Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Jelonka

Kod obszaru:

PLH200019

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

2479,9 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar obejmuje rezerwat przyrody Jelonka utworzony na piaszczystych nieużytkach porolnych w gminie Kleszczele na południowym skraju Puszczy Białowieskiej, wraz z otoczeniem oraz rez. Czechy Orlańskie, stanowiący pozostałość dawnej Puszczy Bielskiej (gmina Dubicze Cerkiewne). Trzy czwarte obszaru obejmują lasy iglaste, pozostałą część: siedliska rolnicze, łąkowo-zaroślowe i pozostałe leśne. Teren jest lekko pochylony w kierunku południowo-wschodnim. Pokrywają go utwory zlodowacenia środkowopolskiego. Są to głównie piaski i żwiry z głazami. Pomimo ubogich gleb szata roślinna jest dość bogata i urozmaicona. W części wokół rez. Jelonka występują głównie murawy napiaskowe z rzadkimi gatunkami roślin.

W samym rezerwacie stwierdzono występowanie ponad 150 gatunków roślin naczyniowych, ok. 40 gatunków mszaków i ponad 60 gatunków porostów. Wśród roślin naczyniowych jest szereg gatunków rzadkich i zanikających w związku z powszechnym zalesieniem tego typu siedlisk. Są to m.in. goździk piaskowy, łyszczec baldachogronowy, strzęplica sina, mącznica lekarska, chroszcz nagołodygowy. Dużą powierzchnię, głównie na terenie rezerwatu zajmuje zbiorowisko murawy napiaskowej z udziałem jałowców. We wschodniej części rezerwatu występują trzy, nieckowate płytkie obniżenia o płaskim dnie z wodą utrzymującą się często przez cały rok. Przez okoliczną ludność zwane są ługami. Występują tu w układzie koncentrycznym, trzy typy zbiorowisk. Na obrzeżach wykształca się zbiorowisko trzęślicy modrej, za nim występuje zbiorowisko niskich turzyc: siwej i pospolitej. Całe dno nieckowatych obniżeń zajmuje zbiorowisko turzycy nitkowatej. Część wokół rezerwatu Czechy Orlańskie porastają około 100 letni bór sosnowy i świerkowo-sosnowy. Największą powierzchnię zajmuje bór brusznicowy a w płaskich obniżeniach występuje bór trzęślicowy. Podszycie i runo są dobrze rozwinięte i zawierają wszystkie typowe elementy zbiorowisk borowych.

Ostoja jest niezwykle cenna ze względu na bezkręgowce. Występuje tu stabilna populacja szlaczkonia szafrańca oraz przeplatki aurinii. Ponadto jest ona obecnie jednym z dwóch miejsc w województwie podlaskim (i w Polsce) rzeczywistego występowania modraszka eroidesa. Częste stwierdzanie obecności wilka w tym rejonie sugeruje, iż obszar ten stanowi ostoję dla tego gatunku.

Występują tu naturalne bory sosnowe (w rezerwacie Czechy Orlańskie; stanowiska widłakowatych (widłaka jałowcowatego, widłaka goździstego, widlicza spłaszczonego), oraz rośliny z rodziny wrzosowatych( pomocnika baldaszkowego). Prowadzące do nich stadia sukcesji: murawy piaskowe, kontynentalne wrzosowiska z mącznicą, zapusty jałowcowo-osikowe, najlepiej zachowały się w rezerwacie Jelonka. W tym rezerwacie chronione jest także torfowisko przejściowe, otoczone łąkami trzęślicowymi. Dobrze, choć na niewielkich powierzchniach zachowały się murawy bliźniczkowe. Liczne populacje chronionych gatunków, m.in. kocanki piaskowe. Stanowiska goryczki wąskolistnej, goździka kartuzka, kopytnika pospolitego, wawrzynka wilczełyko, czarcikęsa łąkowego i szczodrzeńca ruskiego.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd koleją relacji Hajnówka - Czeremcha do miejscowości Kleszczele, a następnie drogą nr 691, około 5 km na północny wschód. Można także dojechać autobusem do miejscowości Kleszczele. Nocleg można znaleźć w licznych gospodarstwach agroturystycznych - w gminach na terenie, których znajduję się ostoja. W miejscowości Kleszczele możliwy jest także nocleg w szkole podstawowej jednak tylko w okresie wakacyjnym. Znajduje się kilka lokali gastronomicznych.

Kleszczele

  • układ przestrzenny, XVI wiek,
  • cmentarz prawosławny
  • cmentarz żydowski
  • drewniana kaplica św. Mikołaja, 1709, XIX wiek;
  • Cerkiew Zaśnięcia NMP, ok. 1870 roku;
  • Kościół pw. św. Zygmunta Burgundzkiego, 1907 – 1910;
  • Synagoga w Kleszczelach
  • Stara Synagoga w Kleszczelach
  • dworzec kolejowy, ok. 1900;
  • świątynia baptystów.

Zagrożenia:

  • zaniechania użytkowania zanikną psiary, opanowane przez roślinność drzewiastą.
  • torfowiska przejściowe są zagrożone odwodnieniem i zarastaniem.
  • poważnym problemem jest inwazja czeremchy amerykańskiej Prunus serotina, a także nasadzenia obcych geograficznie: dębu czerwonego Quercus rubra i śliwy ałyczy Prunus cerasifera.
  • zagrożenie pożarami, ze względu na przewagę ubogich i suchych siedlisk borowych, sąsiedztwo linii kolejowej oraz silną penetrację terenu przez ludzi
  • dzikie wysypiska śmieci, zawierające takie niebezpieczne substancje jak eternit
  • eksploatacja żwiru - liczne odkrywki.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Jelonka - rezerwat leśny
• Czechy Orlańskie - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• żubr * - ssak
• wilk * - ssak
• kumak nizinny - płaz
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• przeplatka aurinia - bezkręgowiec
• szlaczkoń szafraniec - bezkręgowiec
• modraszek eroides - bezkręgowiec

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku http://www.rdos.eu, e-mail: biuro@rdos.eu fax: (85) 74 06 982, tel.: (85) 74 06 981 wew. 10, 74 03 380 wew. 10

Podlaska Regionalna Organizacja Turystyczna ul. Malmeda 6, Białymstok tel.: (85) 732 68 31, fax.: (85) 732 68 31 e-mail: podlaskieit@podlaskieit.pl, www: http://www.podlaskie.pl

Portal turystyczny http://www.suwalszczyzna.com.pl

Jednostki administracyjne:

• Dubicze Cerkiewne (hajnowski, woj. podlaskie)
• Kleszczele (hajnowski, woj. podlaskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska