Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Swędrni

Kod obszaru:

PLH300034

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1290,7 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje fragment doliny Swędrni wraz z jej dopływem Żabianką. Dolina Swędrni jest wyraźnie zaznaczona na monotonnej rzeźbie Wysoczyzny Kaliskiej. Do najcenniejszych obiektów przyrodniczych terenu zaliczyć należy torfowisko przejściowe z obecnością fitocenoz kilku zagrożonych w Wielkopolsce zbiorowisk oraz murawy kserotermiczne. Wśród ekosystemów leśnych wyróżniają się dobrze wykształcone acydofilne dąbrowy oraz niewielki płat łęgów z okazałymi dębami szypułkowymi. W wodach Swędrni stwierdzono występowanie dwóch bardzo rzadkich gatunków ryb: minoga ukraińskiego i kozy złotawej.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar położony jest na północny-wschód od granic Kalisza. Znajdziemy tam doskonałe połączenie komunikacyjne z innymi miastami, by następnie dotrzeć bezpośredni na teren Doliny Swędrni. W Kaliszu bez problemu znajdziemy też wiele miejsc zapewniających nocleg i wyżywienie.

Jeszcze bliżej obszaru możemy zamieszkać w gospodarstwie agroturystycznym w miejscowości Dębe.

Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina rzeki Swędrni stanowi wydzieloną jednostkę przestrzenną cechującą się istotnymi wartościami przyrodniczymi. Oprócz tego ma także wartości historyczno-kulturowe. Występuje tam wiele stanowisk archeologicznych: historyczne formy budownictwa i obiekty rezydencjonalne (dwory, pałace), sakralne (kościoły, kaplice), budownictwo mieszkalne (chaty, zagrody), i produkcyjne (budynki folwarczne, młyny wodne, wiatraki, cegielnie). Wszystko to położone jest w bardzo dużej koncentracji, wzdłuż doliny Swędrni i Żabianki. Możemy również przyjrzeć się historycznym układom osadniczym wsi.

Przez obszar gminy Żelazków przebiega jeden z trzech oznaczonych szlaków turystycznych w powiecie kaliskim. Szlak żółty o długości 8,8 km biegnie z Winiar przez Rożdżały do Pólka.

Liczne obiekty zabytkowe położone na terenie gminy oraz dworek Marii Dąbrowskiej w Russowie, który jest licznie odwiedzany przez turystów przyjezdnych (około 10 000 osób rocznie).

Na terenie gminy mieści się łącznie 5 parków wpisanych do Państwowego Rejestru Zabytków (Dębe, Russów, Zborów) oraz Ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (Biernatki, Borków Stary, Kolonia Kokanin, Złotniki Małe i Wielkie, Żelazków), a także parki o charakterze parków wiejskich we wsiach Janków i Skarszew. Większe kompleksy leśne przydatne dla turystyki i rekreacji są położone w miejscowościach Złotniki Wielkie, Florentyna i Skarszew.

Zagrożenia:

Na stosunki wodne omawianego obszaru wpływa zbiornik retencyjny na Swędrni w miejscowości Murowaniec (16.5 km biegu rzeki) oddany do użytku w 2004 roku. W dolinie Swędrni, w granicach proponowanego obszaru, planowana jest budowa dwóch kolejnych zbiorników retencyjnych w okolicach miejscowości Dębe i Nędzerzew. Wody Swędrni oraz jej prawobrzeżnego dopływu Żabianki cechują się niezadowalającą jakością (IV klasa czystości). Okresowo wody Żabianki nie odpowiadające normom ze względu na zanieczyszczenie fizykochemiczne i bakteriologiczne. Rzeka ta jest odbiornikiem wody z oczyszczalni ścieków w Liskowie oraz mniejszych oczyszczalni gminnych w Cekowie i Kamieniu. W miejscowości Kamień, funkcjonuje wysypisko odpadów komunalnych.

Obydwie inwestycje w miejscowości Kamień zlokalizowane są w bliskim sąsiedztwie granic omawianego obszaru. Dostrzegalne jest obniżenie poziomu wód gruntowych, szczególnie groźne dla ekosystemu torfowiska przejściowego. Murawy kserotermiczne oraz torfowisko zajmują niewielkie powierzchnie. Dodatkowym zagrożeniem dla trwałości muraw ciepłolubnych jest bliskie sąsiedztwo terenów wiejskich, a w przyszłości także planowany nieopodal przebieg obwodnicy Kalisza. Walory przyrodnicze doliny Swędrni zagrożone są także zaniechaniem tradycyjnej gospodarki łąkarskiej, a zwłaszcza porzucaniem łąk i pastwisk. Obserwuje się ekspansje zarośli wierzbowych tzw. łozowisk.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Dolina rzeki Swędrni w okolicach Kalisza - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• koza złotawa - ryba
• minóg ukraiński - ryba
• piskorz - ryba

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu, ul. 28 Czerwca 1956 223/229, 61-485 Poznań, tel.: 61 831 11 77, fax 61 831 11 99, e-mail: sekretariat.poznan@rdos.gov.pl, www.poznan.rdos.gov.pl

Centrum Informacji Turystycznej OSRiR, ul. Zamkowa, tel. 62 598 27 31, fax. 62 598 27 31, e-mail: it@um.kalisz.pl, www.osir.kalisz.pl/cit

Jednostki administracyjne:

• Kalisz (Kalisz, woj. wielkopolskie)
• Opatówek (kaliski, woj. wielkopolskie)
• Żelazków (kaliski, woj. wielkopolskie)
• Koźminek (kaliski, woj. wielkopolskie)
• Ceków-Kolonia (kaliski, woj. wielkopolskie)