Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Ostoja Goczałkowicka

Kod obszaru:

pltmp460

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

1170,9 ha

Status formalny:
Obszar proponowany przez organizacje pozarządowe w ramach Shadow List

Opis przyrodniczy:

Ostoja Goczałkowicka obejmuje fragment obrzeży sztucznego Zbiornika Goczałkowickiego z częścią, do której wpływa Wisła i Bajerka. Poziom wód zbiornika podlega silnym wahaniom sezonowym, dochodzącym do 4 m. Około 50% jej powierzchni zajmują tereny bagienne - porośnięte zaroślami wierzbowymi, wilgotnymi borami trzcinnikowymi i łęgami przystrumykowymi oraz roślinnością szuwarową i zbiorowiskami łąkowymi. Jest to fragment zbiornika o największej różnorodności biologicznej. Dotyczy to przede wszystkim roślin wodnych oraz ptaków wodno-błotnych.
W roku 1973 nad północnym brzegiem Zbiornika Goczałkowickiego w miejscowości Wisła Wielka po raz ostatni stwierdzono żywą paproć wodną - marsylię czterolistną. Ostatnia kępa tej rośliny została posadzona w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, obecnie hodowana jest w Arboretum w Bolestraszycach i w Miejskim Ogrodzie Botanicznym w Zabrzu. W najnowszym wydaniu Polskiej czerwonej księgi roślin marsylia czterolistna została uznana za gatunek prawdopodobnie w Polsce wymarły. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska w Katowicach opracowało w latach 1999/2000 program pełnej restytucji marsylii czterolistnej na Górnym Śląsku. Ostoja ma również znaczenie dla ochrony stanowiska żółwia błotnego.
W ostoi występują również gatunki: Phalacrocorax carbo, Talpa europaea.

Dane zaktualizowano w 2009 roku.

Opis turystyczny:

Zbiornik Goczałkowicki utworzony na Wiśle w 1956 roku zajmuje powierzchnię 3200 ha, ma pojemność 168 mln m³; jest źródłem wody pitnej dla znacznej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego - dla aglomeracji katowickiej i rybnickiej w oparciu o Stacje Uzdatniania Wody Goczałkowice i Strumień. W wodach zbiornika prowadzona jest gospodarka rybacka jako pierwszy etap biologicznego uzdatniania wód. Przynosi to dobre efekty: stwierdza się sukcesywne polepszanie jakości wody w zbiorniku i kondycji odławianych ryb. Gospodarstwo Rybackie dokonuje corocznych zarybień i odłowów ryb. Zbiornik zarybiany jest rybami drapieżnymi, takimi jak szczupak, sandacz, węgorz, które traktowane są jako naturalni sprzymierzeńcy w procesie wstępnego uzdatniania wody. Odławiane są natomiast ryby zwykle żerujące w dnie (karpiowate, leszcz, drobnica biała). Zbiornik zamknięty jest dla uprawiania rekreacji (sporty wodne, kąpieliska). Wyjątek stanowi sportowy połów ryb, czyli wędkarstwo. Dla wędkarzy dostępne są północne brzegi zbiornika, tereny poniżej i powyżej zbiornika oraz linia brzegowa od strony południowej; łącznie około 30 km linii brzegowej. W świecie wędkarzy Zbiornik Goczałkowicki uważany jest za "królestwo sandacza”.
W okolicy warto zwiedzić barokowy pałac Promnitzów z XVIII w. w Pszczynie, dzwonnicę z 1660 roku w miejscowości Łąka i XVIII – wieczny pałac w Rudołtowicach.
Turyści mogą korzystać z wielu różnorodnych propozycji noclegów: w hotelach (Pszczyna, Strumień), gospodarstwach agroturystycznych, ośrodkach wczasowych i pensjonatach położonych wokół zbiornika.

Zagrożenia:

  1. Zanieczyszczenie wód.
  2. Drastyczne zmiany poziomu wody w zbiorniku.
  3. Zabudowa mieszkaniowa i rekreacyjna brzegów zbiornika.
  4. Polowania i kłusownictwo.
  5. Melioracje rolne i leśne.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
• grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
• bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) *
• lasy łęgowe i nadrzeczne zarośla wierzbowe
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• bąk - ptak
• bączek - ptak
• czapla biała - ptak
• czapla purpurowa - ptak
• błotniak stawowy - ptak
• kropiatka - ptak
• zielonka - ptak
• rybitwa zwyczajna (rzeczna) - ptak
• rybitwa białowąsa - ptak
• rybitwa czarna - ptak
• zimorodek - ptak
• dzięcioł zielonosiwy - ptak
• dzięcioł czarny - ptak
• dzięcioł średni - ptak
• bóbr europejski - ssak
• wydra - ssak
• kumak nizinny - płaz
• żółw błotny - gad

Ważne dla Europy gatunki roślin
(z Zał. II Dyr. siedliskawej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• marsylia czterolistna

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów w Katowicach http://www.gpw.katowice.pl/load.php
Katowickie Koło Sekcji Ornitologicznej PTZool
Grupa Czaplon OTOP http://www.czaplon.most.org.pl/
Instytut Botaniki im. W. Szafera Polskiej Akademii Nauk ul. Lubicz 46, 31-512 Kraków
Instytut Ochrony Przyrody PAN 31-120 Kraków, ul. Mickiewicza 33 tel. 0-12 370 35 00
Fundacja Przestrzeni Górnego Śląska, Katowice http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=6139
Śląska Organizacja Turystyczna ul. Mickiewicza 29, 40-085 Katowice www.silesia-sot.pl
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska http://katowice.rdos.gov.pl/

Jednostki administracyjne:

• Chybie (cieszyński, woj. śląskie)
• Goczałkowice-Zdrój (pszczyński, woj. śląskie)
• Strumień (cieszyński, woj. śląskie)