Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Szaniecko-Solecka

Kod obszaru:

PLH260034

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

8072,9 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar w ponad połowie pokrywają siedliska rolnicze, w jednej trzeciej łąki. Pozostałą powierzchnię porastają lasy (głównie liściaste) oraz powierzchnie wód.

Obszar znajduje się w środkowej części Garbu Pińczowskiego oraz południowo - zachodnim fragmencie Niecki Połanieckiej (Płaskowyżu Stanieckim i Kotlinie Borzykowskiej). Składa się z kilkunastu enklaw z malowniczymi wapiennymi i gipsowymi wzgórzami porośniętymi roślinnością kserotermiczną. Teren poprzecinany jest licznymi ciekami wodnymi, miejscami tworzącymi zabagnione dolinki, w których wykształciły się torfowiska. W północnej części obszaru znajdują się liczne odsłonięcia gipsów, zwłaszcza wielkokrystalicznych; ponadto, obserwuje się liczne formy krasu powierzchniowego i podziemnego np.: leje, studnie, zapadliska, jaskinie krasowe. Środkowa i południowa część wyróżnia się występowaniem wód mineralnych z wysiękami, którym towarzyszy roślinność halofilna, jak np. w okolicach wsi Owczary.

Obszar występowania najcenniejszych siedlisk muraw kserotermicznych i torfowisk węglanowych, łąk solniskowych oraz ciepłych grądów. Teren występowania aż czterech gatunków roślin z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej (starodub łąkowy, języczka syberyjska, obuwik pospolity, lipiennik Loeseli). Zestawienie różnorodności i jakości siedlisk i gatunków unikatowe w skali kraju i Europy. Szacunkowo około 1100 gat. roślin naczyniowych, w tym ok.70 gatunków chronionych, 200 gatunków zagrożonych w skali regionu i kraju. Niepowtarzalne układy krajobrazowe (w tym krasowe). Ostoja zabezpiecza najcenniejsze półnaturalne siedliska związane z występowaniem wapienia i gipsu.

Rozległy, zróżnicowany obszar stanowi najważniejszą w regionie ostoję dla dwóch gatunków motyli dziennych – modraszka telejusa i modraszka nausitousa. Istotne populacje tworzą tu również czerwończyk nieparek i czerwończyk fioletek. Ostoja stanowi znaczący w skali regionalnej obszar występowania pachnicy dębowej, zasiedlającej tu przydrożne i śródpolne wierzby. Jest to także jedna z najważniejszych w regionie ostoja dla kumaka nizinnego i traszki grzebieniastej, które szczególnie licznie zasiedlają południowe krańce ostoi z zalewanymi corocznie łąkami i kompleksami stawów hodowlanych. Spotkać tam można jeszcze dziewięć innych gatunków płazów oraz znaczące w województwie koncentracje ptaków wodno-błotnych. W tej części obszaru stwierdzono także występowanie piskorza i kozy.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd koleją: tylko do Kielc (ponad 30 km od obszaru). Dojazd indywidualny: drogą krajową 78 z zachodu, lub krajową 74 i 73 z północy. Z Kielc można dojechać komunikacją autobusową.

Baza noclegowa: hotele i pensjonaty w Chmielniku i Busku-Zdroju, restauracje w Chmielniku i Busku Zdroju. Gospodarstwa agroturystyczne szczególnie liczne w Śladkowie (ok. 2 km od Borzykowej), ale też w Grabowcu, Ciecierzach, Minostowicach, Chmielniku).

Warte zobaczenia:

  • kościółek Św. Trójcy w Chmielniku (pierwsze wzmianki z XIV w.)
  • kościół parafialny p.w. Niepokalanego poczęcia Najświętszej Marii Panny w Chmielniku z XVIII w.
  • kościół Parafialny w Sędziejowicach z XIX w.
  • rynek w Chmielniku
  • sanktuarium Matki Boskiej Loretańskiej w Piotrkowicach
  • zespół Dworsko - Parkowy w Łagiewnikach
  • wzgórze Tarnoskała w Piotrkowicach z zespołem pałacowym
  • ruiny pałacu w Śladkowie Dużym

Obszar gminy ma doskonałe warunki do wypoczynku na łonie natury: łąki, lasy, możliwość wędkowania w stawach rybnych. Niewielka odległość do Gór Świętokrzyskich.

Nadleśnictwo Chmielnik organizuje zajęcia edukacyjne dla dzieci i dorosłych, min. w Leśnej Wiacie Edukacyjnej - "Zielona Szkoła” w miejscowości Zwierzyniec, gmina Busko Zdrój, z infrastrukturą do przeprowadzenia zajęć dla 50 – 100 osób.

Na terenie Szanieckiego Parku Krajobrazowego znajduje się nieczynny kamieniołom wapieni i piaskowców trzeciorzędowych. Kamieniołom zlokalizowany jest we wschodniej części Góry Kamnica, znajdującej się około 1 km na północ od miejscowości Szaniec (5 km na północ od Buska Zdroju).

Pacanów sławę zawdzięcza Przygodom Koziołka Matołka Kornela Makuszyńskiego. Od 2003 roku odbywa się tu ogólnopolski "Festiwal Kultury Dziecięcej". Początki osady Pacanów sięgają jednak na pewno państwa Wiślan. W 874 roku Świętopełk I, książę wielkomorawski, najechał kraj Wiślan i przyłączył go do swojego państwa. Można tam zobaczyć : Kościół św. Marcina z Tours w Pacanowie. W zrębie dzisiejszego kościoła zachowane są fragmenty murów kościoła wczesnogotyckiego. Od strony południowej znajduje się późnorenesansowa kaplica Pana Jezusa z barokowym ołtarzem. Kościół jest Sanktuarium Jezusa Konającego; Kościół św. Idziego i św. Mikołaja w Zborówku (XV w.), jedna z najstarszych, drewnianych świątyń w Polsce.

Wyposażenie wnętrza, różne stylowo, ma niezwykle cenne elementy. Należy do nich ołtarz główny będący częścią późno-gotyckiego tryptyku z około 1500 r.

Zagrożenia:

  • Obniżanie poziomu wód gruntowych, osuszanie łąk, melioracje, zapobieganie wylewom wiosennym, regulacja cieków (Kanał Strumień)
  • Zmiana sposobu użytkowania rolniczego - sukcesja wtórna na murawach kserotermicznych i łąkach
  • Presja urbanizacyjna.
  • Presja przemysłu wydobywczego związanego z pozyskiwaniem kruszyw skalnych
  • Zmiana tradycyjnego użytkowania, czyli zaprzestanie co kilkuletniego obcinania gałęzi wierzb spowoduje zanik tego typu drzewa (sprzyja to powstawaniu próchnowisk) i przyczyni się do znacznego ograniczenia występowania pachnicy dębowej.
  • Wycinanie zasiedlonych drzew i wypalanie dziupli.
  • Ewentualna zmiana gospodarki rybackiej na stawach (Biechów, Słupia Pacanowska, Widuchowa, Służów, Budy, Palonki).
  • Zalesianie łąk, przeznaczanie łąk pod uprawy i stawy hodowlane.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Szaniecki Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Szaniecki Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Nadnidziański Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Solecko-Pacanowski Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny
• Owczary - rezerwat leśny
• Ostra Góra - rezerwat leśny
• Śródleśna Łąka - rezerwat leśny
• Wąwóz Kikowski - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• śródlądowe słone łąki, pastwiska i szuwary (Glauco-Puccinietalia część - zbiorowiska śródlądowe) *
• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto-Nanojuncetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• formacje z jałowcem pospolitym Juniperus communis na wrzosowiskach lub nawapiennych murawach
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• łąki selernicowe (Cnidion dubii)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
• wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bączek - ptak
• bąk - ptak
• czapla biała - ptak
• czapla purpurowa - ptak
• bocian biały - ptak
• bocian czarny - ptak
• łabędź krzykliwy - ptak
• podgorzałka - ptak
• bielaczek - ptak
• trzmielojad - ptak
• kania czarna - ptak
• bielik - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• rybołów - ptak
• kobczyk - ptak
• derkacz - ptak
• siewka złota - ptak
• batalion - ptak
• łęczak - ptak
• mewa mała - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa białoczelna - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• sowa błotna - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• lerka - ptak
• świergotek polny - ptak
• jarzębatka - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• dzięcioł białoszyi - ptak
• biegus zmienny - ptak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• piskorz - ryba
• koza - ryba
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• perkoz rogaty - ptak

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• starodub łąkowy
• języczka syberyjska
• obuwik pospolity
• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: sekretariat@kielce.uw.gov.pl, fax: (41) 34 35 343, tel.: (41) 34 35 340, Wydział Ochrony Przyrody i Obszarów Natura 2000 telefon: (41) 34 35 365

Informacja turystyczna:

  • Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego ul. Ściegiennego 2 p. 32 w Kielcach http://www.rot.swietokrzyskie.pl , rot@swietokrzyskie.travel.
  • Centrum Informacji Turystycznej w Busku Zdroju tel.: 41 370 10 22, www.cit.busko.pl
  • Portal turystyczny http://swietokrzyskie.travel/

Jednostki administracyjne:

• Gnojno (buski, woj. świętokrzyskie)
• Busko-Zdrój (buski, woj. świętokrzyskie)
• Nowy Korczyn (buski, woj. świętokrzyskie)
• Solec-Zdrój (buski, woj. świętokrzyskie)
• Stopnica (buski, woj. świętokrzyskie)
• Wiślica (buski, woj. świętokrzyskie)
• Pacanów (buski, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska • Katalog obiektów geoturystycznych w Polsce, na stronie Ministerstwa Środowiska: http://www.mos.gov.pl/kategoria/2398_katalog_obiektow_geoturystycznych_w_polsce - Katalog obiektów geoturystycznych w Polsce, na stronie Ministerstwa Środowiska: http://www.mos.gov.pl/kategoria/2398_katalog_obiektow_geoturystycznych_w_polsce