Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Uroczyska Puszczy Sandomierskiej

Kod obszaru:

PLH18_20

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

29229,8 ha

Status formalny:
Obszar konsultowany przez Ministerstwo Środowiska od 2010 r.

Opis przyrodniczy:

Obszar położony jest w centralnej części Kotliny Sandomierskiej, pokrytej w dużej mierze przez lasy. Zajmuje Równinę Tarnobrzeską oraz północną, krawędziową część Płaskowyżu Kolbuszowskiego. Na pokrywę geologiczną składają się utwory pochodzenia fluwialnego, fluwioglacjalnego i glacjalnego, które zalegają na nieprzepuszczalnych iłach mioceńskich. Taki układ warstw sprzyja zachowaniu wilgotności podłoża pomimo przeprowadzonych tu melioracji. Znamienną cechą obszaru jest duży kontrast siedliskowy, występujący często pomiędzy sąsiadującymi płatami roślinności. Z jednej strony są to ekosystemy wykształcone na piaszczystym i wybitnie suchym podłożu, z drugiej zaś położone w lokalnych obniżeniach i silnie uwilgotnione. Kotlina Sandomierska jest regionem o stosunkowo dużych, jak na tą część Polski, wpływach klimatu atlantyckiego. Obszar charakteryzuje się znacznym stopniem naturalności i małą gęstością zaludnienia. Głównymi sposobami użytkowania są tu gospodarka leśna i ekstensywne rolnictwo. W obszarze zlokalizowanych jest też kilka dużych, znaturalizowanych stawów hodowlanych oraz poligon wojskowy. Celem ochrony w obszarze jest zachowanie najbogatszych fragmentów Puszczy Sandomierskiej.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Największym miastem w okolicy ostoi jest Rzeszów. Krzyżują się tam drogi numer 9,19,4 i E40.

Możliwy jest także dojazd koleją lub komunikacją autobusową. Baza noclegowa i Gastronomiczna jest rozbudowana. Obszar , na którym położona jest ostoja jest rozległy i znajduje się tu wiele interesujących miejsc. Miedzy innymi w gminie Kamień: Dworek myśliwski w Kamieniu – Morgach, Kilkanaście drewnianych domów po austriackich kolonistach w Nowym Kamieniu (dawnej osadzie Steinau). W gminie Nisko: zespół dworsko-parkowy w Zarzeczu k. Niska z dziewiętnastowiecznym dworem klasycystycznym; park podworski w Racławicach - Waldekówce z pomnikami przyrody: klonem pospolitym i dębem szypułkowym; Dawny folwark Sopot w Nisku – Malcach. W obrębie gminy Jeżowe także znajduje się kilka obiektów o wysokich walorach turystycznych:

  • Park Podworski w Nowym Narcie - z charakterystycznym starodrzewem,
  • Leśniczówka w Groblach - modrzewiowa osada leśna w otoczeniu wielogatunkowego starodrzewia,
  • Cmentarzysko kurhanowe w Jeżowem,
  • Obozowisko mezolityczne w Sójkowej,
  • Osada neolityczna w Sójkowej.

W gminie Baranów Sandomierski atrakcjami turystycznymi są:

  • renesansowy zamek w Baranowie Sandomierskim, zwany „małym Wawelem” wraz z przyległym parkiem
  • barokowy kościół pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Baranowie Sandomierskim
  • kościoły i kapliczki rozsiane po całej gminie
  • liczne pomniki przyrody
  • piękne, stare lasy wraz z doskonale rozwiniętym systemem ścieżek i szlaków pieszych, rowerowych i konnych
  • zrekultywowane zwałowisko ziemi z pobliskiej kopalni siarki, z przepięknym gąszczem rzadkich drzew i krzewów, licznymi stawami pełnymi ryb, doskonałą siecią dróg i ścieżek, punktami widokowymi
  • Staropolskie Biesiady Czwartkowe
  • pokazy walk rycerskich, turnieje łucznicze
  • kameralne koncerty muzyki klasycznej
  • nauka jazdy konnej (dla dzieci kucyk)
  • przejażdżki bryczką i wozem, zimą saniami.

Ponad to Baranów Sandomierski ze względu na swoje położenie jest doskonałą bazą wypadową do zwiedzania zabytków południowo- wschodniej Polski.

Zagrożenia:

Najważniejsze zagrożenia w obszarze to:

  • zanik siedlisk otwartych - zalesianie łąk i muraw, zaprzestanie pielęgnacji użytków zielonych, intensyfikacja gospodarki na użytkach zielonych, zarastanie torfowisk,
  • fragmentacja ekosystemów poprzez rozbudowę sieci dróg, co stanowi duże zagrożenie dla populacji wilka
  • osuszanie terenów podmokłych – dalsze melioracje, brak zastawek na rowach melioracyjnych,
  • dalsze regulacje rzek i udrażnianie koryt, przegradzanie większych cieków,
  • ekspansja gatunków inwazyjnych,
  • kłusownictwo, nieracjonalna gospodarka łowiecka, niepokojenie w miejscach rozrodu wilka,
  • nieprawidłowa gospodarka leśna,
  • zamieranie jesionu w łęgach
  • intensyfikacja rolnictwa,
  • nieuregulowana gospodarka odpadami i ściekami,
  • zanieczyszczenie wód, powietrza i gleby w wyniku emisji z zakładów przemysłowych w Mielcu, Nisku, Stalowej Woli i Tarnobrzegu,
  • intensyfikacja gospodarki na stawach (potencjalnie).

Istniejące formy ochrony przyrody:

• Jaźwiana Góra (3,94 ha; 1959) - rezerwat leśny
• Pateraki (58,4 ha; 2002) - rezerwat leśny
• Mielecko-Kolbuszowsko-Głogowski Obszar Chronionego Krajobrazu (23570 ha, 1992) - rezerwat leśny
• Sokołowsko-Wilczowolski Obszar Chronionego Krajobrazu (50512 ha, 1992) - rezerwat leśny

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
• brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto-Nanojuncetea
• nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
• suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
• ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) *
• górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
• zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• łąki selernicowe (Cnidion dubii)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe) *
• torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
• grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *
• łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
• wyżynny jodłowy bór mieszany (Abietetum polonicum)
• sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bóbr europejski - ssak
• wilk * - ssak
• wydra - ssak
• kumak nizinny - płaz
• traszka grzebieniasta - płaz
• żółw błotny - gad
• minóg strumieniowy - ryba
• różanka - ryba
• piskorz - ryba
• koza - ryba
• trzepla zielona - bezkręgowiec
• zalotka większa - bezkręgowiec
• modraszek telejus - bezkręgowiec
• czerwończyk nieparek - bezkręgowiec
• modraszek nausitous - bezkręgowiec
• jelonek rogacz - bezkręgowiec
• pachnica dębowa * - bezkręgowiec
• szlaczkoń szafraniec - bezkręgowiec

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• ponikło kraińskie

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie, tel.: (17) 785-00-44, fax: (17) 852-11-09, sekretariat.rzeszow@rdos.gov.pl, http://bip.rzeszow.rdos.gov.pl

Informacja turystyczna:

  • Podkarpacka Regionalna Organizacja Turystyczna, tel.: (17) 852 00 09, prot@prot.rzeszow.pl, http://www.podkarpackie.travel.pl

Jednostki administracyjne:

• Grębów (tarnobrzeski, woj. podkarpackie)
• Bojanów (stalowowolski, woj. podkarpackie)
• Majdan Królewski (kolbuszowski, woj. podkarpackie)
• Nowa Dęba (tarnobrzeski, woj. podkarpackie)
• Baranów Sandomierski (tarnobrzeski, woj. podkarpackie)
• Nisko (niżański, woj. podkarpackie)
• Jeżowe (niżański, woj. podkarpackie)
• Rudnik nad Sanem (niżański, woj. podkarpackie)
• Cmolas (kolbuszowski, woj. podkarpackie)
• Tuszów Narodowy (mielecki, woj. podkarpackie)
• Mielec (mielecki, woj. podkarpackie)
• Kamień (rzeszowski, woj. podkarpackie)