Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Stawiany

Kod obszaru:

PLH260033

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1194,5 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Propozycje zmian:

Opis przyrodniczy:

Prawie dwie trzecie obszaru zajmują siedliska rolnicze, jedną trzecią: łąki i zarośla.

Ostoja położona jest w obrębie mezoregionu Pogórze Szydłowskie oraz w zachodniej części Niecki Połanieckiej tzw. Płaskowyżu Stanieckim. Rzeźba terenu jest tu słabo rozwinięta, północna część jest poprzecinana garbami i dolinkami. Charakterystycznym elementem tego terenu są formy krasu które rozwinęły się w utworach mioceńskich głównie w gipsach ale też i w wapieniach.

Przez obszar przepływają liczne rzeczki i strumienie o niewielkich przepływach i długości. Ostoja Stawiany zabezpiecza występowanie muraw kserotermicznych i stanowi połączenie pomiędzy tymi siedliskami na Ponidziu i w Obszarze Chęcińskim. Występuje tu 9 typów siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG; jest też liczna populacja staroduba łąkowego. Ponadto występuje wiele roślin należących do zagrożonych i rzadkich na terenie kraju.

Niewielki, obfitujący w torfianki, leje krasowe i zalane kamieniołomy obszar jest najważniejszą w regionie ostoją dla ochrony traszki grzebieniastej, ponieważ obejmuje bardzo silną populacje tego gatunku. Łąki na terenie ostoi zasiedla modraszek telejus i poczwarówka zwężona oraz trzy inne chronione gatunki mięczaków.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Obszar położony w pobliżu miejscowości Chmielnik i Kije. Można tam dojechać zarówno komunikacją PKP, jak i PKS. Samochodem- drogą krajową numer 78, która przechodzi przez obie miejscowości. Wieś kije leży na skrzyżowaniu drogi numer 78 i 766. Zróżnicowana baza noclegowa i gastronomiczna znajduje się w Chmielniku. Na terenie gminy Kije znajdują się gospodarstwa agroturystyczne, które oferują noclegi wraz z wyżywieniem.

Najdłuższą historią w gminie mogą szczycić się Kije – jedna z najstarszych wsi Ponidzia, położona przy starym “szlaku cysterskim” Jędrzejów – Staszów, której początki sięgają XI wieku. W tradycji ludowej Kij znana jest legenda o wypełnianiu ściętymi kijami przestrzeni dzielącej kolegiatę od grodu na wzgórzu Winnica, skąd rzekomo pochodzi nazwa miejscowości.

Ukształtowanie terenu, urozmaicona rzeźba z wyraźnie odznaczającymi się łagodnymi wzgórzami jest wynikiem procesów krasowych oraz eksploatacji kopalin. Na zachodnim krańcu stoku odsłaniają się warstwy zlepieńców wapiennych, a na wschodnim widoczne są formy skałkowe oraz niewielkie zagłębienia po eksploatacji wapieni. Trakcyjnym punktem widokowym jest góra Sobótczana w Stawianach. Zamiłowanych w geologii przyciągnąć mogą nieczynne kamieniołomy gipsów w Gartatowicach, gdzie w starych wyrobiskach odsłaniają się gipsy szkieletowe oraz szablaste.

Piękno krajobrazu przyrody uzupełniają różnorodne zabytki architektury. Najbardziej znaczącym zabytkiem kultury materialnej na terenie gminy jest kościół parafialny w Kijach – wczesnobarokowy z I połowy XVII w. z pozostałościami pierwotnego Kościoła romańskiego z początku XII w. z dzwonnicą. Wśród obiektów wpisanych na listę zabytkowych znajdują się:

  • dwa kopce pradziejowe we wsiach: Gartatowice i Stawiany,
  • osada plemienna na gruntach wsi Umianowice,
  • pozostałości parku podworskiego w Żydówku.

Najliczniejszą grupę zabytków stanowią obiekty kultury materialnej we wsiach: Gartatowice, Janów, Stawiany, Umianowice i Rębów, gdzie można spotkać obiekty budownictwa wiejskiego takie jak: budynki mieszkalne, obory, zagrody oraz malownicze przydrożne świątki i krzyże.

Atrakcję turystyczną gminy stanowi kolejka wąskotorowa “Express Ponidzie”, odbywająca w sezonie letnim turystyczne kursy na trasie Jędrzejów – Pińczów. W Umianowicach kolejka ma dłuższy postój, przeznaczony na zabawę przy ognisku i pieczenie kiełbasy.

Dla miłośników pieszych wędrówek atrakcję stanowi szlak przyrodniczo-historyczny wiodący z Umianowic (stacja kolejki wąskotorowej “Express Ponidzie”) przez kompleks leśny “Borek” w Hajdaszku do Kliszowa, gdzie znajduje się obelisk upamiętniający największą i najkrwawszą na Ponidziu bitwę stoczoną w 1702 roku na polach Kliszowa.

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Szaniecki Park Krajobrazowy - rezerwat leśny
• Szaniecki Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• śródlądowe słone łąki, pastwiska i szuwary (Glauco-Puccinietalia część - zbiorowiska śródlądowe) *
• brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto-Nanojuncetea
• twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea
• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bąk - ptak
• bocian czarny - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• derkacz - ptak
• lerka - ptak
• świergotek polny - ptak
• gąsiorek - ptak
• ortolan - ptak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• poczwarówka zwężona - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• starodub łąkowy

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: sekretariat@kielce.uw.gov.pl, fax: (41) 34 35 343, tel.: (41) 34 35 340, Wydział Ochrony Przyrody i Obszarów Natura 2000 telefon: (41) 34 35 365

Informacja turystyczna:

  • Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego http://rot.swietokrzyskie.travel/
  • Oddział świętokrzyski PTTK w Kielcach, tel. (41) 344 77 43, e-mail: biuro@pttkkielce.pl
  • Portal turystyczny http://www.swietokrzyskie.pl/
  • Portal turystyczny http://swietokrzyskie.travel/

Jednostki administracyjne:

• Kije (pińczowski, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska