Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Łąki Ostrówieckie

Kod obszaru:

PLH140050

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

954,6 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Łąki Ostrówieckie położone są w dolinie Wisły na wyższym tarasie zalewowym. Obejmują mozaikę gruntów o różnym pochodzeniu i pokrytych różnymi typami gleby (m.in. mady piaszczyste, gleby mułowe, płytkie torfy niskie). Na tym podłożu występuje kompleks ekstensywnie użytkowanych łąk o charakterze świeżym, zmiennowilgotnym i bagiennym (ponad połowa obszaru). Dużą rolę odgrywają tereny rolnicze (zajmujące prawie 40% ostoi), a w ich obrębie sady. Obszar poprzecinany jest licznymi starorzeczami, które w większości zarosły roślinnością szuwarową (głównie szuwary wielkoturzycowe), kilka zachowało jednak nadal formę zbiorników wodnych (jezioro Rokola). Większość obszarów polnych i łąkowych to grunty prywatne, natomiast północna część obszaru objęta jest wspólnotą pastwiskową. Pałac Bielińskich, wraz z przyległym parkiem jest w zarządzie Muzeum Narodowego w Warszawie.
Głównym celem istnienia ostoi jest ochrona kompleksu łąk świeżych i zmiennowilgotnych. Ponadto ważnym walorem ostoi jest występowanie trwałych populacji licznych bezkręgowców wymienionych w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Starorzecza są miejscem gniazdowania m.in. kropiatki i rybitwy czarnej, tracza nurogęsi. Na użytkowanych fragmentach łąk wciąż gniazdują czajki, kszyki, kuliki wielkie, rycyki i krwawodzioby. Na porzuconych łąkach występuje mi.in. derkacz i gąsiorek. Lęgowe są także srokosze  i zimorodki.
Inne gatunki ptaków, warte wspomnienia ze względu na status ochronny to często obserwowane dzięcioł czarny, bocian czarny, bocian biały, czapla siwa, kukułka, wilga.

Dane wprowadzono w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Obszar położony w bezpośrednim pobliżu Bagna Całowanie. Do ostoi najłatwiej dotrzeć własnym środkiem transportu. Znajduje się ona na przecięciu dwóch ważnych szlaków komunikacyjnych: trasy Warszawa - Puławy (możliwy też dojazd od trasy Warszawa - Lublin) oraz drogi Mińsk Mazowiecki - Grójec. Do miejscowości leżących na zachodnim i wschodnim skraju ostoi (Podbiel i Całowanie) docierają autobusy PKS z Otwocka. do miejscowości leżących w pobliżu północnej granicy ostoi (Otwock, Karczew) można dotrzeć prywatną komunikacją autobusową z Warszawy. Możliwy jest również dojazd koleją podmiejską łączącą Warszawę z Lublinem (konieczność przejścia ok. 4-5 km od stacji do ostoi). W zależności od rejonu ostoi, do którego chce się dotrzeć można wysiąść na stacji PKP Otwock, Śródborów, Pogorzel Warszawska, Celestynów, Kołbiel lub Zabieżki. Skrajem ostoi przebiega szlak turystyczny łączący Karczew z Celestynowem. W północnym krańcu ostoi, w sąsiedztwie rezerwatu "Na Torfach", istnieje krótka ścieżka dydaktyczna "Łabędzim Szlakiem", przygotowana przez Zarząd Parków Krajobrazowych: Mazowieckiego, Chojnowskiego i Brudzeńskiego. Dla zorganizowanych grup istnieje możliwość zorganizowania w tym rejonie zajęć dydaktycznych, opartych o wspomniany szlak oraz Bazę Edukacji "Torfy" znajdującą się w przedwojennej leśniczówce, na skraju rezerwatu. W sprawie zajęć należy zwracać się do Zarządu Parków Krajobrazowych w Otwocku. Poruszanie się po ostoi poza wyznaczonymi szlakami jest dozwolone z pominięciem rezerwatu "Na Torfach", w którym znajduje się jedynie punkt widokowy na jezioro, a pozostała jego część jest zamknięta dla ruchu. Na terenie ostoi nie ma możliwości noclegu lub wyżywienia. Jednak w pobliskim Otwocku (4-5 km), Pogorzeli Warszawskiej (2-3 km) i Osiecku (3-4 km) możliwe jest wynajęcie pokoju w prywatnych kwaterach lub ośrodkach wypoczynkowych i konferencyjnych. Wśród atrakcji turystycznych znajdujących się w ostoi lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie należy wymienić ogromną wydmę Pękatkę znajdującą się w centralnej części ostoi przy polnej drodze łączącej Podbiel z Całowaniem. Jest to jedna z największych wydm w tej części Mazowsza. Odkryto na niej liczne ślady osad sprzed kilku tysięcy lat. W Podbieli i Całowaniu zachowały się jeszcze pojedyncze drewniane budynki kryte strzechą. Idąc ku ostoi z Otwocka warto odwiedzić Muzeum Ziemi Otwockiej, zaś podążając z Karczewa, na uwagę zasługuje tamtejszy kościół (zabytek klasy 0), pojedyncze budynki z przełomu XIX i XX w oraz cmentarz ze pojedynczymi starymi XIX-wiecznymi nagrobkami. Informacji turystycznej można zasięgnąć w otwockim oddziale PTTK.
Mazowiecka Regionalna Organizacja Turystyczna mieści się przy ul. ul. Ciołka 10 A, p. 201, 221 w Warszawie. Można zapoznać się ze stronę internetową ROT Mazowsze: www.mrot.pl a w razie szczegółowych pytań skontaktować się mailowo: biuro@mazowsze.mrot.pl. Lokalne organizacje turystyczne (LOT) w województwie mazowieckim można odwiedzić w Przasnyszu (LOT Północnego Mazowsza), Ostrołęce (Kurpiowska Organizacja Turystyczna), Siedlcach (Nadbużańska LOT), Ossowie/Kobyłce (LOT "Cud nad Wisłą”), Nowym Dworze Mazowieckim (LOT Trzech Rzek), Ostrowi Mazowieckiej (Powiatowa Organizacja Turystyczna).

Zagrożenia:

1. Zaniechanie wykorzystania łąkowo-pastwiskowego. Już obserwowane w znacznym nasileniu w północnej części terenu i w mniejszym wymiarze w południowo-wschodniej części. W konsekwencji powstają rozległe ziołorośla, często zdominowane przez gatunki obcego pochodzenia, a w dalszym ciągu sukcesji - także zbiorowiska krzewiaste.
2. Intensyfikacja użytkowania łąkowego, polegająca na nadmiernym nawożeniu łąk i zbyt dużej liczbie pokosów w roku. Najbardziej zagrożone są tu łąki trzęślicowe, które są nawożone nie mniej intensywnie niż siedliska świeże oraz typowe łąki wilgotne ze związku Calthion (które obecnie są w ekspansji kosztem łąk ze związku Molinion) i koszone dwa razy do roku, co powoduje ich znaczne zubożenie w gatunki typowe dla tych zbiorowisk.
3. Zamiana trwałych użytków zielonych na pola orne oraz zakładanie sadów. Istnienie sadów w bezpośrednim sąsiedztwie łąk naraża te ostatnie na oddziaływanie środków ochrony roślin stosowanych dla zabezpieczenia drzew owocowych.
4. Podstawowym zagrożeniem w rejonie zbiorników wodnych (starorzeczy) jest presja człowieka, głównie zaśmiecanie oraz nadmierna penetracja terenu przez wędkarzy i turystów.
5. Obszar łęgu wiązowo-jesionowego związany z Pałacem Bielińskich podlega wzmożonej penetracji i synantropizacji. Niebezpieczeństwo polega również na możliwości realizacji "założeń parkowych" zamiast pozostawienia terenu do naturalnej regeneracji.
6. Od strony wschodniej obserwuje się początki osuszania niewielkich fragmentów terenu w związku z postępującą zabudową. W przyszłości proces ten może mieć negatywny wpływ na znacznie większe obszary.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• kumak nizinny - płaz
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• skójka gruboskorupowa - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• zatoczek łamliwy - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Jednostki administracyjne:

• Karczew (otwocki, woj. mazowieckie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska