Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolina Mierzawy

Kod obszaru:

PLH260020

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1320,1 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar znajduje się w południowo-zachodniej części Niecki Nidziańskiej, w obrębie Płaskowyżu Jędrzejowskiego i Garbu Wodzisławskiego. Teren ma charakter falistej, lessowej wyżyny o łagodnych i szerokich wzniesieniach, pomiędzy którymi leżą płaskie równiny piaszczyste, w kilku miejscach poprzedzielany jest suchymi dolinkami i wąwozami o stromych zerodowanych stokach.

Ostoja zabezpiecza czystą i naturalnie meandrującą rzekę Mierzawę jako dopływ Nidy, jednego z najważniejszych korytarzy ekologicznych w województwie. Na terenie obszaru Dolina Mierzawy występuje 6 siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej, spośród nich największą powierzchnię zajmują zbiorowiska łąk świeżych ekstensywnie użytkowanych, będących miejscem życia dla wielu gatunków owadów (około trzy czwarte ostoi). Na uwagę zasługuje niezwykle rzadkie, bo występujące tylko na Pomorzu i w Lubelskiem bardzo dobrze wykształcone torfowisko nakredowe. Siedlisko to stanowi ostoję dla równie niezwykle rzadkiego i zagrożonego gatunku z złącznika II Dyrektywy Siedliskowej, storczyka, lipiennika Loesela, który jest ściśle związany z tego typu torfowiskami na podłożu gytii wapiennej. Poza nim występuje tu również wiele innych interesujących gatunków roślin, np.: tłustosz pospolity, turzyca Davalla, oczeret Tabernemontana, gnidosz błotny. Natomiast w całej Dolinie Mierzawy występuje aż 45 gatunków rzadkich, zagrożonych i chronionych roślin.

Reszta obszaru to siedliska rolnicze i niewielkie fragmenty lasów liściastych, iglastych i mieszanych.

Na terenie obszaru stwierdzono trzy gatunki motyli dziennych z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Najcenniejszym elementem obszaru jest jednak w większości naturalne koryto rzeczne, zasiedlane przez dobrze zachowane populacje dwóch gatunków minogów, głowacza białopłetwego i trzepli zielonej.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Dojazd do północno-zachodniej części ostoi: PKS do Michałowa (wschodnia część ostoi) lub do Pińczowa (niecałe 6 km na wschód od ostoi).

Noclegi: agroturystyka i dom wycieczkowy (Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji) w Pińczowie, kwatery prywatne we wsiach na terenie i w pobliżu ostoi.

Pińczów jest punktem początkowym niebieskiego szlaku turystycznego prowadzącego do Wiślicy. Znajduje się tu stacja kolejowa Pińczów Wąski – część Świętokrzyskiej Kolei Dojazdowej.

W Pińczowie warto zobaczyć:

  • Dawny zespół klasztorny oo. paulinów, na rogu Rynku. Opactwo w Pińczowie założył w 1449 kardynał Zbigniew Oleśnicki wraz z swym bratem Janem Głowaczem. W skład zespołu klasztornego wchodzi kościół farny pw. św. Jana Ewangelisty. Świątynia połączona jest przewiązką z dawnym budynkiem klasztornym, który powstał w XVII w. Do wnętrza budynku klasztornego prowadzi portal zwieńczony trójkątnym przyczółkiem z herbem Dębno Oleśnickiego. W północnym skrzydle budynku znajduje się zegar słoneczny z 1723 r. Współcześnie w budynku mają swoją siedzibę: Muzeum Regionalne, Pińczowskie Samorządowe Centrum Kultury oraz kino Belweder.
  • Zespół klasztorny oo. reformatów na Mirowie. Pierwotny kościół ufundował w 1587 r. biskup krakowski Piotr Myszkowski. Jego bratanek Zygmunt w 1605 r. sprowadził do Pińczowa zakon reformatów. Po interwencji niechętnego reformatom zakonu bernardynów zostali oni zmuszeni do opuszczenia Mirowa. Powrócili tu w 1683 r. W międzyczasie w 1619 r. ukończono budowę kościoła. W latach 1910-1928 mieścił się tu szpital miejski. W 1928 r. klasztor reaktywowano. Klasztorny kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny jest budowlą jednonawową. Wzniesiono go w stylu późnorenesansowym. Do nawy z obydwu stron dobudowane są kwadratowe kaplice przykryte kopułami z latarnią. Północna kaplica nosi wezwanie św. Jana Nepomucena, południowa Pana Jezusa. Na fasadzie zachodniej umieszczony jest herb fundatorów Jastrzębiec. W jednym z ołtarzy bocznych znajduje się uznawany za cudowny obraz Matki Boskiej Mirowskiej. Pochodzi on z 2. poł. XVII w. Według tradycji miał go przywieźć z Rzymu margrabia Zygmunt Myszkowski. Na budynek klasztorny składają się trzy skrzydła połączone krużgankami. Wybudowano go w latach 1686-1706.
  • Kaplica św. Anny wzniesiona w stylu manierystycznym w 1600 r.
  • Dom Ariański (zwany również Drukarnią Ariańską) na Mirowie z przełomu XVI i XVII w. Obecnie mieści się tu oddział Archiwum Państwowego w Kielcach. Do wnętrza prowadzi ozdobiony łacińską sentencją portal.
  • Pałac Wielopolskich z 1789 r.
  • Pawilon ogrodowy w kształcie baszty z XVI w. wybudowany przez Santi Gucciego. Znajduje się w parku nieopodal pałacu Wielopolskich.
  • Pozostałości zamku z XIII w., przebudowanego w XVI w. według projektu Santi Gucciego. Zamek został rozebrany na przełomie XVIII i XIX w.
  • Cmentarz parafialny na którym znajdują się nagrobki z początku XIX w. Na wschód od cmentarza parafialnego ulokowany jest cmentarz wojenny z czasów I wojny światowej.
  • Budynek z przełomu XVIII i XIX w. na al. Piłsudskiego. Jego fronton przyozdobiony jest portalem z herbem Jastrzębiec pochodzącym z rozebranego zamku.
  • Synagoga Stara, wybudowana w latach 1594-1609. Jest jedną z najstarszych synagog zachowanych w Polsce.
  • kolejka wąskotorowa Expres Ponidzie – atrakcja turystyczna, do Pińczowa dotarła w latach 20. XX wieku, łączyła Pińczów m.in. z Hajdaszkiem (dalej Jędrzejowiem i Szczucinem) i Kocmyrzowem.

Najstarszym zabytkiem ziemi wodzisławskiej, jest kościół parafialny pod wezwaniem św. Jakuba w Mieronicach, z prezbiterium wczesnogotyckim z drugiej połowy XIII w. Gmina Wodzisław posiada też dwa zespoły parkowo - pałacowe (Pałac w Lubczy pochodzący z XVIII w.; W Brzezi dawna rezydencja Zadorów - Lanckorońskich).

Zagrożenia:

  • Przeznaczanie łąk pod uprawy
  • Przeznaczanie łąk pod zabudowę i rekreację (okolice Wrocieryża i Przyłęczka)
  • Zasypywanie starorzeczy
  • Regulacja koryta rzecznego (już uregulowany fragment koło Konar)
  • Zabudowa nad samą rzeka - odprowadzanie ścieków
  • Melioracja, osuszanie łąk
  • Usuwanie zadrzewień nadrzecznych, w ostatnich latach nasila się.
  • Zalesianie

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Lubcza - rezerwat leśny
• Miechowsko-Działoszycki Obszar Chronionego Krajobrazu - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• bąk - ptak
• czapla biała - ptak
• bocian czarny - ptak
• bocian biały - ptak
• bielik - ptak
• kania ruda - ptak
• trzmielojad - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• błotniak zbożowy - ptak
• błotniak łąkowy - ptak
• orlik krzykliwy - ptak
• kropiatka - ptak
• rybołów - ptak
• batalion - ptak
• derkacz - ptak
• żuraw - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• lerka - ptak
• gąsiorek - ptak
• dzięcioł białoszyi - ptak
• kumak nizinny - płaz
• minóg strumieniowy - ryba
• minóg ukraiński - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk fioletek - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• trzepla zielona - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• lipiennik Loesela

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Informację turystyczną można uzyskać:

  • Serwis Internetowy Miasta Pińczów http://www.pinczow.com/ - jeden z najstarszych portali internetowych polskich miasteczek
  • Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego ul. Ściegiennego 2 p. 32, 25-033 Kielce e-mail: rot@swietokrzyskie.travel, www: www.rot.swietokrzyskie.pl
  • Oddział świętokrzyski PTTK w Kielcach, tel. (041) 344 77 43, e-mail: biuro@pttkkielce.pl
  • Portal turystyczny http://www.swietokrzyskie.pl/
  • Portal turystyczny http://swietokrzyskie.travel/

Jednostki administracyjne:

• Wodzisław (jędrzejowski, woj. świętokrzyskie)
• Michałów (pińczowski, woj. świętokrzyskie)

Źródła danych:

• SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska - SDF pobrany ze strony internetowej Ministerstwa Środowiska / Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska