Strona główna Lista obszarów Wyszukiwarka Powrót do portalu

Jesteś w...

Dolna Soła

Kod obszaru:

PLH120083

Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:

specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Obszar biogeograficzny:

kontynentalny

Powierzchnia:

501 ha

Status formalny:
Obszar zatwierdzony Decyzją Komisji Europejskiej

Opis przyrodniczy:

Obszar leży na granicy województw śląskiego i małopolskiego, obejmuje fragment doliny Soły na odcinku od mostu drogowego na trasie Kęty – Harszówki Dolne do dolnej granicy Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego leżącego w granicach miasta Oświęcim. W dolinie powyżej ostoi znajduje się zapora w Czańcu. Obszar obejmuje fragment naturalnej doliny podgórskiej rzeki Soły, z szerokim kamienistym korytem, z dołami powyrobiskowymi w rzece, rozlewiskami i stawami hodowlanymi. Jeden z kompleksów stawów jest zarośnięty szuwarami. Intensywność produkcji ryb w poszczególnych stawach jest różna. Rozproszona zabudowa i niewielkie wioski rozmieszczone są pomiędzy kompleksami stawów. Na terenie tym pospolicie występuje kumak nizinny, dla którego rozwoju doskonałe warunki zapewniają liczne stawy - rozlewiska,

ciągnące się wzdłuż rzeki Soły. Kumaki te do rozrodu wykorzystują nie tylko trwałe stanowiska - stawy, ale również doły powyrobiskowe w rzece, czy też zagłębienia wypełnione wodą, będące rozlewiskami rzeki. Nie tylko stanowisk jest dużo (kilkadziesiąt) na całej długości obszaru ale w zależności od warunków pogodowych na stanowisku o wielkości ok. 1 ara może znajdować się kilkadziesiąt kumaków nizinnych. Kumakom tym często na stanowiskach towarzyszą również licznie występujące traszki grzebieniasta i zwyczajna.

Dane zaktualizowano w 2011 r.

Opis turystyczny:

Do ostoi można dojechać drogą Oświęcim – Żywiec (948), a potem drogami lokalnymi do wybranych fragmentów ostoi. Ponieważ teren jest często odwiedzany przez turystów, znajduje się tu wiele miejsc noclegowych zarówno w gospodarstwach agroturystycznych jak i pensjonatach, hostelach i pokajach gościnnych.

Region ten dysponuje zróżnicowanymi atrakcjami turystycznymi: obszar leży w pobliżu wysokiej klasy zabytków kultury. W sąsiedztwie znajduje się były hitlerowski obóz zagłady KL II Auschwitz - Birkenau w Brzezice (rejestr zabytków nr A-714/95) wraz z historycznymi ogrodzeniami, wszystkimi zabudowaniami i urządzeniami, które związane były z funkcjonowaniem obozu, a znajdują się na terenie obecnego Państwowego Muzeum. Poza tym w miejscowości Kozy znajduje się stodoła z XVIII wieku, w Osieku kościół drewniany z XVI w., w Porębie kościół drewniany z XVII w. Gmina Brzeszcze leży w południowej Polsce, w widłach rzek Wisły i Soły, na terenie północnego Podkarpacia w makroregionie Kotlina Oświęcimska i w mezoregionie - Dolina Wisły. Kotlina ta stanowi komuniacyjne przejście pomiędzy wzniesieniami Pogórza Karpackiego i południową krawędzią wyżyny Śląskiej. Zabytki:

  • Drewniany kościół z 1692 r. pw. św. Marcina w Jawiszowicach
  • Drewniane domy z przełomu XIX i XX w. konstrukcji zrębowej i przysłupowej na ulicach: Piastowska, Św. Wojciecha, Kosynierów, J. Dąbrowskiego, Doły, W. Reymonta, Siedliska, Leśna i Obozowa.
  • Murowany kościół z lat 1874-1876 w stylu neobarokowym p.w. św. Urbana w Brzeszczach.
  • Osiedla robotnicze: Stara Kolonia przy ul. Górniczej; Nowa Kolonia przy ul. Nowa Kolonia; Kolonia Urzędnicza przy ul. T. Kościuszki
  • Lampa Obozowa i budynek łaźni obozowej na terenie dawnego podobozu Jawischowitz.

Turyści korzystają z bazy hotelowej w miastach (Brzeszcze i Oświęcim) oraz gospodarstw agroturystycznych.

Zagrożenia:

Do głównych zagrożeń obszaru należą:

  • intensywna eksploatacja żwiru rzecznego powodująca zanikanie kamienistych tarlisk ryb.
  • ochrona przeciwpowodziowa,
  • zabudowa hydrotechniczna,
  • rolnicze i przemysłowe zagospodarowanie terasy zalewowej,
  • zabudowa terenów zalewowych połączona z ubezpieczaniem i nadsypywaniem brzegów prowadząca do stopniowego zmniejszania szerokości koryta rzecznego,
  • zanieczyszczenia obszarowe i punktowe (komunalne, small biznes),
  • zaśmiecanie koryta rzecznego obcym materiałem skalnym (gruzem) użytym do ubezpieczania brzegów,
  • zmiany w reżimie hydrologicznym rzeki związane z gospodarką wodną kaskady zbiorników Soły powyżej obszaru, powodujące przesuszenie siedlisk nadbrzeżnych,
  • wycinka lasów łęgowych,
  • inwazja obcych gatunków roślin.

Zagrożeniem dla kumaków nizinnych i traszek grzebieniastych jest zanik i zanieczyszczenie zbiorników wodnych stanowiących ich miejsce rozrodu. Regulacja koryt rzecznych, utwardzanie (betonowanie) brzegów rzek i rowów eliminuje miejsca rozrodu kumaków i traszek. Są to gatunki płazów najbardziej związane ze środowiskiem wodnym - w zbiornikach wodnych przebywają od wiosny do jesieni, a czasem nawet zimę spędzają na dnie zbiorników.

Ważne dla Europy typy siedlisk przyrodniczych
(z Zał. I Dyr. Siedliskowej), w tym siedliska priorytetowe(*):

• starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
• pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków
• zarośla wierzby siwej na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część - z przewagą wierzby)
• zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
• ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
• niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
• łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe) *

Ważne dla Europy gatunki zwierząt
(z Zał. II Dyr. Siedliskowej i z Zał. I Dyr. Ptasiej), w tym gatunki priorytetowe(*):

• wydra - ssak
• traszka grzebieniasta - płaz
• kumak nizinny - płaz
• boleń - ryba
• głowacz białopłetwy - ryba
• brzanka - ryba

Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze:

  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie tel. (12) 619 81 20, (12) 619 81 21, fax (12) 619 81 22 e-mail: sekretariat@rdos.krakow.pl, http://krakow.rdos.gov.pl/
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach ul. Powstańców 41a, 40-024 Katowice tel. (32) 207 78 01, 207 78 80, fax (32) 207 78 84 e-mail: rdos-sekretariat@katowice.uw.gov.pl, http://katowice.rdos.gov.pl/

Informacja turystyczna:

  • Śląska Organizacja Turystyczna ul. Mickiewicza 29, 40-085 Katowice www.silesia-sot.pl
  • Małopolska Organizacja Turystyczna, tel./fax.: 12 421-16-04, biuro@mot.krakow.pl

 

Jednostki administracyjne:

• Oświęcim m. (oświęcimski, woj. małopolskie)
• Oświęcim (oświęcimski, woj. małopolskie)
• Brzeszcze (oświęcimski, woj. małopolskie)
• Kęty (oświęcimski, woj. małopolskie)
• Wilamowice (bielski (śląskie), woj. śląskie)