Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Gaj

Kod obszaru:

pltmp538

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

502 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach Shadow List

Opis przyrodniczy:

Obszar ten jest podzielony na dwie części. Pierwsza, z rezerwatem Gaj, znajduje się na północny-zachód od Jędrzejowa, a druga na południowy zachód od tego miasta.
Obszar zlokalizowany jest na terenie Płaskowyżu Jędrzejowskiego. W budowie geologicznej tego obszaru dominują magle kredowe które budują niewielkie wzgórza i były elementem pozyskiwania na tym terenie szczególnie w okolicy rezerwatu Gaj.
Obszar występowania czterech siedlisk wymienionych w Dyrektywie Siedliskowej: kwaśne buczyny, grąd środkowoeuropejski, łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe, świetlista dąbrowa subkontynentalna.
Występuje tu też pięć gatunków z Dyrektywy Siedliskowej, nietoperz: nocek Bechsteina, trzy gatunki bezkręgowców: mięczaki (poczwarówka zmienna i poczwarówka Geiera) i chrząszcz: jelonek rogacz oraz roślina: obuwik pospolity.
Wysoka różnorodność florystyczna, stanowisko szczodrzeńca zmiennego.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Opis turystyczny:

Dojazd do Jędrzejowa: PKS i PKP (osobowe i pośpieszne, 33 min. od Kielc).
Miasto ma bardzo dogodne położenie komunikacyjne - leży bowiem na przecięciu trzech ważnych szlaków drogowych: Warszawa-Kraków, Kielce-Katowice, Tarnobrzeg-Katowice.
Przez Jędrzejów przebiegają drogi: 7 – Gdańsk – Warszawa – Kielce – Kraków - Chyżne; 78 – Chałupki - Wodzisław Śl. - Gliwice-Zawiercie - Chmielnik; 728 – Końskie - Jędrzejów; 768 - Kazimierza Wielka - Jędrzejów.
Lokalne połączenia autobusowe obsługuje przedsiębiorstwo PKS Jędrzejów. Posiada też linie dalekobieżne do Kielc i Łodzi . Dużą rolę odgrywają przewoźnicy prywatni, obsługujący linie do Kielc, Sędziszowa i prawie wszystkich miejscowości w polu 20 km od Jędrzejowa.
Noclegi: agroturystyka, zajazdy i hotele w Jędrzejowie i okolicach.
Miasto Jędrzejów leży w odległości 38 km od Kielc, 78 km od Krakowa i około 101 km od Częstochowy. Przez miejscowość płyną dwie niewielkie rzeki - Jasionka i Brzeźnica. Kraina geograficzna na której znajduje się Jędrzejów nazywa się Płaskowyżem Jędrzejowskim, który jest częścią Wyżyny Małopolskiej. Przed powstaniem osad ludzkich na terenie Jędrzejowa znajdowały się bagna. Rzeźba terenu nie jest zbytnio urozmaicona. Najniżej położony punkt znajduje się w dolinie Brzeźnicy (201 m n.p.m.), zaś najwyższy szczyt to wzgórze Gaj (301 m n.p.m.) na północy Jędrzejowa.
Jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Jędrzejowa jest Muzeum im. Przypkowskich, powstałe w wyniku przekazania państwu 3 lutego 1962 kolekcji zegarów słonecznych, przyrządów astronomicznych oraz biblioteki starodruków przez rodzinę Przypkowskich. W zbiorach znajduje się także list Zygmunta Starego z roku 1535 pisany do Mikołaja Przypkowskiego. Zbiory obecnie obejmują ponad 600 zegarów słonecznych oraz astronomicznych przyrządów pomiarowych. Oprócz zegarów muzeum posiada bogaty dział grafiki i ekslibrisu z kolekcją księgoznaków liczącą ok. 20 000 egzemplarzy od XVI w. do czasów najnowszych. Powstał też dział gastronomii. Muzeum im. Przypkowskich obecnie zajmuje trzecie miejsce w świecie pod względem liczebności i wartości zegarów słonecznych, tuż po Planetarium w Chicago i Science Museum w Oxfordzie.
Najstarszymi budowlami sakralnymi Jędrzejowa istniejącymi dotychczas są dwa kościoły: bł. Wincentego Kadłubka i św. Trójcy. Historia ich założenia sięga początków XII w. W klasztorze jędrzejowskim pochowany jest Wincenty Kadłubek. Znajdują się w nim także jedne z najciekawszych organów (1745-1754) w Europie, dzieło polskiego organmistrza Józefa Sitarskiego.
W Jędrzejowie rozpoczyna swój bieg Świętokrzyska Kolej Dojazdowa, zwana także "Ciuchcią-Express Ponidzie". Obecnie dysponująca trzema sprawnymi lokomotywami Lxd2 oraz parowozem Px48. Kolejka wyrusza w lecie w każdą niedzielę o godzinie 10.00 ze stacji Jędrzejów Wąski (około kilometra od stacji głównej PKP) w malowniczą wycieczkę po rozlewisku Nidy. Wycieczka trwa cały dzień, po drodze na turystów czeka ognisko w Umianowicach i stacja końcowa przy zalewie w Pińczowie. Powrót do Jędrzejowa o 18.00.
Tradycje warzenia piwa w Jędrzejowie sięgają przełomu XVIII i XIX wieku, kiedy to cystersi zatrudnili pierwszych piwowarów. Jednym z nich był Piotr Nawrot, który według dokumentu z 1819 r. warzył piwo dla klasztoru od 22 lat, za co otrzymał wynagrodzenie w kwocie 200 złotych polskich. Duży zakład piwowarski w Jędrzejowie powstał na początku XX wieku. Nowoczesny- jak na owe czasy - budynek browaru wybudowano w 1906r. Później także na potrzeby browaru wybudowanosłodownie. W 1931r. jędrzejowski browar produkował rocznie 8097 hektolitrów piwa, a słodownia uchodziła za jedna z największych w Europie. Współcześnie te wielowiekowe tradycje kontynuuje działający od 1995r. zakład piwowarski(jeden z najnowocześniejszych w Polsce), należący do Browarów Polskich "Brok-Strzelec" SA.
W kulturze staropolskiej szczególny wkład wniosło kronikarsko-literackie piśmiennictwo Wincentego Kadłubka, zmarłego w Jędrzejowie oraz twórczość pisarska Mikołaja Reja z Nagłowic. A także Jan Chryzostom Pasek z Olszówki, Wespazjan Kochowski, Stanisław Trembecki, Wojciech Bogusławski i Stefan Żeromski. Nieopodal, w Zdanowicach, przechowywana jest biblioteka, dekoracje, kostiumy i inne akcesoria warszawskiego Teatru Narodowego, przekazane przez Wojciecha Bogusławskiego.
Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego mieści się przy ul. Ściegiennego 2 p. 32 w Kielcach. Można zapoznać się ze stroną internetową Organizacji: http://www.rot.swietokrzyskie.pl lub skontaktować drogą mailową: rot@swietokrzyskie.travel. Można również odwiedzić Lokalną Organizację Turystyczną Ziemi Pińczowskiej (mieszczącą się przy ul. Zacisze 5, w Pińczowie, tel.: (41) 357 60 01, e-mail: promocja@pinczow.pl) lub  Lokalną Organizację Turystyczną „Ziemi Sandomierskiej” (ul. Mickiewicza 34, 27-600 Sandomierz, tel.: (15) 831 27 80, fax: (15) 831 21 97, e-mail: biuro@zgoda.org.pl, strona internetowa: http://www.zgoda.org.pl).

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• nocek Bechsteina - ssak
• jelonek rogacz - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• obuwik pospolity

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: rol00@kielce.uw.gov.pl
Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego ul. Ściegiennego 2 p. 32, 25-033 Kielce e-mail: rot@swietokrzyskie.travel, www: www.rot.swietokrzyskie.pl
Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy w Kielcach (Alojzy Przemyski)
Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody w Kielcach

Jednostki administracyjne:

• Jędrzejów (jędrzejowski, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Klubu Przyrodników - SDF pobrany ze strony internetowej Klubu Przyrodników • SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska • Serwis Robale.pl - Serwis Robale.pl