazami drzew o charakterze pomnikowym, zabytki Ziebic - mury miejskie z XV wieku i kościół z XIII wieku i Strzelina - kościoła św. Gotarda z XII wieku.

Zagrożenia:

Do najpoważniejszych zagrożeń należą:

  • intensywna gospodarka leśna nadmierna trzebież, utrzymywanie niskiego wieku rębności, wycinanie podszytu, usuwanie posuszu,
  • osuszanie podmokłych fragmentów lasów,
  • inwestycje związane z regulacją cieków,
  • naturalna sukcesja w wyniku zaprzestania użytkowania fitocenoz łąkowych i pastwiskowych,
  • osuszanie łąk podmokłych i turzycowisk,
  • zaorywanie łąk,
  • możliwość wznawiania eksploatacji surowców mineralnych (kamieniołomy);
  • zanieczyszczenia wód powierzchniowych ściekami komunalnymi,
  • dzikie wysypiska śmieci,
  • niekontrolowana turystyka,
  • zamiana użytków rolnych na działki budowlane i rekreacyjne.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• trzmielojad - ptak
• kania ruda - ptak
• sokół wędrowny - ptak
• derkacz - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• muchołówka białoszyja - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• mopek - ssak
• nocek orzęsiony - ssak
• nocek Bechsteina - ssak
• nocek duży - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• dzwonecznik wonny

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu Plac Powstańców Warszawy 1, 50-951 Wrocław tel. (71) 340 68 07, fax (71) 340 68 06 e-mail: sekretariat@rdos.wroclaw.pl, http://wroclaw.rdos.gov.pl/

Dolnośląska Informacja Turystyczna, Sukiennice 12, 50-107 Wrocław, tel. (71) 342-01-85, fax (71) 342-28-98, e-mail: wroclaw-info@itwroclaw.pl, www.dot.org.pl

 

Jednostki administracyjne:

• Strzelin (strzeliński, woj. dolnośląskie)